Symptomatologia Chorób Układu
Krążenia
Dr n.med Krystyna Stec-Michalska
Symptomatologia Chorób Układu
Krążenia
Dr n.med Krystyna Stec-Michalska
Definicja niewydolność
Definicja niewydolność
serca
serca
Objawy niewydolności serca ( spoczynkowe
Objawy niewydolności serca ( spoczynkowe
lub wysiłkowe)- niezdolność do osiągania
lub wysiłkowe)- niezdolność do osiągania
przez serce pojemności minutowej
przez serce pojemności minutowej
adekwatnej do zaspokojenia potrzeb ciała.
adekwatnej do zaspokojenia potrzeb ciała.
Obiektywne dowody ( preferowana
Obiektywne dowody ( preferowana
echokardiografia) dysfunkcji mięśnia
echokardiografia) dysfunkcji mięśnia
sercowego ( skurczowej/lub rozkurczowej)
sercowego ( skurczowej/lub rozkurczowej)
w spoczynku
w spoczynku
Odpowiedź na typowe leczenie
Odpowiedź na typowe leczenie
Konieczne do spełnienia dwa kryteria
Konieczne do spełnienia dwa kryteria
Niewydolność
Niewydolność
prawokomorowa serca
prawokomorowa serca
Objawy:
Objawy:
obrzęk kończyn dolnych
obrzęk kończyn dolnych
nadmierne wypełnienie żył
nadmierne wypełnienie żył
szyjnych
szyjnych
przekrwieniem wątroby
przekrwieniem wątroby
nykturia
nykturia
przesięk do jam opłucnowych
przesięk do jam opłucnowych
wodobrzusze
wodobrzusze
Przyczyny zwiększonego
Przyczyny zwiększonego
obciążenia ciśnieniowego
obciążenia ciśnieniowego
prawej komory
prawej komory
zwężenie zastawki pnia płucnego
zwężenie zastawki pnia płucnego
zawał ściany prawej komory
zawał ściany prawej komory
zwiększenie płucnego oporu
zwiększenie płucnego oporu
naczyniowego;
naczyniowego;
- przewlekła hipoksja
- przewlekła hipoksja
- przewlekłe choroby płuc
- przewlekłe choroby płuc
- wtórna niewydolność do niewydolności
- wtórna niewydolność do niewydolności
lewokomorowej
lewokomorowej
- zespół Eisenmengera
- zespół Eisenmengera
- pierwotne nadciśnienie płucne
- pierwotne nadciśnienie płucne
Niewydolność
Niewydolność
lewokomorowa serca
lewokomorowa serca
Objawy
Objawy
:
:
duszność wysiłkowa,
duszność wysiłkowa,
spoczynkowa,
spoczynkowa,
sinica
sinica
kaszel
kaszel
cechy zagrażającego obrzęku
cechy zagrażającego obrzęku
płuc
płuc
Obciążenie ciśnieniowe
Obciążenie ciśnieniowe
lewej komory serca:
lewej komory serca:
zwężenie zastawki aorty
zwężenie zastawki aorty
zwężenie podzastawkowe aorty
zwężenie podzastawkowe aorty
zwężenie nadzastawkowe aorty
zwężenie nadzastawkowe aorty
- postać błoniasta
- postać błoniasta
- przerostowa kardiomiopatia zaporowa
- przerostowa kardiomiopatia zaporowa
zwężenie cieśni aorty
zwężenie cieśni aorty
nadciśnienie układowe
nadciśnienie układowe
Postacie ostrej
Postacie ostrej
niewydolności serca
niewydolności serca
Objawy niewydolności serca
Objawy niewydolności serca
( spoczynkowe lub wysiłkowe)
( spoczynkowe lub wysiłkowe)
Ostra zdekompensowana niewydolność
Ostra zdekompensowana niewydolność
serca
serca
Ostra niewydolność serca przebiegająca z
Ostra niewydolność serca przebiegająca z
nadciśnieniem tętniczym
nadciśnieniem tętniczym
Obrzęk płuc
Obrzęk płuc
Wstrząs kardiogenny
Wstrząs kardiogenny
Niewydolność serca z wysokim rzutem
Niewydolność serca z wysokim rzutem
Niewydolność prawokomorowa
Niewydolność prawokomorowa
Objawy kliniczne ostrej
Objawy kliniczne ostrej
niewydolności serca
niewydolności serca
Ostra duszność ( obrzęk płuc)
Ostra duszność ( obrzęk płuc)
Niedociśnienie
Niedociśnienie
Zimna, wilgotna skóra
Zimna, wilgotna skóra
Stan splątania ( upośledzony
Stan splątania ( upośledzony
przepływ mózgowy, hopoksemia)
przepływ mózgowy, hopoksemia)
Lęk
Lęk
Skąpomocz
Skąpomocz
Kryteria przewlekłej
Kryteria przewlekłej
niewydolności układu
niewydolności układu
krążenia wg NYHA ( New
krążenia wg NYHA ( New
York Hart Assotiation):
York Hart Assotiation):
I – brak objawów w spoczynku,
I – brak objawów w spoczynku,
