PowerPoint Presentation

Literatura



Położnictwo praktyczne i operacje

położnicze. J.W. Dudenhausen, W.

Pschyrembel



Ginekologia i położnictwo. G. Martius,

M.Breckwoldt, A. Pfleiderer



Położnictwo. Podręcznik dla położnych

i pielęgniarek. Red. G. H. Bręborowicz



Ćwiczenia położnicze. M. Troszyński

Poród prawidłowy

(fizjologiczny) to



Szereg samoistnych i kolejno

następujących po sobie procesów, które

powodują wydalenie z macicy

wszystkich elementów jaja płodowego,

tj. płodu, płynu owodniowego i popłodu

(łożyska)



Kończy ciążę w momencie osiągnięcia

przez płód zdolności do samodzielnego

życia poza organizmem matki



Dokonuje się drogami naturalnymi, przy

niewielkim udziale położnika

Przebieg porodu zależy od

następujących czynników:



Płodu



Dróg rodnych



Sił porodowych

Płód

Dla przebiegu porodu istotna jest:



wielkość płodu



jego położenie



ułożenie płodu

Dane te decydują o

fizjologicznym lub powikłanym

przebiegu porodu

Płód

Położenie płodu

- stosunek osi długiej

płodu do osi długiej matki:

- podłużne (główkowe lub

miednicowe)

- poprzeczne

- skośne

Ułożenie płodu

- stosunek części

płodu względem siebie:

- przygięciowe

- odgięciowe

Płód



najistotniejszą rolę w

mechanizmie porodu

odgrywa główka

płodu. Stanowi ona

część przodującą w

96% porodów.

Mówimy wówczas o

położeniu

podłużnym

główkowym płodu

Drogi rodne

Drogi rodne to kanał złożony z części kostnych i

części miękkich. Dla porodu ważna jest

prawidłowość ich budowy, obszerność oraz

podatność części miękkich:



Kanał kostny

- ściany kostne miednicy

mniejszej



Części miękkie kanału rodnego – rozciągliwy

kanał utworzony przez:

dolny odcinek macicy, szyjkę macicy, pochwę,

srom mięśnie dna miednicy

Szyjka macicy



ma kształt walca o długości 2 - 3 cm. W

ciąży kanał szyjki u pierwiastek pozostaje

zamknięty, u wieloródek niedomknięty

(rozwarty na 0,5 - do 1 cm). Zamknięta

szyjka - gwarantuje dziecku ochronę przed

szkodliwymi czynnikami z zewnątrz. W

okresie poprzedzającym poród szyjka

macicy staje się miękka, cieńsza, podatna

na rozwieranie. W trakcie porodu ulega ona

skracaniu, zgładzaniu i rozwieraniu. Aby

dziecko mogło się urodzić, szyjka macicy

musi być rozwarta na szerokość 10 -12 cm.

Siły porodowe

Czynność skurczowa macicy

Wraz z początkiem porodu macica dzieli

się

na dwie - różne czynnościowo części,

oddzielone od siebie tzw. pierścieniem

skurczowym Bandla:



część aktywną (górną) – trzon

macicy

(silny, zdolny do skurczów mięsień

wykonujący główną pracę)



część bierną

(dolną) – dolny odcinek

trzonu macicy i szyjka macicy ulegające

rozciąganiu

Czynność skurczowa macicy

W trakcie skurczu porodowego



włókna mięśniowe

trzonu macicy

ulegają retrakcji (tzn. kurczeniu

się i skracaniu)



Włókna mięśniowe

dolnego

odcinka macicy i szyjki

– ulegają

dystrakcji (tzn. rozciąganiu i

wydłużaniu).

Retrakcja i dystrakcja

powodują:



Rozwieranie się kanału szyjki macicy



Wypieranie

(w wyniku ucisku)

zawartości macicy ku dołowi.

