Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

Podstawy prawne i organizacyjne

oświaty

(Prawo oświatowe w zarysie)

Podstawy prawne i organizacyjne

oświaty

(Prawo oświatowe w zarysie)

Dr Andrzej Smoleń

Istota prawa

• Zgodnie z założeniami funkcjonalizmu prawniczego prawo jest tożsame ze

zbiorem przepisów prawnych zawartych w tekstach prawnych lub ze zbiorem
decyzji faktycznie podejmowanych przez sędziów i pracowników organów
administracyjnych (prawo w działaniu). Według poglądu teoretyków
państwa i prawa, nie ma prawa bez państwa.

• Prawo to zespół norm wydanych lub usankcjonowanych przez państwo i

zagwarantowanych przymusem państwowym.

• Psychologiczna teoria prawa Leona Petrażyckiego sprowadza prawo do

pewnych przeżyć psychicznych, emocjonalnych człowieka.

• Dość szeroko rozpowszechniło się także uznawanie za prawo norm

słusznych, które mają wynikać z różnorodnie rozumianej natury człowieka,
świata, przyrody. Jest to tak zwane prawo natury.

• Według św. Tomasza prawo pozytywne, czyli prawo stanowione

przez władzę państwową, jest zmienne w czasie i przestrzeni.
Inaczej prawo natury – jest niezmienne, jest prawem doskonałym,
kieruje naturą ludzką.

• Do koncepcji prawa mających największe znaczenie praktyczne

należy  teoria  stworzona  przez  pozytywizm  prawniczy.  Nazywany
ojcem  pozytywizmu  anglosaskiego  John  Austin  przedstawił  w  1832
r.  koncepcję,  która  do  historii  przeszła  pod  nazwą  teorii
imperatywu.  Rozumiał  on  prawo  jako  rozkaz  suwerennej  władzy
państwowej  wydany  obywatelowi  pod  groźbą  zastosowania
przymusu.

• Niepozytywistyczne koncepcje kwestionują twierdzenie, że pojęcie

prawa wyczerpuje się w pojęciu stanowionych przez organy
państwowe aktów normatywnych, którym przysługuje przymus
państwowy, i zakładają uznanie koniecznych wartości w prawie.

• Do uznanych współcześnie wartości prawa zalicza się najczęściej:

 sprawiedliwość,

 racjonalność,

 równość wobec prawa,

 zakaz dyskryminacji ze względu na rasę, przekonania

polityczne, religijne i tak dalej,

 wolność słowa i zrzeszania się,

 prawo do uczciwego i rzetelnego procesu,

 zakaz stosowania tortur,

 nakaz ochrony środowiska i dóbr kultury.

• Prawo przedmiotowe to całokształt norm (czy przepisów) prawa o

cechach generalności i abstrakcyjności, które są podstawą decyzji
jednostkowych stosowania prawa.

• Prawo podmiotowe to prawo przysługujące podmiotowi prawa na

mocy norm prawa.

• Przepis prawny to pewnego rodzaju napis, a norma prawna – to

znaczenie tego przepisu.

• Wszystkie przepisy to reguły zachowania, nie zależnie od tego, czy

są przepisami kulinarnymi czy przepisami prawa. Są więc
wypowiedziami

wskazującymi

sposób

postępowania,

„przepisującymi”, jak należy postępować.

• Przepis prawny i norma prawna nie są zdaniami w sensie

logicznym, ponieważ zdaniem w sensie logicznym jest wypowiedź
oznajmująca, której można przypisać wartość prawdy lub fałszu,
czyli wartość logiczną zdania.

• Normy należą do dużej grupy wypowiedzi dyrektywnych,

obejmującej różnego rodzaju zalecenia, rady, życzenia, wskazówki i
tym podobne.

Przepis prawny, norma prawna

• Przepisy imperatywne (ius cogens) są często nazywane przepisami

bezwzględnie obowiązującymi.

• Przepisy dyspozytywne (ius dispositivum), inaczej względnie

obowiązujące,  to  takie  przepisy,  które  stosuje  się  tylko  wtedy,  gdy
podmiot  lub  strony  same  nie  uregulowały  swych  stosunków  albo
postanowienia  mają  jedynie  częściowy  charakter.  Przepisy  te
pozostawiają  możliwość  samodzielnego  uregulowania  treści
stosunków prawnych – „względnie” same zaczynają obowiązywać.

