Nerw strzałkowy wspólny

L4- S2

(nervus peroneus communis)

Agnieszka Świderska
Adrianna Targońska
Magdalena Thiel
Daria Szmyt

Fizjoterapia (s1) gr. 4

Przebieg i zakres unerwienia

    Nerw strzałkowy wspólny jest jedną 

z dwóch gałęzi końcowych nerwu 
kulszowego. Dzieli się on na nerw 
strzałkowy powierzchowny i głęboki. 
Pierwszy unerwia mięsień strzałkowy 
długi i krótki, a drugi wszystkie 
mięśnie grupy przedniej podudzia 
(prostowniki) oraz mięśnie grzbietu 
stopy. 

    N. strzałkowy wspólny 

biegnie wzdłuż 

przyśrodkowego brzegu 

m. dwugłowego uda z 

tyłu za głową strzałki, 

przewijając się łukowato 

dookoła jej szyjki. W ten 

sposób przechodzi na 

przednią część podudzia 

gdzie w przyczepie 

początkowym m. 

strzałkowego długiego 

dzieli się na gałęzie 

końcowe.

W dole podkolanowym:

• Gałęzie stawowe dla st. kolanowego i 

piszczelowo- strzałkowego.

• Nerw skórny boczny łydki- przeważnie 

odchodzi od pnia n. strzałkowego i 

biegnie wzdłuż głowy bocznej m. 

brzuchatego łydki, przebija powięź i 

rozkrzewia się w skórze goleni po 

stronie bocznej. Gałąź tylna nerwu 

skórnego bocznego łydki współtworzy 

nerw łydkowy.

Na goleni:

• N. strzałkowy powierzchowny- jest 

przeważnie nerwem czuciowym. Jednak 
oddaje gałęzie ruchowe do m strzałkowego 
długiego i krótkiego .

• Po wyjściu z m. strzałkowego długiego leży na 

przedniej powierzchni m. prostownika 
długiego palców, przebija dolną część powięzi 
podudzia i dzieli się na n. skórny grzbietowy 
przyśrodkowy i pośredni. Unerwiają one skórę 
po stronie bocznej st. skok- gol, grzbiet i palce 
stóp.

• N. strzałkowy głęboki- jest to nerw 

głównie ruchowy. Za szyjką strzałki 
przebija przegrodę międzymięśniową 
przednią goleni i biegnie razem z 
naczyniami piszczelowymi przednimi. W 
okolicy skok- gol krzyżuje m. prost. długi 
palucha i dzieląc się osiąga grzbiet stopy.

• unerwia: m. piszczelowy przedni, 

prostownik długi i krótki palców, 
strzałkowy trzeci, prostownik długi i 
krótki palucha, 

• Również staw piszczelowo-strzałkowy, 

skok – gol, i stawy stopy.

Uszkodzenie nerwu 

strzałkowego

•Uszkodzenie  nerwu  strzałkowego  [L4-

S2]  (laesio  n.  peronei)  może  objawiać 

się zróżnicowanym obrazem klinicznym, 

co  wynika    podziału  tego  nerwu. 

Określony  mianem  „uszkodzenia  nerwu 

strzałkowego”  stan  kliniczny  może  być 

bowiem 

związany 

również 

z 

uszkodzeniem  nerwu  kulszowego,  z 

którego  właśnie  wywodzi  się  nerw 

strzałkowy 

(częściowe 

uszkodzenie 

nerwu kulszowego). 

Typy uszkodzenia nerwu 

strzałkowego:



 Powierzchownego (laesio n. peronei 

superficialis)



 Głębokiego (laesio n. peronei 

profundi)



 Wspólnego (laesio n. peronei 

communis)

Nerw strzałkowy 

powierzchowny

•Ponieważ nerw strzałkowy 

powierzchowny jest w większym stopniu 

nerwem czuciowym, a ruchowo 

zaopatruje tylko mięśnie strzałkowe- 

długi i krótki, w przypadku jego 

uszkodzenia na wysokości jednej 

trzeciej górnej części podudzia dochodzi 

do porażenia tych mięśni, w wyniku 

czego stopa przyjmuje ustawienie 

szpotawe. Niżej umiejscowione 

uszkodzenie tego nerwu nie powoduje 

żadnych zaburzeń ruchowych.

Nerw strzałkowy głęboki

•Po uszkodzeniu nerwu strzałkowego 

głębokiego dochodzi głównie do 

porażenia mięśni prostowników stopy i 

palców, co uniemożliwia odpowiednie 

ruchy. W związku z tym mamy do 

czynienia ze stopą opadającą, a w 

przypadkach zaniedbanych- z 

końskostopiem. Zaburzenia czucia są tu 

dla odmiany niewielkie.

