background image

Organizacja dystrybucji żywności

Prof. SGGW dr hab. Wacław 

Szymanowski

9 listopada 2009, Warszawa

Giełdy towarowe

background image

Plan wystąpienia

1. Czym są giełdy towarowe?

2. Cele giełd towarowych

3. Rodzaje giełd towarowych

4. Przedmioty transakcji

5. Rodzaje transakcji giełdowych

6. Giełdy towarowe w Polsce

7. Warszawska giełda towarowa

8. Poznańska giełda towarowa

background image

1. Czym są giełdy towarowe?

 

Giełdy  towarowe  to  takie  rynki  formalne,  na  których  w 
określonym 

czasie 

miejscu 

dochodzi 

do 

przeciwstawienia  się  podaży  i  popytu  oraz  do  kupna-
sprzedaży  towarów  masowych  wysoko  ujednoliconych 
pod względem jakości, a także ogłaszania kształtujących 
się na nich cen.
Giełda oprócz wyżej wymienionych zadań przyczynia się 
również  do  standaryzacji  towarów.  Polega  to  na 
nadawaniu  im  ściśle  określonych  cech  odnoszących  się 
do  jakości,  gatunku,  wagi,  klasy.  Umożliwia  to 
przeprowadzanie 

transakcji 

giełdowych 

bez 

konieczności fizycznej obecności towarów na giełdzie. 
Giełdy  towarowe  dzielimy  na  korporacyjne  czyli 
organizowane  przez  zrzeszenie  kupców  lub  samorząd 
miejski i organizowane przez państwo.

background image

2. Cele giełd towarowych 

 

• usprawnianie obrotu krajowego i międzynarodowego,

• zapewnienie rynku i regulowanie go tak, by jego 
uczestnicy korzystali z udogodnień w prowadzeniu handlu 
poszczególnymi towarami,

• ustanawianie słusznych zasad kupieckiego postępowania 
(etyki kupieckiej), 

• organizowanie działań rynku poprzez ustalanie 
jednolitych reguł i standardów prowadzenia handlu 
(określanie przedmiotu transakcji, czasu prowadzenia 
operacji itp.),

• organizowanie dla zainteresowanych systemu informacji 
rynkowej,

• wprowadzanie mechanizmów rozstrzygania sporów, 
rozliczania transakcji i płatności zobowiązań,

• ustanawianie transakcji standardowych,

• kreowanie atrakcyjnych form inwestowania.

background image

3. Rodzaje giełd towarowych

Kryteria 

Kryteria 

klasyfikacji

klasyfikacji

Charakterystyka

Charakterystyka

1. Przedmiot obrotu

1. Przedmiot obrotu

Giełdy towarowe, giełdy usług, giełdy 

Giełdy towarowe, giełdy usług, giełdy 

papierów wartościowych, giełdy towarowo-

papierów wartościowych, giełdy towarowo-

pieniężne

pieniężne

2. Skala działania

2. Skala działania

Giełdy ogólnoświatowe (amer.:LCE, MATLF) 

Giełdy ogólnoświatowe (amer.:LCE, MATLF) 

Giełdy regionalne (HonkongHKFE, 

Giełdy regionalne (HonkongHKFE, 

Singapur-SIMEX), Giełdy lokalne 

Singapur-SIMEX), Giełdy lokalne 

(ziemniaki-Lille)

(ziemniaki-Lille)

3. Formy prawne

3. Formy prawne

Giełdy korporacyjne (model amerykański), 

Giełdy korporacyjne (model amerykański), 

Giełdy organizowane przez państwo (model 

Giełdy organizowane przez państwo (model 

niemiecki)

niemiecki)

4. Charakter operacji

4. Charakter operacji

Giełdy otwarte i zamknięte, Giełdy 

Giełdy otwarte i zamknięte, Giełdy 

uniwersalne (Chicago-CBT), Giełdy 

uniwersalne (Chicago-CBT), Giełdy 

wyspecjalizowane (np. zboża w 

wyspecjalizowane (np. zboża w 

Minneapolis)