duszność tylko podczas dużego wysiłku
duszność tylko podczas dużego wysiłku
II - brak objawów w spoczynku ,
II - brak objawów w spoczynku ,
duszność przy umiarkowanym
duszność przy umiarkowanym
III - znacznie osłabiona wydolność przy
III - znacznie osłabiona wydolność przy
niedużym obciążeniu
niedużym obciążeniu
IV –znaczna duszność spoczynkowa
IV –znaczna duszność spoczynkowa
Diagnostyka
Diagnostyka
VO2
VO2
max
max
–maksymalne zużycie tlenu
–maksymalne zużycie tlenu
80ml/kg/min- liga światowa
80ml/kg/min- liga światowa
sportowców
sportowców
45 ml/kg/min- młodzi mężczyźni
45 ml/kg/min- młodzi mężczyźni
16-25 ml/kg/min. II klasa NYHA
16-25 ml/kg/min. II klasa NYHA
< 13 ml/kg/min. przeszczep
< 13 ml/kg/min. przeszczep
serca
serca
Diagnostyka
Diagnostyka
Pomocne w diagnostyce niewydolności
Pomocne w diagnostyce niewydolności
serca jest oznaczanie stężenia
serca jest oznaczanie stężenia
osoczowych peptydów natiuretycznych
osoczowych peptydów natiuretycznych
BNP i NT-pro BNP
BNP i NT-pro BNP
w określaniu
w określaniu
upośledzenia funkcji lewej komory serca
upośledzenia funkcji lewej komory serca
( peptyd natiuretyczny typu B
( peptyd natiuretyczny typu B
wydzielany jest prze komórki mięśnia
wydzielany jest prze komórki mięśnia
sercowego w odpowiedzi na rozciaganie
sercowego w odpowiedzi na rozciaganie
m. sercowego wskutek jego
m. sercowego wskutek jego
nadmiernego obciążenia)
nadmiernego obciążenia)
Klasyfikacja CCS
Klasyfikacja CCS
( Canadian Cardiovascular Society)
( Canadian Cardiovascular Society)
Obejmuje ona cztery stopnie zaawansowania
Obejmuje ona cztery stopnie zaawansowania
choroby niedokrwiennej serca
choroby niedokrwiennej serca
stopień I - pojawienie się dusznicy bolesnej przy
stopień I - pojawienie się dusznicy bolesnej przy
bardzo dużych wysiłkach lub w sytuacjach
bardzo dużych wysiłkach lub w sytuacjach
mocno stresujących
mocno stresujących
stopień II - dusznica bolesna występująca przy
stopień II - dusznica bolesna występująca przy
umiarkowanym wysiłku - odpowiednik wejścia
umiarkowanym wysiłku - odpowiednik wejścia
na drugie piętro, powolnego przejścia > 200
na drugie piętro, powolnego przejścia > 200
metrów
metrów
stopień III - objawy pojawiają się przy
stopień III - objawy pojawiają się przy
niewielkim wysiłku - odpowiednik wejścia na
niewielkim wysiłku - odpowiednik wejścia na
pierwsze piętro, powolnego przejścia < 200
pierwsze piętro, powolnego przejścia < 200
metrów
metrów
stopień IV - dusznica ciągła nawet w spoczynku
stopień IV - dusznica ciągła nawet w spoczynku
Sinica
Sinica
Widoczna sinica pojawia się , gdy ilość
Widoczna sinica pojawia się , gdy ilość
odlenowanej hemoglobiny we krwi
odlenowanej hemoglobiny we krwi
włośniczkowej sięga powyżej 5g/100ml
włośniczkowej sięga powyżej 5g/100ml
Przyczyny:
Przyczyny:
Upośledzone utlenowanie krwi w
Upośledzone utlenowanie krwi w
płucach
płucach
Przeciek krwi nieutlenowanej
Przeciek krwi nieutlenowanej
Zwolnienie obwodowego przepływu
Zwolnienie obwodowego przepływu
krwi; palce pałeczkowate, paznokcie w
krwi; palce pałeczkowate, paznokcie w
kształcie szkiełka zegarka
kształcie szkiełka zegarka
Sinica
Sinica
Objawy:
Objawy:
Sinawe zabarwienie na wargach i łożysku
Sinawe zabarwienie na wargach i łożysku
paznokci, małżowinie usznej
paznokci, małżowinie usznej
Sinawe zabarwienie skóry policzków
Sinawe zabarwienie skóry policzków
Niewydolność oddechowa: zespół serca
Niewydolność oddechowa: zespół serca
płucnego
płucnego
Intensywna sinica typu centralnego
Intensywna sinica typu centralnego
Ciepłe i dobrze ukrwione dłonie
Ciepłe i dobrze ukrwione dłonie
Przekrwienie spojówek ( retencja CO2)
Przekrwienie spojówek ( retencja CO2)
Senność
Senność
Sinica
Sinica
Sinicę spowodowaną przeciekiem
Sinicę spowodowaną przeciekiem