Nerw strzałkowy wspólny

•Uszkodzenie nerwu strzałkowego 

wspólnego daje połączenie cech 

uszkodzenia obu wcześniej opisanych 

nerwów, a stopa przyjmuje w tych 

przypadkach ustawienie końsko-

szpotawe.

•W późniejszym okresie obserwuje się 

zanik mięśni, a u dzieci upośledzenie 

wzrostu podudzia i stopy. W przypadkach 

zaniedbanych dochodzi do utrwalenia się 

przykurczy we wcześniej wymienionych 

ustawieniach. Taka osoba nie może stanąć 

na pięcie, a obciążanie tylko bocznego 

brzegu stopy pogłębia jej szpotawość. 

Jeżeli nie ma przykurczy, chód jest 

„brodzący” albo „koguci” (o podłoże 

opierają się najpierw palce, później boczny 

brzeg stopy, a na końcu pięta). Brak 

odpowiedniej stabilizacji stopy wpływa też 

niekorzystnie na utrzymanie równowagi, a 

sam chód jest niesymetryczny i 

nieharmonijny. 

•Oczywiście główne zaburzenia 

dotyczą IV wyznacznika chodu. W 

przypadkach z utrwalonym 

końskostopiem obciążane są natomiast 

tylko palce i przodostopie, a ze względu 

na funkcjonalne wydłużenie kończyny 

dolnej, chód może być utykający.

Rehabilitacja:

•Rehabilitacja jest podzielona na 3 

okresy, które są zróżnicowane stanem 

czynnościowo-strukturalnym 

odnerwionej kończyny, grupy 

mięśniowej oraz skóry zaopatrywanej 

przez uszkodzony nerw obwodowy.
•I okres trwa od momentu uszkodzenia 

do rekonstrukcji nerwu (np. 

neurochirurgicznej). Rehabilitacja w tym 

okresie polega na wykonywaniu 

ćwiczeń biernych, masażu ręcznym i 

wirowym oraz zastosowanie zabiegów 

cieplnych.

•II okres – regeneracja włókna 

nerwowego, trwa od rekonstrukcji nerwu 

do reinerwacji, czyli pojawienia się 

pierwszych dowolnych skurczów mięśni 

i/lub powrotu czucia powierzchownego. W 

tym okresie stosuje się intensywne 

ćwiczenia bierne, masaż, 

elektrostymulację, hydroterapię i cieplne 

zabiegi fizykalne. Obserwuje się korzystny 

wpływ aksonu w tkankach, w których 

utrzymuję się temperaturę około 37-38°C, 

dlatego w obrębie kończyny, poddanej 

zabiegowi rekonstrukcji pnia nerwowego, 

stosuje się nagrzewanie poduszkami 

elektrycznymi.

•Zalecane są również zabiegi 

parafinowe lub borowinowe, 

promieniowanie podczerwone, 

impulsowe pole magnetyczne, okłady z 

podgrzewanych żeli oraz wełniane 

ocieplacze. Elektrostymulację należy 

stosować do momentu uzyskania 

optymalnej reinerwacji. Wszystkie 

zabiegi należy wykonywać kilkakrotnie 

w ciągu dnia, aż do uzyskania poprawy 

(niejednokrotnie trwa to kilka miesięcy).

•III okres – powrotu funkcji nerwu 

(dowolny skurcz mięśnia i powrót czucia 

powierzchownego). Celem leczniczym 

tego okresu jest odzyskanie funkcji 

ruchowej oraz odtworzenie stereotypów 

ruchowych lub wyuczenie nowych. 

Zasadniczą rolę w tym okresie odgrywa 

więc kinezyterapia. Zabiegi cieplne i 

masaże stosuje się nadal. Ćwiczenia 

mięśni odzyskujących swą funkcję 

powinny odbywać się pod kontrolą 

wzrokową chorego, zaczynając od ćwiczeń 

w odciążeniu, dążąc do ćwiczeń z 

dawkowanym oporem.

•Kinezyterapia w tym okresie przybiera 

formę ćwiczeń funkcjonalnych (wraz z 

terapią zajęciową), w celu właściwej 

reintegracji ruchowej, również w 

precyzyjnych stereotypach ruchowych.

Zaopatrzenie ortopedyczne:

•Celem zastosowania zaopatrzenia 

ortopedycznego jest utrzymanie stopy 

w pozycji zerowej, tak by wyeliminować 

zahaczanie stopą o podłoże oraz 

związane z tym konsekwencje:

•

1. Łuski typu AFO - 
obejmuje stopę, staw skokowy 
i goleń. Stosowana jest przede 
wszystkim w schorzeniach 
neurologicznych, korekcjach 
deformacji stopy oraz 
profilaktycznie jako 
stabilizator stawu skokowego. 
Łuska jest wkładana do buta, 
utrzymuje stopę w pozycji 
zerowej. Łuski te są twarde, w 
przypadku osób z 
zaburzeniem czucia mogą one 
powodować otarcia, rany i 
odleżyny.