Ciśnienie wewnątrzmaciczne działa

na płód jako siła wypierająca skurczu,

przemieszczając go w kierunku

najmniejszego oporu – ujścia

wewnętrznego kanału szyjki macicy

Rodzaje skurczów

Skurcze ciążowe (fizjologiczne):



Alvareza – miejscowe o dużej

częstotliwości i małym natężeniu



Braxtona Hicksa - nieregularne,

odczuwane przez ciężarną. Ich

częstotliwość wzrasta pod koniec

ciąży

Rodzaje skurczów c.d.

2. Skurcze rozwierające

- powodują skracanie i rozwieranie się szyjki

macicy

- regularne

- początek: 2-3 skurcze/30 min,

później 2-3 skurcze/10 min

siła skurczu: 40-50 mmHg

3. Skurcze wydalające

- 4/10 min

występują po zaniku szyjki macicy i powodują

powolne przesuwanie płodu wzdłuż kanału

rodnego

Rodzaje skurczów c.d.

4. Skurcze parte

- pojawiają się wówczas, gdy część przodująca

płodu

osiągnie dno miednicy (czynność skurczowa

macicy wspomagana jest wówczas działaniem

tłoczni brzusznej)

- charakteryzują się bardzo wysokim ciśnieniem

wewnątrzmacicznym (200 mmHg)

5. Skurcze okresu łożyskowego

- powodują oddzielenie i wydalenie łożyska i błon

płodowych

6. Skurcze połogowe

- przyspieszają inwolucję (zwijanie się) macicy

Zwiastuny porodu



Obniżenie dna

macicy. Na 3-4 tyg.

przed porodem dno

macicy obniża się

do wysokości z

końca 32 tyg. ciąży

Zwiastuny porodu c.d.



Uczucie parcia na pęcherz moczowy

spowodowane wstawianiem się główki płodu

do wchodu miednicy (występuje u pierwiastek

2-3 tyg. przed porodem)



Skurcze przepowiadające – nieregularne,

najczęściej niebolesne twardnienia macicy

występujące na kilka dni przed porodem



Zmiany w obrębie szyjki macicy (szyjka w

ostatnich tyg. przed porodem staje się miękka,

bardziej podatna, rozciągliwa, ustawia się w osi

kanału rodnego)

Oznaki rozpoczynającego się

porodu



Występowanie regularnej czynności

skurczowej macicy (przynajmniej co

ok.10 minut) powodującej skracanie i

rozwieranie się szyjki macicy



Odejście podbarwionego krwiście

czopa śluzowego, który wcześniej

zamykał kanał szyjki macicy



Może nastąpić pęknięcie pęcherza

płodowego i odpłynięcie wód

płodowych

Oznaki rozpoczynającego się

porodu c.d.



Ogólne: niepokój,

uczucie gorąca,

nawracające bóle

okolicy krzyżowej



Ze strony układu

pokarmowego:

wymioty, biegunka, brak

apetytu, wzdęcia (skutek

ucisku części przodującej

na odbytnicę)

Wyróżniamy cztery okresy

porodu:

I okres:

rozwierania (od początku porodu do

uzyskania pełnego rozwarcia -10cm).

faza utajona

(wolnego rozwierania): do 3 – 4 cm

faza aktywna

(przyspieszonego rozwierania):

od 3 – 4 cm do pełnego rozwarcia

pierwiastka: 9-15 h

wieloródka: 6-9h

okresy porodu c.d.

II okres:

wydalania (od całkowitego rozwarcia

urodzenia płodu)

pierwiastka: 1-1,5h wieloródka: 15-45min

III okres:

łożyskowy (po urodzeniu płodu do

urodzenia łożyska)

pierwiastka: 10-30min wieloródka: 5-10min

IV okres:

wczesny poporodowy - 2 godziny po

porodzie

Mechanizm porodowy

główki

Na każdym

poziomie miednicy

główka

wstawia się do niej

tak, jak najbardziej

pasuje do jej

kształtu (zgodnie z

zasadą

najmniejszego

oporu)!