Podział przepisów prawnych

• Istnieje też podział na przepisy nakazujące, zakazujące i

uprawniające.  Rozróżnia  się  je  na  podstawie  tego,  czy  przepis
wskazuje  jedno  możliwe  zachowanie się w  danej sytuacji, nakazuje
je  (przepisy  nakazujące)  bądź  zakazuje  go  (przepisy  zakazujące),
bądź  uprawnia  (dozwala),  aby  podmiot  lub  podmioty  prawa  mogły
wybrać  sposób  zachowania  się,  które  nie  jest  obowiązkowe
(przepisujące uprawniające).

• Przepisy odsyłające mają przyczyniać się do zmniejszania

rozmiarów wydawanych aktów prawnych.

• Przepisy lub całe akty prawne o charakterze reguł powszechnych są

określane mianem lex generalis.

• Przepisy generalne to takie przepisy, których adresaci są określani

nazwą generalną. Przepisy indywidualne określają adresata nazwą
indywidualną.

Obowiązywanie prawa

• Wyróżnia się trzy zakresy (aspekty) obowiązywania prawa: czasowy

(temporalny), terytorialny i osobowy (personalny). Czasowy zakres
obowiązywania prawa odnosi się do tego, w jakim przedziale czasu
normy prawne mają być przestrzegane.

• Można wyróżnić cztery najczęściej stosowane sposoby określania

momentu, od którego akt prawny zaczyna obowiązywać:

 akt prawny nabiera mocy obowiązującej z dniem ogłoszenia,

czyli z datą, jaką nosi organ publikujący dany akt prawny, na
przykład datą ogłoszenia organu publikującego, jakim jest
Dziennik Ustaw,

 akt prawny podaje datę kalendarzową lub wydarzenie, od

którego nadejścia uzyskuje on moc obowiązującą (np. od 12
stycznia 1974 r. lub od dnia przyjęcia Polski do Unii
Europejskiej,

 jest wskazywana liczba dni od chwili ogłoszenia aktu, po

upływie których wejdzie on w życie (np. w 7 dni po ogłoszeniu
czy w 30 dni po ogłoszeniu),

 sam akt prawny nie stanowi, od kiedy obowiązuje, lecz

wskazuje inny akt, w którym są zawarte te rozstrzygnięcia.

• Przez pojęcie terytorialny zakres obowiązywania prawa rozumie się

obszar, w obrębie którego prawo obowiązuje.

• Zgodnie z przyjętą w naszym kraju zasadą akty normatywne

stanowione przez organy centralne, zarówno władzy ustawodawczej
(Sejm,  Senat),  jak  i  władzy  wykonawczej  (Prezydent  RP,  Rada
Ministrów,  ministrowie  i  inne  organy  administracji  centralnej),
obowiązują  na  całym  terytorium  państwa,  chyba  że  same  stanowią
inaczej.

• Osobowy (personalny) zakres obowiązywania prawa określa, kogo

obowiązuje prawo, to znaczy kto jest jego adresatem. Przyjęto
zasadę, że obowiązuje ono wszystkie podmioty (w tym również
obcokrajowców) znajdujące się na terytorium państwa.

• Wyróżnia się dwa rodzaje podmiotów prawa:

 osoby fizyczne,

 osoby prawne.

• Osobą fizyczną jest każdy człowiek bez względu na wiek, płeć, stan

zdrowia psychicznego czy fizycznego i tak dalej. Podmiotowość
prawna ludzi rozpoczyna się w chwili urodzenia, czyli odłączenia od
ciała matki, i trwa aż do śmierci.

• Każdej osobie fizycznej przysługuje zdolność prawna, czyli

możliwość posiadania praw lub obowiązków w dziedzinie prawa
cywilnego.

• Czynność prawna to taka czynność osoby fizycznej (lub prawnej),

która zmierza do ustanowienia, zmiany lub zniesienia stosunku
cywilnoprawnego przez złożenie odpowiedniego oświadczenia woli.

• Osoby fizyczne mogą:

 mieć pełną zdolność do czynności prawnych,

 mieć ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

Podmiot prawa

• Osobą prawną jest każda jednostka organizacyjna, której przepisy

prawne przyznają zdolność prawną (art. 33-34 k.c.). Posiada ona
własny majątek, nabywa prawa i obowiązki we własnym imieniu i na
własną odpowiedzialność niezależnie od osób fizycznych, które
wchodzą w jej skład.

• Specyficznym typem osób prawnych są jednostki samorządu

terytorialnego. Podmiotowość prawną gwarantuje jednostkom
samorządu Konstytucja RP.