( prawo→lewo 25 %↑ rzutu
( prawo→lewo 25 %↑ rzutu
minutowego LK) cechuje:
minutowego LK) cechuje:
upośledzone wysycenie tlenem krwi
upośledzone wysycenie tlenem krwi
tętniczej
tętniczej
skłonność do wtórnej hiperglobuli
skłonność do wtórnej hiperglobuli
pałeczkowate, zniekształcone palce
pałeczkowate, zniekształcone palce
prawidłowa zawartość dwutlenku
prawidłowa zawartość dwutlenku
węgla we krwi
węgla we krwi
Sinica
Sinica
Sinica palców rąk w zespole
Sinica palców rąk w zespole
Raynauda- napadowy skurcz
Raynauda- napadowy skurcz
tętniczek z następowym wybitnym
tętniczek z następowym wybitnym
zwolnieniu przepływu krwi w
zwolnieniu przepływu krwi w
kapilarach.
kapilarach.
Sinica w zarostowej miażdżycy
Sinica w zarostowej miażdżycy
naczyń i chorobie Burgera
naczyń i chorobie Burgera
Obrzęki
Obrzęki
Zakłócenie równowagi pomiędzy
Zakłócenie równowagi pomiędzy
ciśnieniem hydrostatycznym w
ciśnieniem hydrostatycznym w
kapilarach i ciśnieniem onkotycznym
kapilarach i ciśnieniem onkotycznym
białek osocza .
białek osocza .
Dodatkowo:
Dodatkowo:
utrudniony odpływ chłonki
utrudniony odpływ chłonki
zmniejszone wydalanie sodu z
zmniejszone wydalanie sodu z
moczem
moczem
wzmożona przepuszczalność kapilar
Obrzęki
Obrzęki
W niewydolności krążenia obrzęki
W niewydolności krążenia obrzęki
są jednym z późniejszych
są jednym z późniejszych
objawów. Pojawiają się w najniżej
objawów. Pojawiają się w najniżej
położonych okolicach ciała.
położonych okolicach ciała.
Patrz zawsze na obecność innych
Patrz zawsze na obecność innych
objawów niewydolności krążenia;
objawów niewydolności krążenia;
wzrost centralnego ciśnienia
wzrost centralnego ciśnienia
żylnego, powiększona wątroba,
żylnego, powiększona wątroba,
powiększone serca ( nie zawsze).
powiększone serca ( nie zawsze).
Inne przyczyny obrzęków
Inne przyczyny obrzęków
niewydolność żylna,
niewydolność żylna,
zakrzep żyły
zakrzep żyły
zespół żyły głównej górnej
zespół żyły głównej górnej
utrudniony odpływ chłonki
utrudniony odpływ chłonki
zespół nerczycowy
zespół nerczycowy
nadciśnienie w żyle wrotnej
nadciśnienie w żyle wrotnej
obrzęki przedmiesiączkowe
obrzęki przedmiesiączkowe
niedoczynność tarczycy
niedoczynność tarczycy
nadczynność kory nadnerczy
nadczynność kory nadnerczy
obrzęki głodowe
obrzęki głodowe
obrzęki pochodzenia zapalnego i
obrzęki pochodzenia zapalnego i
alergicznego
alergicznego
Przyczyny kołatania
Przyczyny kołatania
serca
serca
skurcze dodatkowe
skurcze dodatkowe
napadowe migotanie
napadowe migotanie
przedsionków
przedsionków
napadowy częstoskurcz
napadowy częstoskurcz
nadkomorowy
nadkomorowy
nadczynność tarczycy
nadczynność tarczycy
okres okołomenopauzalny
okres okołomenopauzalny
Tamponada serca
Tamponada serca
Przyczyny
Przyczyny
wysięk osierdziowy ( zakażenie, zawał, guzy
wysięk osierdziowy ( zakażenie, zawał, guzy
złośliwe, autoalergiczne)
złośliwe, autoalergiczne)
zapalenie płuc
zapalenie płuc
uraz
uraz
Obraz kliniczny
Obraz kliniczny
niedociśnienie
niedociśnienie
skąpomocz
skąpomocz
podwyższone ciśnienie żylne
podwyższone ciśnienie żylne
tętno dziwaczne
tętno dziwaczne
Tamponada serca
Tamponada serca
Rozpoznanie
Rozpoznanie
zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej;
zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej;
powiększona sylwetka serca
powiększona sylwetka serca
EKG niskonapięciowe, „niestabilność
EKG niskonapięciowe, „niestabilność
elektryczna”
elektryczna”
ECHO wysięk z zapadnięciem prawej
ECHO wysięk z zapadnięciem prawej
komory
komory
HRCT
HRCT
Leczenie
Leczenie
Nakłucie osierdzia
Nakłucie osierdzia
Drenaż chirurgiczny
Drenaż chirurgiczny
Omdlenie
Omdlenie
Pytania, które trzeba zadać
Pytania, które trzeba zadać
Jakie były dokładnie okoliczności utraty
Jakie były dokładnie okoliczności utraty
przytomności?