Wstawianie się główki do wchodu

miednicy



Główka wstawia się szwem strzałkowym w

poprzeczny lub skośny wymiar wchodu

miednicy (owalny kształt wchodu miednicy

narzuca główce poprzeczne wstawianie

się)



Ułożenie główki nie jest wymuszone (nie

jest ani przygięta, ani wyraźnie odgięta)

Punkty charakterystyczne główki płodu

a – szew czołowy

b – szew

strzałkowy

c – szew wieńcowy

d – szew węgłowy

e – ciemiączko

przednie

f – ciemiączko tylne

Zstępowanie główki do dna

miednicy

Odległość między wchodem a dnem miednicy to

ok. 8 cm. Ta część miednicy nosi nazwę „próżni”.

S – spojenie łonowe, 1- wchód miednicy, 2 – próżnia

miednicy, 3 – cieśń miednicy, 4 – wychód miednicy

Zstępowanie główki do dna

miednicy

Ruchy wykonywane przez główkę płodu

w trakcie przechodzenia przez próżnię

miednicy to:



Obniżanie się (zstępowanie)



Zwrot pierwszy –

przygięcie

jest

wynikiem dopasowania się główki do

okrągłego kształtu próżni. Główka

pokonuje próżnię swym najmniejszym

obwodem (podpotyliczno-ciemieniowym

– 32 cm). Przoduje potylica płodu,

punktem prowadzącym główki jest

ciemię małe

Zstępowanie główki do dna

miednicy c.d.



Zwrot drugi-

rotacja o 90



)

–

potylicą do

przodu, szwem

strzałkowym z

wymiaru

poprzecznego

przez skośny do

wymiaru prostego

miednicy

Wyrzynanie się główki



w dnie miednicy główka jest przygięta, szew strzałkowy przebiega w

wymiarze prostym miednicy, przoduje potylica, punktem prowadzącym

jest ciemię małe



aby wyjść z kanału rodnego, główka musi pokonać jego zagięcie

wykonując w tym celu łukowaty ruch wokół spojenia łonowego -

III zwrot

(odgięcie)



punktem podparcia jest granica skóry owłosionej karku



w wyniku odgięcia po kroczu kolejno

rodzi się: potylica, ciemię, czoło,

twarzyczka i bródka płodu

Po urodzeniu główki

następuje:



Poród barków płodu (kolejno – bark

przedni, bark tylny)



Szybki poród pozostałych części drobnych

płodu z jednoczesnym odpłynięciem

pozostałych wód płodowych (wody

następowe)



Po urodzeniu noworodka, słabnie czynność

skurczowa macicy. Powracając ponownie

po krótkiej przerwie – powoduje

oddzielenie i wydalenie łożyska

Nadzorowanie porodu

I okres porodu:

- czynność serca płodu

- stan ogólny rodzącej

- postęp porodu

- czynność skurczowa

macicy

II okres porodu:

- czynność serca płodu

- czynność skurczowa

macicy

- ochrona krocza rodzącej

(ewentualne nacięcie

krocza)

III okres porodu:

- krwawienie z dróg

rodnych

- obkurczenie macicy

- stan ogólny położnicy

IV okres porodu:

- stan ogólny położnicy

- krwawienie z dróg

rodnych

- obkurczanie macicy

Poród poza szpitalem – ocena

sytuacji

Etap porodu Postępowanie na

porodówce

Postępowanie poza
szpitalem

Który
poród?

- element
wywiadu
- informacje
zawarte w Karcie
przebiegu ciąży

- Czy to pani pierwszy
poród
(kolejny)?

jeśli pierwszy – może

przebiegać mniej
gwałtownie

jeśli kolejny – szybszy

przebieg, mniejsze
ryzyko
urazów krocza

Ile już
trwa, jak
jest
zaawansowa
ny?

pytanie o

początek
regularnej
czynności
skurczowej (co
ok. 10
min.)
- pytanie o
godzinę
  odejścia wód
  płodowych
- badanie
położnicze
  wewnętrzne

Pytamy:

Od kiedy ma pani

regularne
skurcze (co ok.10
minut)?
- Czy odczuwa pani
parcie?