• W systemie oświaty nie mają osobowości prawnej przedszkola,

szkoły i placówki publiczne zakładane i prowadzone przez
ministrów i jednostki samorządu terytorialnego, gdyż są one
jednostkami lub zakładami budżetowymi (art. 70 ust. 1 u.s.o.).

• Zgodnie z klasycznym podziałem, osoby prawne dzieli się na

korporacje i zakłady.

• Tryb tworzenia osób prawnych regulują przepisy prawa. Wyróżnia

się trzy podstawowe tryby:

tryb erekcyjny,

tryb koncesyjny,

tryb normatywny (rejestracyjny).

• Pojęcie stosunek prawny jest odnoszone do wszelkich takich

stosunków, w których wyznaczona przez normy prawne sytuacja
prawna jakiegoś podmiotu jest połączona w taki czy inny sposób z
sytuacją prawną drugiego.

• Stosunki zachodzące między podmiotami prawa oświatowego

należą głównie do prawa administracyjnego (publicznego).

• Stosunek prawny zwykło się określać przez jego elementy, to jest

strony, uprawnienie i obowiązek oraz przedmiot stosunku.
Stronami stosunku prawnego są podmioty prawa, czyli osoby
fizyczne i prawne.

• Treścią stosunku prawnego jest uprawnienie i obowiązek, które

tworzą między stronami więź prawną.

• Stosunek prawny jest to więź prawna łącząca strony stosunku, w

której uprawnienie jednej strony jest skorelowane z obowiązkiem
drugiej strony.

Stosunek prawny

• Prawo oświatowe nie jest oddzielną gałęzią prawa, należy bowiem

do prawa administracyjnego, a zasadnicza większość norm ma
charakter publiczny.

• System prawa jest to całokształt obowiązujących w państwie

przepisów  prawnych,  z  uwzględnieniem  ich  podziału  na  gałęzie,
oraz  zespół  zasadniczych  idei  przewodnich,  na  jakich  opiera  się
ustrój  państwa.  Powiązania  między  normami  systemu  mają
charakter  formalny,  polegający  na  tym,  że  akt  wyższego  rzędu
uprawnia  (lub  zobowiązuje)  określony  podmiot  do  wydania  aktu
prawnego niższego rzędu i tak dalej.

Miejsce prawa oświatowego wśród gałęzi prawa

• Prawo publiczne jest prawem, które chroni interes państwa, interes

wspólny, a prawo prywatne strzeże interesu jednostki.

• Gałąź prawa zwykło się określać jako zespół norm, które regulują

jednorodne, istotne stosunki społeczne.

• Przyjmuje się najczęściej podział polskiego prawa na następujące

gałęzie: prawo administracyjne, prawo konstytucyjne, prawo karne,
prawo finansowe, prawo procesowe, prawo cywilne, prawo pracy.

• Prawo

administracyjne

jest

zespołem

norm

regulujących

administracyjną

działalność

państwa

–

inaczej

mówiąc,

regulujących funkcję administrowania.

• Prawo oświatowe obejmuje przepisy prawne różnej rangi regulujące

działalność organów państwa i organów innych podmiotów
prowadzących szkoły i placówki oświatowe, w dziedzinie oświaty,
kształcenia i wychowania, a także stosunki prawne w tym zakresie.

• Prawo szkolne jest rozumiane jako całokształt przepisów prawnych

regulujących  działalność  państwa  w  dziedzinie  oświaty  i
wychowania,  odnoszący  się  przede  wszystkim  do  systemu
szkolnictwa,  czyli  do  szkół  i  innych  zakładów  oświatowo-
wychowawczych oraz do całego nadzoru nad nim.

• Prawo

konstytucyjne

jest

najściślej

związane

prawem

administracyjnym. Normy prawa konstytucyjnego stanowią punkt
wyjścia norm prawa administracyjnego.

• Prawo karne określa czyny uznane za społecznie niebezpiecznie,

sankcje karne grożące w razie popełnienia takich czynów oraz
ogólne zasady odpowiedzialności karnej.

• Prawo finansowe to zespół norm regulujących gromadzenie

środków pieniężnych przez państwo, ich rozdział i wydatkowanie, a
także tryb funkcjonowania organów i instytucji finansowych.