2. Dynamiczna łuska na stopę 

typu DAFO:

•  Orteza stosowana przy 

niestabilnościach w 

obrębie stawu skokowego 

oraz w przypadkach 

odprowadzalnych 

deformacjach w obrębie 

stopy. Konstrukcja 

umożliwia korekcję w 

płaszczyźnie czołowej, 

dając jednocześnie 

swobodny ruch w 

płaszczyźnie strzałkowej 

(uwolnione ścięgno 

Achillesa).

3. Aparat podnoszący stopę 

typu foot-up:

• Foot up składa się z 

dwóch części: 

ergonomicznej, 

hypoalergicznej opaski na 

kostkę oraz 

transparentnej wkładki z 

elastyczną taśmą i 

zapięciem klamrowym.

• Aparat może być 

stosowany tylko do butów 

sznurowanych. Cały ten 

układ jest praktycznie 

niewidoczny, lekki i nie 

musi być dostosowywany 

do rozmiaru obuwia.

Nerw piszczelowy

L4-S2

(nervus tibialis)

Przebieg i zakres unerwienia

• Nerw piszczelowy jest nerwem 

mieszanym. Unerwia ruchowo grupę 
tylną mięśni uda (z wyjątkiem głowy 
krótkiej m.dwugłowego uda), tylną 
mięśni podudzia (zginacze 
podeszwowe stopy i palców) i oddaje 
nerw skórny przyśrodkowy łydki 
przechodzący potem w nerw łydkowy.

• Rozpoczyna się w górnej części 

dołu podkolanowego jako lepiej 

wykształcona, końcowa gałąź 

nerwu kulszowego. 

W dole podkolanowym nerw 

piszczelowy leży 

powierzchownie i przyśrodkowo, 

a w jego kącie dolnym wsuwa 

się pod łuk ścięgnisty mięśnia 

płaszczkowatego, przebiegając 

pomiędzy głęboką a 

powierzchowną warstwą mięśni 

goleni. 

W kanale kostki przyśrodkowej 

przebiega w połowie odległości 

pomiędzy kostką a guzem 

piętowym i przy brzegu 

przyśrodkowym stopy dzieli się 

na gałęzie końcowe : nerw 

podeszwowy przyśrodkowy i 

nerw podeszwowy boczny.

• W swoim przebiegu n.piszczelowy 

oddaje następujące gałęzie :

1. Gałęzie mięsniowe, 

dochodzące do mięsni 

powierzchownych i głębokich tylnej 

grupy goleni

2. Nerw międzykostny goleni, 

biegnący po tylnej powierzchni 

błony międzykostnej, częściowo 

między jej blaszkami, w stronę 

stawu  skokowo-goleniowego, który 

zaopatruje, jak również kość goleni

3. Nerw skórny przyśrodkowy 

łydki, odchodzący w dole 

podkolanowym i biegnący 

powierzchownie ku dołowi, 

pomiędzy głowami m. brzuchatego 

łydki, przebijając powięź goleni w 

miejscu początku ścięgna mięśnia

•

4. Gałęzie piętowe przyśrodkowe, 

odchodzące w kanale kostki 

przyśrodkowej, przebijając blaszkę 

powierzchowną troczka zginaczy, 

dochodząc do skóry przyśrodkowej 

powierzchni stopy

5. Nerw podeszwowy 

przyśrodkowy, który jest 

najsilniejszą gałęzią końcową 

n.piszczelowego. Z kanału kostki 

przyśrodkowej kieruje się pod 

mięśniem odwodzicielem palucha na 

stopę, biegnąc na mięśniu zginaczu 

krótkim palców.

6. Nerw podeszwowy boczny, jest 

słabszą gałęzią końcową 

n.piszczelowego. Unerwia większą 

część mm. podeszwy (z wyjątkiem 

unerwianych przez n. podeszwowy 

przyśrodkowy), unerwia stawy stopy i 

skórę III i IV przestrzeni 

międzypalcowej.