Minneapolis)

5. Przedmiot 

5. Przedmiot 

transakcji

transakcji

Giełdy towarowe, giełdy usług, giełdy 

Giełdy towarowe, giełdy usług, giełdy 

finansowe

finansowe

Źródło: Opracowanie własne: M. Drewiński: Giełdy 
towarowe, PWE, Warszawa, 1997 s. 29. 

background image

4. Przedmioty transakcji

Do towarów będących przedmiotem obrotu giełd 
towarowych należą: 

•produkty roślinne m.in.: pszenica, jęczmień, owies, proso, 
kukurydza, żyto, nasiona roślin oleistych(soja, orzeszki ziemne, 
konopia, słonecznik), tłuszcze roślinne, kakao, kawa, cukier, 

•bawełna, juta, kauczuk, 

•metale m.in. aluminium, cynk, miedź, ołów, nikiel, srebro, 
wolfram 

•chemikalia np. alkohol etylowy i metylowy, kamfora, 
gliceryna, soda kaustyczna 

•materiały pędne 

•smary 

background image

4. Przedmioty transakcji

Towary dopuszczone do obrotu handlowego muszą 
spełniać określone wymogi, aby można było 
dokonywać transakcji przez upoważnionych 
pośredników (maklerów), bez okazywania produktu 
oraz bez obecności sprzedających i kupujących. 
Zatem towary te muszą być:
- masowe ( ze względu na podaż i popyt)
- jednorodne ( ze względu na tworzenie standardów 
jakościowych),
- trwałe ( dlatego owoce i warzywa nie mogą być 
przedmiotem obrotu),
- charakteryzować się nadwyżką podaży nad 
popytem,
- charakteryzować się rozproszoną podażą i 
popytem,
- dotyczyć rynków o niepewnej wielkości popytu i 
podaży

background image

5. Rodzaje transakcji giełdowych

 

Biorąc pod uwagę sposób rozumienia obowiązków stron 
zawierających transakcję oraz sposób i skutki jej realizacji, 
możemy wyróżnić następujące transakcje giełdowe:

Transakcje rzeczywiste

Transakcje natychmiastowe, gotówkowe (cash, spot)

Transakcje dostawcze (forward)

Transakcje na towar w drodze

Transakcje na załadowanie

Transakcje na dostawę

Transakcje nierzeczywiste

Transakcje terminowe (futures)

Transakcje opcyjne 

background image

5. Rodzaje transakcji giełdowych

 

Biorąc pod uwagę cel zawierania transakcji 
giełdowych wyróżniamy:

Transakcje spekulacyjne –kontrahenci, 
wykorzystują zmiany cen towarów giełdowych w 
czasie, dążą do osiągnięcia zysków poprzez zakup i 
sprzedaż kontraktów terminowych. Mogą być 
zawierane w ramach gry na zwyżkę cen (long) lub 
w ramach gry o zniżkę cen (short).

Transakcje zabezpieczające – są to transakcje 
zawierane przez sprzedawców i nabywców towaru 
rzeczywistego, których celem jest zabezpieczenie 
się przed ryzykiem niekorzystnej zmiany ceny 
towarów na rynku.

background image

6. Giełdy towarowe w Polsce

Największe giełdy towarowe w Polsce:

•Warszawska Giełda Towarowa S.A.,

•Giełda Poznańska S.A.,

•Olsztyńska Giełda Zbożowa S.A.,

•Małopolska Giełda Towarowa S.A.,

•Giełda Rolno-Towarowa „Rolmark” S.A. w Szczecinie,

•Wschodnia Giełda Zbożowa i Towarowa Sp.z o.o. w 
Lublinie,

•Opolska Giełda Rolno-Towarowa S.A.,

•Gdańska Giełda Towarowa S.A.,

•Giełda Paliwowo - Rolna  „Rol-Petrol” w Łodzi,

•Białostocka Giełda Wschodnia S.A.. 

background image

7. Warszawska giełda towarowa

Warszawska giełda towarowa WGT 

•Akt notarialny powołujący do życia Warszawską 
Giełdę Towarową podpisano 25 lipca 1995 roku.