przytomności?
Czy występowały objawy zwiastujące?
Czy występowały objawy zwiastujące?
Jak długo trwała utrata przytomności?
Jak długo trwała utrata przytomności?
Czy był pan blady, czy czerwony podczas
Czy był pan blady, czy czerwony podczas
omdlenia?
omdlenia?
Czy bezwiednie oddał pan mocz, czy nie przygryzł
Czy bezwiednie oddał pan mocz, czy nie przygryzł
pan sobie języka?
pan sobie języka?
Czy po odzyskaniu przytomności wystąpiły
Czy po odzyskaniu przytomności wystąpiły
zaburzenia mowy, osłabienie siły mięśniowej
zaburzenia mowy, osłabienie siły mięśniowej
kończyn?
kończyn?
Ciśnienie tętnicze krwi
Ciśnienie tętnicze krwi
≥ 90
< 140
Nadciśnienie
izolowane
rozkurczowe
< 90
≥ 140
Nadciśnienie
izolowane
skurczowe
≥ 110
≥ 180
Nadciśnienie
stopień 3 - ciężkie
100 - 109
160 - 179
Nadciśnienie
stopień 2 -
umiarkowane
90 - 99
140 - 159
Nadciśnienie
stopień 1 - łagodne
85 - 89
130 - 139
Ciśnienie wysokie
prawidłowe
80- 84
120 - 129
Ciśnienie
prawidłowe
< 80
< 120
Ciśnienie
optymalne
Ciśnienie
rozkurczowe
(mmHg)
Ciśnienie
skurczowe (mmHg)
Kategoria
Przyjmuje się, że w toku leczenia
Przyjmuje się, że w toku leczenia
hipotensyjnego docelowa wartość
hipotensyjnego docelowa wartość
ciśnienia tętniczego wynosi:
ciśnienia tętniczego wynosi:
•
•
< 140/90 mmHg u chorego z
< 140/90 mmHg u chorego z
nadciśnieniem tętniczym,
nadciśnieniem tętniczym,
•
•
<130/80 mmHg u chorego z
<130/80 mmHg u chorego z
nadciśnieniem tętniczym i
nadciśnieniem tętniczym i
współistniejącą
współistniejącą
Leczenie niewydolności
Leczenie niewydolności
serca
serca
Zmniejszenie przewodnienia,
Zmniejszenie przewodnienia,
obniżenie oporu naczyń obwodowych,
obniżenie oporu naczyń obwodowych,
leki hamujące enzym konwertujący
leki hamujące enzym konwertujący
angiotensynę, blokery receptora AT
angiotensynę, blokery receptora AT
1 , poprawienie kurczliwości serca,
1 , poprawienie kurczliwości serca,
leki wpływające na rytm serca.
leki wpływające na rytm serca.
Dieta małosolna, bilans płynów,
Dieta małosolna, bilans płynów,
codzienne ważenie się, aktywność
codzienne ważenie się, aktywność
fizyczna
fizyczna
Fizjoterapia
Fizjoterapia
zapobieganie zapalenia płuc
zapobieganie zapalenia płuc
ćwiczenia przeciwzakrzepowe -
ćwiczenia przeciwzakrzepowe -
pompy mięśniowej
pompy mięśniowej
wykonywanie ruchów celowych
wykonywanie ruchów celowych
przy wszystkich działaniach
przy wszystkich działaniach
bierze się pod uwagę stan
bierze się pod uwagę stan
wydolności pacjenta
wydolności pacjenta