Czy odeszły pani

wody.
Jeśli tak – o której
godzinie?

Poród poza szpitalem – ocena sytuacji

c.d.

Jaki jest
stan
dziecka

Na porodówce:

Wysłuchanie

czynności serca
płodu

wykonanie zapisu

KTG

Poza szpitalem:
- Wysłuchanie czynności
serca płodu (stetoskop,
słuchawka położnicza)

Pamiętaj

Osłuchiwanie akcji serca płodu, jest najważniejszą

czynnością mającą na celu sprawdzenie dobrostanu

płodu! Tętno sprawdzamy zawsze po ustąpieniu

skurczu.

W I okresie porodu – co 10-15 minut,

w II okresie porodu po każdym skurczu.

Prawidłowa częstość akcji serca płodu wynosi 120-

160 uderzeń / minutę.

Tętno utrzymujące się poniżej 110 u/min, świadczy o

niedotlenieniu płodu.

Poród poza szpitalem – ocena sytuacji

c.d.

Czy płód
jest w
położeniu
podłużny
m
główkowy
m?

- badanie
położnicze
zewnętrzne
- badanie
położnicze
wewnętrzne

- badanie położnicze
zewnętrzne (chwyty
Leopolda) – jeśli poród nie
jest na tyle zaawansowany,
że widać w trakcie skurczu
ukazującą się w kroczu
główkę…

Czy
istnieje
dodatkow
e ryzyko?

- wywiad
- informacje
zawarte w
karcie
przebiegu ciąży

pomiar

ciśnienia

obserwacja

- Czy choruje pani na
cukrzycę lub stwierdzono
ją w ciąży?

Czy stwierdzono u pani

nadciśnienie ?
- Obserwacja krwawienia,
ból jednej strony brzucha,
objawy wstrząsu mogą
świadczyć o
przedwczesnym odklejaniu
się łożyska

Parcie w II okresie porodu

Na porodówce

Poza szpitalem

Kiedy

rozpoczą

ć parcie?

Nie wcześniej niż wówczas, gdy w

trakcie skurczu fragment główki

ukazuje się w szparze sromowej.

Kontroluj tętno płodu po skurczu.

Jeśli zwalnia, ułóż rodzącą na

lewym boku

Jak

ułożyć

rodzącą?

Dowolna,

wybrana przez

rodzącą

półsiedząca na

łóżku (fotelu)

porodowym

Możliwa do

zastosowania np.

półsiedząca z

oparciem stóp o

podłoże

Parcie w II okresie porodu

porodówce

Poza szpitalem

Jak

wygląda

parcie?

Polecamy parcie – wyłącznie w

trakcie skurczu (rozpoczynamy

na jego szczycie). Rodząca

wykonuje głębszy wdech na

przeponę i po jego zatrzymaniu

prze „na spojenie łonowe” (nie

„na stolec”!)

Co robimy

wyrzynając

ą się

główką

ochrona

krocza

w razie

konieczności

nacięcie

krocza

Dłonią ułożoną na

główce

reguluj z

wyczuciem

prędkość jej

przechodzenia

(nie powinna

„wystrzelić jak

korek szampana”)

Rodzenie się główki

porodówce

Poza szpitalem

Co robimy

urodzeniu

się główki?

sprawdź czy szyjka dziecka

nie

jest okręcona pępowiną

(pępowinę można odciągnąć

jeśli

nie jest ciasno zaciśnięta

wokół

główki)

poczekaj na zewnętrzny

zwrot

główki który nastąpi

samoistnie

przy kolejnym skurczu

Rodzenie się barków

porodówce

Poza szpitalem

Co robimy po

dokonaniu

przez główkę

zwrotu

zewnętrzneg

chwytamy główkę dziecka obu

dłońmi ułożonymi na policzkach i

skroniach

w trakcie skurczu, gdy rodząca

prze – kierujemy główką ku

dołowi tak długo aż spod

spojenia łonowego ukaże się

cały bark przedni, następnie

rodzimy bark tylny kierując

główką ku górze

nie pociągamy na wprost! Barki

powinny rodzić się kolejno, nie

jednocześnie.