• Prawo procesowe jest to bardzo specyficzna gałąź prawa, związana z

podziałem  prawa  na  materialne  i  formalne.  Prawo  materialne  to
zespół  norm,  które  ustanawiają  merytoryczne  obowiązki  i  prawa,
regulują  zachowanie  podmiotów  prawa  i  organów  państwa.  Do
prawa  formalnego  należą  normy  odnoszące  się  do  organizacji
instytucji odpowiedzialnych za przestrzeganie prawa materialnego,
oraz  trybu  dochodzenia  prawa  i  wykonywania  obowiązków
określonych w prawie materialnym.

• Prawo cywilne wywodzi się z prawa rzymskiego (ius civile), w

którym  oznaczało  normy  mające  zastosowanie  do  obywateli
rzymskich  (łac.  civis  ‘obywatel’,  a  ius  civile  ‘prawo  obywatelskie’).
Współcześnie prawo cywilne jest jednym z najważniejszych działów
prawa.  Ma  zastosowanie  nie  tylko  w  stosunkach  między
obywatelami  danego  państwa,  ale  także  z  osobami  prawnymi  i
podmiotami  zagranicznymi.  Prawo  cywilne  to  zespół  norm
regulujących  głównie  stosunki  majątkowe  i  niektóre  stosunki
osobiste

(np.

związane

dobrami

osobistymi)

między

równorzędnymi podmiotami prawa.

• Prawo rodzinne to zespół norm regulujących podstawowe kwestie

związane z funkcjonowaniem rodziny, takie jak pokrewieństwo,
zawarcie małżeństwa, relacje majątkowe i osobowe między
małżonkami,

ustanie

związku

małżeńskiego

czy

władza

rodzicielska.

• Prawo handlowe (gospodarcze) to zespół norm, z natury rzeczy

należących do prawa cywilnego, które regulują organizację (ustrój)
podmiotów gospodarczych oraz czynności handlowe powstające
między tymi podmiotami, a także między tymi podmiotami a innymi
osobami w obrocie gospodarczym, zarówno wewnętrznym, jak i
międzynarodowym.

• Prawo pracy stanowi zespół norm regulujących stosunki między

pracodawcą

pracownikiem

dotyczące

świadomej

pracy

zarobkowej.

• O źródłach prawa mówi się głównie w znaczeniu źródeł poznania

prawa, źródeł w sensie formalnym i materialnym.

• Źródłami poznania prawa (fontes iuris cognoscendi) są wszelkie

czynniki dostarczające wiedzy o prawie.

• Źródła prawa w sensie formalnym (fontes iuris oriundi) to akty,

dokumenty lub decyzje uważane w danym systemie prawa za źródło
norm prawnych. W Polsce takimi źródłami są ustawy, uchwały rady
gminy i tym podobne, a w krajach z systemem prawa anglosaskiego
za takie źródła prawa przyjmuje się na przykład precedensy.

• Źródłami prawa w sensie materialnym jest wszystko to, co

pośre3dnio lub bezpośrednio wpływa na treść prawa, a więc między
innymi stosunki społeczne i gospodarcze, obyczaje i zwyczaje oraz
układ sił politycznych w państwie.

Źródła prawa i ich klasyfikacja

• Źródła prawa w państwie tworzą system powiązany ze sobą

hierarchicznie. Przez system źródeł prawa rozumie się całokształt
źródeł prawa danego państwa w ich wzajemnym powiązaniu,
ujmowanym z punktu widzenia tego, co jest im wspólne, i tego, co
je różni.

• Najważniejsze konsekwencje hierarchicznej budowy systemu źródeł

prawa są następujące:

 podstawą obowiązywania aktu zajmującego niższe miejsce w

hierarchii jest akt hierarchicznie nadrzędny,

 relacje między aktami prawnymi zajmującymi różne miejsca w

hierarchii opierają się na zasadzie delegacji do stanowienia
prawa,

 akty zajmujące wyższą rangę przeważnie normują sprawy

poważniejszej rangi,

 akty niższego rzędu muszą być zgodne, czyli, inaczej mówiąc,

nie mogą być sprzeczne z aktami wyższej rangi,

 moc obowiązująca aktów niższej rangi może zostać uchylona

przez akty mające wyższą pozycję w hierarchii.

• W III rozdziale Konstytucji RP polski ustrojodawca dokonał

rozróżnienia na źródła prawa powszechnie obowiązującego i na
źródła prawa o charakterze wewnętrznym.

• Do źródeł prawa powszechnie obowiązującego należą akty

zawierające generalne i abstrakcyjne normy, które tworzą,
zmieniają lub uchylają prawa i obowiązki obywateli i osób
prawnych.