• Reasumując, nerw piszczelowy unerwia grupę tylną 

mięśni uda (z wyjątkiem 

głowy

 krótkiej 

m.dwugłowego uda), tylną mięśni goleni oraz 

wszystkie mięśnie podeszwy

RUCHOWE

CZUCIOWE

-m. półścięgnisty, m. 

półbłoniasty

-m. dwugłowy uda, głowa 

długa

- m. trójgłowy łydki

- m. podeszwowy

- m. podkolanowy

- m. piszczelowy tylny

- m. zginacz długi palców

- m. zginacz długi palucha

- m. odwodziciel palca dużego

- m. zginacz palca dużego 

krótki

- m. przywodziciel palca 

dużego.

- m. zginacz palców krótki

- m. czworoboczny podeszwy

- mm. glistowate stopy I-IV

-mm. międzykostne 

podeszwowe i grzbietowe 

stopy 

- m. przywodziciel palca 

małego

-m. zginacz krótki palca 

małego 

-torebka stawu kolanowego

-okostna kości goleni oraz 

torebka stawy skokowego 

górnego

-skóra łydki, bocznego brzegu 

stopy, bocznej powierzchni 

pięty, przyśrodkowej 

powierzchni pięty i 

przyśrodkowego brzegu stopy

-skóra na podeszwowej 

powierzchni przyśrodkowych 

3

 

½   

 

palców

-skóra na podeszwowej 

powierzchni 1 ½  palce po 

stronie bocznej, włącznie z 

ich paliczkami 

paznokciowymi

Uszkodzenia

• upośledzenie zgięcia podeszwowego stopy i palców

• upośledzenie odwiedzenia i przywiedzenia palców

• szponiaste ustawienie palców – palce są zgięte w 

stawach między paliczkowych i wyprostowane w 

stawach śródpaliczkowych

• upośledzenie odwracania w stawie skokowym

• zniesienie odruchu skokowego

• z upływem czasu od uszkodzenia nerwu 

piszczelowego powstaje tzw. stopa piętowa, która jest 

spowodowana postępującymi przykurczami 

prostowników i zanikami mięśni podeszwy, 

• chód szczudłowy – pacjent obciąża stopę na pięcie

• upośledzenie czucia podeszwowej okolicy stopy 

łącznie z jej brzegami przyśrodkowym i bocznym

Przyczyny uszkodzeń

• Złamania kości piszczelowej
• Urazy dołu podkolanowego

Rehabilitacja

•Cel: regeneracja i 

przywrócenie prawidłowej 
funkcji – właściwe poruszanie 
kończyną dolną (stopą)

Kinezyterapia

• Ćwiczenia bierne, wspomagane, czynne – w 

zależności od uzyskanej siły mięśniowej

• Ćwiczenia powinny uwzględniać wszystkie 

ruchy stopy: zginanie, prostowanie, 

supinację, pronację, obwodzenie – w stawie 

skokowym; zginanie i prostowanie palców.

• Redresje mięśni przykurczonych

• Ćwiczenia na poduszce sensomotorycznej 

dla pobudzenia propriocepcji

• Reedukacja chodu – prawidłowe 

przetaczanie stopy z odbiciem. 

Fizykoterapia

• Biostymulacja laserowa – w celu 

pobudzenia przewodnictwa nerwowego

• Galwanizacja katodową - jako 

przygotowanie do elektrostymulacji 

• Elektrostymulacja – z użyciem prądu 

galwanicznego przerywanego, prądu o 

impulsach trójkątnych, TENS

• Sollux z filtrem niebieskim 
• Masaż wirowy

Metody dodatkowe

• Masaż 
• Kinezjotaping – technika mięśniowa i 

korekcyjna

• W celu poprawy czucia można stosować 

przybory do ćwiczeń z wypustkami oraz 
stawiać stopę na podłożu o urozmaiconej 
fakturze.

• Dodatkowo obszar uszkodzonego nerwu 

należy utrzymywać w cieple.

Bibliografia

• Anatomia człowieka tom I i V. , Adam Bochenek, Michał Reicher, 

Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa1998

• Anatomia czynnościowa obwodowego układu nerwowego; Bogusław 

Gołąb,  Lublin 1998

• Podstawy kliniczne neurologii dla studentów medycyny; R. Mazur, W. 

Kozubski, A.Prusiński, PZWL, Warszawa 1999

• Podstawy kliniczne fizjoterapii w dysfunkcjach narządu ruchu, Janusz 

Nowotny, Wyd. Medipage, Warszawa 2006.

• Rehabilitacja, pod red. Zdzisława Wrzosek, Janusz Bolanowski, 

Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Wrocław 

2008.

• Neurorehabilitacja, zaopatrzenie ortopedyczne, Emilia Mikołajewska, 

Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 2009.

• Rehabilitacja w chorobach układu nerwowego, pod red. prof. dr hab. 

med. Stanisława Grochmala; dr med. Stefanii Zielińskiej-

Charszewskiej; Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 

1986