Struktura rynku

STRUKTURA RYNKU to określona 

konfiguracja sprzedawców i nabywców 

oraz odpowiadające jej prawa zachowań.

Zazwyczaj wymienia się 4 typy struktur 

rynkowych: 



 konkurencję doskonałą, 



 konkurencję monopolistyczną, 



 oligopol,



 monopol. 

Jako kryteria wyodrębniania różnych 

typów rynku przyjmuje się:



 liczbę firm działających na rynku,



 mobilność czynników produkcji

 (swobodę wejścia nowych 
przedsiębiorstw na 

rynek i wyjścia 

z niego),



 cechy produktów (stopień ich 

zróżnicowania)



 stopień kontrolowania cen przez firmę

Skrajnymi modelami rynku są: rynek 

doskonale konkurencyjny i rynek w 

pełni zmonopolizowany. Analiza 

każdego z tych dwóch modeli pozwala na 

wykazanie podstawowych zależności 

jakie występują w skrajnych 

rozwiązaniach. Ułatwia to zrozumienie 

modeli rynku bardziej złożonych 

bliższych rzeczywistości. Modelami 

rynku bliższych rzeczywistości są 

oligopol i konkurencja 

monopolistyczna. 

WNIOSKI:

Dla konsumentów korzystniejsze są 

konkurencyjne struktury rynku, zbliżone do 

konkurencji doskonałej. Gdy na rynku firmy 

konkurują o klienta, ich wysiłki prowadzą do 

poszerzenia asortymentu produkcji oraz do 

wyższej jakości wyrobów po możliwie 

najniższych cenach.

Dla producentów z kolei korzystniejsze są 

struktury zmonopolizowane. Sprzedawcy 

bardzo nie lubią konkurencji, bo nie pozwala 

im ona na windowanie cen i produkcję towarów 

kiepskiej jakości przy małych kosztach 

produkcji. Producenci i sprzedawcy dużo czasu 

i wysiłku poświęcają na to, by towar, który 

sprzedają, trafił na rynki mało konkurencyjne.

Struktura rynku od str. 

popytu

Głównym kryterium decydującym o 

różnych typach rynku od strony popytu 

jest liczba kupujących.

Wyróżniamy:



 czystą konkurencję



 konkurencję monopsonową



 oligopson



 monopson

Koncentracja produkcji

To ekonomiczny proces polegający na 

dążeniu do zwiększania znaczenia 

jednostek gospodarczych na rynku.

Rozmiary optymalnej koncentracji 

ustala się w oparciu o:



 analizę ekonomiczną przesłanek,



 metody ekonometryczne (ekonometria).



 analizę występujących czynników i 

lokalnych 

  warunków, 

Siła rynkowa

Oznacza możliwość podniesienia i 

utrzymania cen ponad poziom cen 

utrzymujących się w warunkach 

konkurencji. Wykorzystywanie siły 

rynkowej prowadzi do ograniczenia 

poziomu produkcji i zmniejszenia 

dobrobytu gospodarczego.

O każdym nabywcy lub sprzedawcy, który 

jest w stanie istotnie wpłynąć na cenę 

rynkową, mówi się, że dysponuje siłą 

rynkową.

Natężenie konkurencji

to stopień rywalizacji między firmami 

danego sektora wynikający z układu 

ekonomicznych sił wewnętrznych 

dominujących w tym sektorze.

Natężenie to wynika więc ze struktury 

ekonomicznej sektora i według M. 

Portera zależy ono od pięciu 

podstawowych sił, które konkurencję 

pobudzają i wyznaczają rentowność w 

sektorze mierzoną długofalową stopą 

zysku. 

Natężenie to zależy od:



 pojawienia się na arenie nowych firm 

(konkurentów)



 zagrożenia ze strony substytutów 

wytwarzanych 

przy użyciu innej 

technologii



 siły przetargowej nabywców 



 siły przetargowej dostawców



 konkurencji między                               

przedsiębiorstwami mającymi                      
              już ustaloną pozycję na rynku
     
                                                                

WNIOSKI:

Znajomość wskaźników koncentracji i 

siły rynkowej oraz natężenia konkurencji 

pozwala nam ocenić z jakim rynkiem 

mamy do czynienia. 

Im większe wartości wskaźników 

koncentracji i siły rynkowej tym bardziej 

rynek jest zmonopolizowany, a im 

większe natężenie konkurencji tym 

bardziej rynek jest konkurencyjny.

Bibliografia

Begg, Fisher, Dornbusch 

„Mikroekonomia”

Belka „Ekonomia stosowana” 

Dach „Podstawy mikroekonomii”

Mierzejewska – Majcherek „Podstawy 

ekonomi”

Nojszewska „Podstawy ekonomii”

Oyrzanowski „Mikroekonomia”

www.onet.pl Portal wiedzy/encyklopedia

inne strony internetowe