Stymulacja owulacji

Leczenie niepłodności

• brak lub rzadkie owulacje 
• gonadotropowozależne 
zaburzenia  rozwoju 
pęcherzyków
• stosowanie technik 
wspomaganego rozrodu

 

 

 

 

Ocena endokrynologiczna i USG 

przed stymulacją owulacji

• 

Stężenie FSH, LH, 

estradiolu, prolaktyny w 3 
dniu cyklu
•Wskazane badanie P w 
środku II fazy, TSH

• 

USG: struktura jajnik, 

rozpoznanie guzów jajników, 
nieprawidłowości macicy 

 

 

 

 

Agoniści dopaminy

bromokryptyna, kabergolina, 

quinagolid 

U kobiet z 

hiperprolaktynemią

Odsetek ciąż 40-50%

 

 

               

Metformina

-  zmniejsza insulinooporność
-  zmniejsza stężenia insuliny na 
  
   czczo i po posiłku
-  zwiększa stężenia

 IGFBP-1, 

SHBG

         

Odsetek ciąż 10-15%

        po 6 miesiącach leczenia

     

 

 

Cytrynian klomifenu 

(Clomid, Clostilbegyt)

Podawany: od 2-5 do 6-9 dnia 
cyklu
 w dawce 50-150 mg/dobę

indukuje owulację u 60-80% 
kobiet
odsetek ciąż : 20-30%

 

 

Cytrynian klomifenu

Podwyższone stężenia LH:

- przedwczesna luteinizacja
- obniża potencjał rozwojowy 
zarodka
- sprzyja aneuploidii

Działanie antyestrogenne:

-niekorzystny wpływ na 
endometrium, 
 śluz szyjkowy, przepływ maciczny

 

 

 

Gonadotropiny

Gonadotropiny 

rekombinowane

     

Gonal F, Puregon

Gonadotropiny 

menopauzalne

     

Menogon, Menopur 

Gonadotropina 

kosmówkowa

Pregnyl, Choragon, 

Biogonadyl

Owulacja u 72-95% kobiet

 

 

 

        
          

Analogi GnRH

 

Agoniści receptora GnRH: 

l

euprolid, triptorelina, 

buserelina, diferelina

 

- Efekt flare-up
- Desensybilizacja przysadki

 

 

przysadka

C
a

 

aktywność kinazy białkowej C
i kalomoduliny

FSH/LH

Agonista GnRH

Receptor

 

GnRH

 

 

Stymulacja owulacji

 

analogami 

GnRH

•Podawane pulsacyjnie 1 
impuls na 60-90 min w fazie 
folikularnej

• wysoki odsetek ciąż 
• małe ryzyko ciąży mnogiej

• wysokie koszty
• brak akceptacji przez 
pacjentki                    stałego 
noszenia pompy

 

 

        

Antagoniści GnRH

    

Cetrorelix, Ganirelix

Wiążą się z receptorem GnRH 

i hamują jego funkcje

 

 

przysadk
a

GnRH

Antagonista GnRH

GnRH

 

receptor

FSH/LH

 

 

Cykl naturalny

•12-14% ciąż u kobiet <40 
roku życia. Czynnik 
jajowodowy niepłodności
•W 15-25% cykli nie 
uzyskano komórki jajowej lub 
nie było zapłodnień

( 

z prac: Fahy et al. Hum Reprod 1995, 

Paulson et al.. Hum Reprod 1994)

 

 

Protokół klasyczny

CC

hMG/rFSH

hCG

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   
14   15  16

 

 

Protokół krótki

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13  
 14   15   16

Agonista GnRH

hMG/rFSH

hCG

 

 

Protokół długi

21               1      4              7                     dzień 
cyklu

1                                      14                     dzień cyklu

                                

Agonista GnRH

hMG/rFSH

hCG

 

 

Protokół z antagonistą 

GnRH

 1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15   16   17

rFSH/hMG

Antagonista GnRH

 hCG

 

 

Stosuję następujące metody 

stymulacji owulacji 

(wg. Filicori)

Często

Czasami

Nigdy

Clomiphen

79%

19%

2%

Puls. GnRH

11%

38%

50%

hMG/rFSH

d. niskie

63%

29%

9%

HMG/rFSH

d. standard.