Postępowanie po urodzeniu

dziecka

Postępowa-

nie

z noworod-

kiem

ułóż dziecko na brzuchu matki

okryj, zabezpiecz przed utratą ciepła

możesz odessać treść zalegającą w buzi

noworodka gruszką lub ułożyć go w

pozycji, która ułatwi samoczynne

oczyszczenie się jamy ustnej. Wskazane

przystawienie do piersi

Kiedy

odpępnić

noworodka?

- Nie spiesz się z zaciskaniem pępowiny,

poczekaj aż przestanie tętnić. Wyjątek

stanowi: konflikt serologiczny, cukrzyca.

Jak

odpępnić

noworodka?

Użyj dwóch plastikowych zacisków

(kortklamb). Pierwszy zaciśnij ok. 10 cm

od brzuszka, kolejny ok. 4-5 cm dalej.

Przetnij pępowinę pomiędzy nałożonymi

zaciskami. Kikut pępowiny zabezpiecz

jałowym gazikiem

Zacisk pępowiny



Jałowy zacisk do

pępowiny

(pakowany w jałowy

pakiet)



Zaciśnięta klamerka

nie otwiera się

ponownie

Ocena stanu noworodka po urodzeniu –

skala Apgar

Punkty

Tętno

Brak

Słabe (poniżej

100 u/min)

Silne (powyżej

100 u/min)

Oddechy

Brak

chwyta

powietrze

regularne

Napięcie

mięśniow

Brak

wiotki, niektóre

ruchy zginania

mocne,

energiczne

Barwa

skóry

Blada,

sina

Kończyny

zasinione,

tułów różowy

różowa

Odruchy

Brak

grymasy

mocny krzyk,

kaszel, kichanie

8-10 pkt. – stan dobry; 4-7 – stan średni; 0-3 – stan

ciężki

Trzeci okres porodu – wydalenie

łożyska

Ile trwa?

pierwiastka: 10-30min

wieloródka: 5-10min

Jak

sprawdzić

czy łożysko

odkleiło się?

Uciśnij powłoki brzuszne matki

powyżej wzgórka łonowego.

O odklejeniu łożyska świadczy brak

cofania się pępowiny do wnętrza

pochwy.

Postępowani

e z łożyskiem

Poproś rodzącą o parcie – najlepiej

wykorzystując ponowne pojawienie

się skurczów macicy. Po urodzeniu

łożyska i błon płodowych, należy je

bezwzględnie zachować do kontroli

lekarskiej (sprawdzenie całości i

uzyskanie pewności co do zupełnego

opróżnienia macicy)!!!

Postępowanie po porodzie

Transport

szpitala

W szpitalu konieczna będzie m.in.

dokładna kontrola stanu szyjki,

pochwy

i krocza matki oraz zaopatrzenie

uszkodzeń

Kontroluj

stan matki

Stan ogólny: tętno, oddech, ciśnienie,

zabarwienie powłok skórnych
Stan położniczy: krwawienie z dróg
rodnych, obkurczanie się mięśnia

macicy (powinna być twarda i
znajdować się na wysokości pępka lub

nieco poniżej

Noworode
k

Zapewnij mu ciepło (najlepiej – kontakt

ze skórą matki) i dostęp do matczynej

piersi

kontroluj stan ogólny noworodka

Istotne wskazówki



Pamiętaj, prawidłowo przebiegający poród

nie wymaga szczególnych interwencji a

jedynie minimum niezbędnej pomocy dla

zapewnienia matce oraz rodzącemu się

dziecku ciepła, ciszy, intymności i poczucia

bezpieczeństwa!



Natura wyposażyła kobietę w perfekcyjny

mechanizm porodowy. Najczęściej

wystarczy mu nie przeszkadzać. Jeśli nie

jesteś pewien co robić – pamiętaj o

zasadzie – „po pierwsze nie szkodzić”

Document Outline