Źródła prawa powszechnie obowiązującego

• Do konstytucyjnych źródeł prawa powszechnie obowiązującego

zaliczyć można:

 Konstytucję Rzeczypospolitej Polskie,

 ustawy,

 ratyfikowane umowy międzynarodowe,

 rozporządzenia,

 akty prawa miejscowego,

a także:

 rozporządzenia Prezydenta RP z mocą ustawy wydawane –

zgodnie z art. 234 konstytucji – tylko w sytuacjach
nadzwyczajnych,

 przepisy stanowione przez organizację międzynarodową, do

której

należy

Polska,

jeżeli

umowa

międzynarodowa

konstytuująca tę organizację przewiduje taką skuteczność
prawną tych przepisów w prawie wewnętrznym (art. 91 ust. 3
konstytucji).

• Konstytucja to: „ustawa zasadnicza wyposażona w najwyższą moc

prawną,  regulująca  podstawy  ustroju  państwowego,  określająca
zasady  organizacji  i  powoływania  najwyższych  ogniw  aparatu
państwowego  oraz  normująca  podstawowe  prawa  i  obowiązki
obywatela”.

• Od 17 października 1997 r. naczelne miejsce w systemie źródeł

prawa zajmuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia
1997 roku.

• Szczególna treść konstytucji wynika z zakresu i ze sposobu

regulowania nią zagadnień. Do uniwersalnych zagadnień w treści
konstytucji zalicza się:

 ogólne zasady ustroju państwa,

 określenie ustroju naczelnych organów władzy i zakresu ich

kompetencji,

 określenie podstawowych praw, wolności i obowiązków

obywateli.

Konstytucja

• Ustawa jest najwyższym po konstytucji aktem prawnym. To akt

normatywny uchwalony przez Sejm z udziałem Senatu. Żaden inny
organ nie może wydać ustawy, co jest konsekwencją przyjętej od
Monteskiusza zasady trójpodziału władzy.

• Szczególna moc prawna ustawy wyraża się następującymi cechami:

 normy

ustawowe

mają

samoistnie

moc

powszechnie

obowiązującą, to znaczy do wydania i obowiązywania ustawy nie
potrzeba szczególnego upoważnienia,

 normy ustawowe mogą być zmienione, uchylone lub zawieszone

tylko przez inną normę ustawową, nigdy zaś przez normę
niższego rzędu,

 ustawa może zmieniać, uchylać, lub zawieszać każdą inną

normę prawa krajowego,

 wydawanie

innych

aktów

normatywnych

(powszechnie

obowiązujących) prawa krajowego jest dopuszczalne tylko na
podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i
w celu jej wykonania (art 91 ust. 1 konstytucji).

Ustawy

• Rzeczypospolita

Polska

przestrzega

wiążącego

prawa

międzynarodowego  (art.  9  konstytucji).  Jeżeli  chodzi  o  zasadnicze
źródłow  prawa  międzynarodowego,  czyli  umowy  międzynarodowe,
to  podstawowe  znaczenie  ma  ich  podział  na  umowy  ratyfikowane  i
nieratyfikowane.

• Ratyfikacja umów międzynarodowych należy do prezydenta jako

głowy państwa.

• Wyjątkowa regulacja konstytucyjna dotyczy stosowania na

terytorium naszego państwa prawa europejskiego (wspólnotowego).
Zgodnie z art. 91 ust. 3 konstytucji, gdy wynika to z ratyfikowanej
umowy

międzynarodowej

powołującą

dożycia

organizację

międzynarodową,  prawo  przez  nią  stanowione  jest  stosowane
bezpośrednio  i  ma  w  przypadku  kolizji  pierwszeństwo  przed
ustawami.  należy  wówczas  stosować  prawo  wspólnotowe,  a  nie
ustawodawstwo polskie.

Ratyfikowane umowy międzynarodowe

• Rozporządzenia są to akty wykonawcze do ustaw (art. 92 ust. 1

konstytucji)

oraz

normatywne

wydawane

podstawie

szczegółowych upoważnień ustawowych przez organy władzy
wykonawczej.

• Konstytucja RP wskazuje enumeratywnie organy upoważnione do

wydawania rozporządzeń. Są to:

 Prezydent RP,

 Rada Ministrów,

 Prezes Rady Ministrów,

 ministrowie kierujący działami administracji rządowej,

 Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.

Rozporządzenia

• Zgodnie z postanowieniami art. 87 ust. 2 konstytucji akty prawa

miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa
Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je
ustanowiły.