55%

30%

15%

 

 

Do indukcji owulacji (bez 

wspomaganego rozrodu) stosuję 

protokół 

GnRH-agonista/gonadotropiny

 

(

wg. 

Filicori)

Zawsze

0%

Często

6%

Czasami

55%

Nigdy

39%

 

 

Do indukcji owulacji w programach 

wspomaganego rozrodu stosuję 

GnRH-agonista/gonadotropiny (

wg. 

Filicori)

Zawsze

73%

Często

24%

Czasami

2%

Nigdy

2%

 

 

Preferencje protokółów 

stosowanych w indukcji owulacji w 

technikach wspomaganego rozrodu 

(

wg. Filicori)

Najchętniej

stosowany

Najmniej chętnie

stosowany

Bez GnRH

agonisty

6%

58%

Protokół

ultrakrótki

1%

35%

Protokół krótki

10%

4%

Protokół długi

83%

4%

 

 

Zespół hiperstymulacji 

jajników

•Zespół o nieznanej etiologii

•Stwierdzono zwiększoną 
przepuszczalność naczyń, 
angiogenezę i steroidogenezę

•Czynniki patogenetyczne: 
zwiększona aktywność układu 
renina-angiotensyna, cytokiny 
(Interleukina 1, 2, 6, 8, TNF, 

VEGF) 

 

 

Stopnie zaawansowania 

klinicznego zespołu 

hiperstymulacji jajników

Łagodny

•wysokie stężenie estradiolu
•niewielkie powiększenie jajników 
(<5 cm)

Średni

•napięcie, obrzmienie, bóle 
brzucha
•nudności, wymioty, biegunka
•powiększenie jajników (5-12 cm)

 

 

Stopnie zaawansowania 

klinicznego zespołu 

hiperstymulacji jajników

Ciężki

• wodobrzusze, przesięk 

opłucnowy/osierdziowy

• przybór masy ciała, wzrost obwodu 

brzucha

• diureza <600 ml/dobę
•  kreatynina 1-1,5 mg%
• HT >45%, leukocytoza >15 000

 

 

Stopnie zaawansowania 

klinicznego zespołu 

hiperstymulacji jajników

Zagrażający życiu

• HT >55%, leukocytoza >25 000
• anuria, niewydolność nerek
• kreatynina >1,5 mg%
• powikłania zakrzepowo-zatorowe
• zaburzenia oddychania i krążenia

 

 

Częstość występowania 

zespołu hiperstymulacji

Postać

 

łagodna               8,4 - 

23,0%

Postać umiarkowana      0,45 
- 7,0%

Postać ciężka                  0,56 
- 5,5%

 

 

Czynniki ryzyka zespołu 

hiperstymulacji jajników

• młody wiek
• szczupła budowa ciała
• policystyczne jajniki
• wysokie stężenie E

2

 (>4000 pg/ml), duża 

liczba małych i średnich pęcherzyków w 
dniu podania hCG

• stymulacja II fazy cyklu preparatami hCG
• ciąża

 

 

Zapobieganie zespołowi 

hiperstymulacji jajników

• Mniejsze dawki gonadotropin
• Stosowanie rFSH
• Protokół z antagonistą GnRH
• Podanie agonisty GnRH w celu 

uzyskania owulacyjnego szczytu 
wydzielania endogennego LH/FSH

• Zmniejszenie dawki hCG

 

 

Zapobieganie zespołowi 

hiperstymulacji jajników

• wcześniejsze monitorowanie kobiet 

zagrożonych wystąpieniem zespołu w celu 
ewentualnej korekcji dawek gonadotropin

• „coasting”
• dokładna aspiracja wszystkich 

pęcherzyków w trakcie pobierania oocytów

• zamrożenie zarodków 
• substytucja II fazy cyklu preparatami 

progesteronu

 

 

Postępowanie w zespole 

hiperstymulacji jajników

• Monitorowanie stanu ogólnego, oddychania i 

funkcji nerek

• Wykonanie badań: morfologia, proteinogram, 

koagulogram, elektrolity, badania wydolności 
nerek i wątroby, USG, rtg klatki piersiowej

• Albuminy, blokery receptora H-1 (Zyrtec), 

inhibitory konwertazy angiotensyny I, 
heparyna

• Punkcja wodobrzusza - przy masywnie 

narastających objawach wodobrzusza