•Aktualnie giełda mieści się w Warszawie przy ulicy 
Nowy Świat 6/12.

•W chwili powstania giełdy kapitał założycielski spółki 
wynosił 17,8 mln zł i dzielił się na 178 akcji po 100 tys. 
zł każda. 56 % akcji należało do Fundacji na Rzecz 
Giełdy Zbożowo-Paszowej 

•Przy powstawaniu WGT S.A. duży udział miała giełda 
towarowa z Chicago CBOT, amerykańska giełda była 
„projektodawcą” WGT S.A.

•W 2000 roku WGT S.A. została poddana prywatyzacji

background image

7. Warszawska giełda towarowa

Celem spółki jest koncentracja podaży i popytu na 
towary będące przedmiotem transakcji giełdowej, 
zorganizowanie bezpiecznego sprawnego przebiegu 
transakcji giełdowych   i rozliczeń realizowanych w 
ramach WGT S.A., upowszechnianie informacji 
giełdowych, propagowanie odpowiednich norm 
zachowań przez uczestników obrotu oraz 
odpowiednich reguł i standardów prowadzenia obrotu 
towarami giełdowymi.
Celem WGT S.A. jest organizowanie obrotu towarami i 
kontraktami w sposób zapewniający wszystkim 
uczestnikom obrotu jednakowe warunki zawierania 
transakcji, w których cena kształtowana jest w sposób 
publiczny, otwarty i konkurencyjny. 
Głównymi przedmiotami obrotu Giełdy Warszawskiej 
są: zboża, mięso, artykuły mleczarskie, artykuły sypkie, 
rośliny oleiste, nawozy  i inne.

background image

8. Poznańska giełda towarowa

 

Giełda Poznańska jako spółka akcyjna powstała w 1991 r. Jej 
założycielami byli: Agencja Rynku Rolnego, Wielkopolska 
Fundacja Żywnościowa, Gospodarczy Bank Wielkopolski, 
Rolniczo – Przemysłowa Izba Gospodarcza oraz Bank 
Rozwoju Cukrownictwa. Giełda Poznańska jako pierwsza w 
kraju wprowadziła do obrotu opcje towarowe. Są to 
transakcje, w których następuj obrót niefizycznym towarem, 
lecz możliwością zakupu tego towaru, co zwiększa 
stabilność gospodarczą.
Największy obrót w historii, giełda osiągnęła w 2000 roku. 
Wynosił on około 1 miliarda złotych. 

 

Głównymi 

przedmiotami obrotu Giełdy Poznańskiej są: zboża, mięso, 
tłuszcze, cukier, pasze. 

 

Zarówno na rynku zbóż, jak i na 

rynku mięsa obserwuje się wahania w wielkości obrotów 
towarowych. W obrotach czterema podstawowymi zbożami 
dominującą pozycje zajmuje pszenica. W przypadku mięs, 
wieprzowina stanowi większy procent obrotów giełdy niż 
wołowina.

background image

8. Poznańska giełda towarowa

 

Od początku istnienia Giełdy Poznańskiej są 
opracowywane i wdrażane systemy zabezpieczeń. 

 

Zabezpieczające mechanizmy giełdowe są 
wykorzystywane zarówno przez producentów rolnych, 
przetwórców jak i handlowców. Istotnym elementem w 
działalności Giełdy Poznańskiej jest również 
organizacja i przeprowadzanie otwartych licytacji 
gwarantujących i zabezpieczających uzyskanie ceny 
rynkowej, z których już od dziesięć lat korzystała 
Agencja Rynku Rolnego.

background image

Dziękuję za uwagę

Prof. SGGW dr hab. Wacław Szymanowski


Document Outline