• Organy samorządu terytorialnego i terenowe organy administracji

rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w
ustawach

ustanawiają

akty

prawa

miejscowego

(art.

konstytucji). Warunkiem wejścia w życie aktów prawa miejscowego
jest ich ogłoszenie (art. 88 konstytucji).

Źródła prawa miejscowego

• Można wyróżnić trzy główne rodzaje aktów prawa miejscowego

stanowionych przez terenowe organy administracji rządowej i
jednostki samorządu terytorialnego:

akty zawierające statuty,

akty zawierające przepisy wykonawcze,

przepisy porządkowe

• Statuty mogą mieć dwojaki charakter: albo aktów o charakterze

wewnętrznym (np. statuty

szkół

i publicznych placówek

oświatowych) przyjmowanych w formie uchwał odpowiednich
organów prowadzących, albo aktów powszechnie obowiązujących na
danym terenie (np. statuty gmin, powiatów i samorządowych
województw).

• Źródła prawa wewnętrznego odgrywają szczególnie dużą rolę w

faktycznym funkcjonowaniu organów administracji, w tym
administracji oświatowej, gdyż są to przepisy prawne obowiązujące
tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te
akty.

• Akty

prawa

wewnętrznego

są

skierowane

jednostek

organizacyjnych, podporządkowanych organowi wydającemu akt,
oraz do pracowników tej jednostki albo – w przypadku zakładów
administracyjnych – do ich użytkowników (np. uczniów, studentów,
czytelników w bibliotece).

• Akty prawa wewnętrznego stanowią najbardziej zróżnicowaną

kategorię źródeł prawa. krąg organów stanowiących przepisy
wewnętrzne nie został ściśle określony.

Źródła prawa wewnętrznego

• Akty wewnętrzne noszą różne nazwy. Należą tu regulaminy,

instrukcje, okólniki, pisma okólne, statuty i tym podobne. Te źródła
prawa mogą mieć różny charakter. O zaliczeniu statutów do aktów
prawa wewnętrznego lub zewnętrznego decyduje treść i sposób
oznaczenia adresata. Tak na przykład statut gminy jest aktem
prawa powszechnie obowiązującego, a statut placówki oświatowej –
aktem prawa wewnętrznego.

• Zgodnie z art. 60 u.s.o. „statut szkoły lub placówki publicznej

powinien określać w szczególności:

 nazwę i typ szkoły lub placówki oraz ich cele i zadania,

 organy prowadzące szkołę lub placówkę,

 organy szkoły lub placówki oraz ich kompetencje,

 organizację szkoły lub placówki,

 zakres zadań nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub

placówki,

 zasady rekrutacji uczniów,

 prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń

może zostać skreślony z listy uczniów szkoły”.

• Źródła prawa wewnętrznego są kontrolowane przez działające w

strukturach  danej  jednostki  organy  o  kompetencjach  kontrolnych,
a  także  organy  nadrzędne  nad  organami  je  stanowiącymi.  Akty
wewnętrzne  wydawane  w  szkoła  i  placówkach  oświatowych
kontroluje organ sprawujący nadzór pedagogiczny.

• Do innych źródeł prawa zalicza się akty planowania, normy

techniczne, zwyczaj i orzecznictwo.

• Państwo programuje swój rozwój, opracowuje plany długo- i

średniookresowe.

Współcześnie

jednym

najważniejszych

dokumentów planistycznych jest Narodowy Plan Rozwoju (NPR)
przyjęty w drodze ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.

• Prawo zwyczajowe nie należy do katalogu źródeł prawa, lecz może

ono  mieć  znaczenie  w  stosowaniu  prawa.  Prawo  zwyczajowe
powstaje  przez  faktyczne  i  jednolite  przestrzeganie  pewnych  reguł
zachowania  przez  dłuższy  okres  (consuetudo)  i  przekonanie,  że
reguły te są prawnie obowiązujące (opninio iuris).

• W licznych publikacjach podkreśla się znaczenie orzecznictwa

organów administracji i sądów powszechnych, w szczególności przy
wykładni przepisów prawa i stosowaniu ich w praktyce. Na przykład
jeżeli dyrektor szkoły stosuje inną wykładnię przepisów niż ogólnie
przyjętą linię orzeczniczą, musi liczyć się z tym, że w przypadku
zaskarżenia jego decyzji zostanie ona uchylona.

Inne źródła prawa

Document Outline