Aldehydy są to związki organiczne, w których 

Aldehydy są to związki organiczne, w których 

cząsteczkach grupa karbonylowa połączona 

cząsteczkach grupa karbonylowa połączona 

jest jednym wiązaniem pojedynczym z 

jest jednym wiązaniem pojedynczym z 

atomem wodoru, a drugim z resztą 

atomem wodoru, a drugim z resztą 

węglowodorową cząsteczki. Grupą funkcyjną 

węglowodorową cząsteczki. Grupą funkcyjną 

aldehydów jest grupa aldehydowa –CHO. R to 

aldehydów jest grupa aldehydowa –CHO. R to 

rodnik alkilowy lub arylowy.

rodnik alkilowy lub arylowy.

 

 

 

 

GRUPA  KARBONYLOWA

GRUPA  KARBONYLOWA

   

   

W aldehydach grupa C=O 

W aldehydach grupa C=O 

występuje na końcu łańcucha 

występuje na końcu łańcucha 

węglowego, łączy się z nim 

węglowego, łączy się z nim 

pojedynczym wiązaniem C–C, 

pojedynczym wiązaniem C–C, 

czwarte wiązanie jest wysycone 

czwarte wiązanie jest wysycone 

atomem wodoru.

atomem wodoru.

 

 

 

 

Przykład związku

Przykład związku

   

   

Najprostszy aldehyd to metanal , w którym 

Najprostszy aldehyd to metanal , w którym 

wyjątkowo grupa karbonylowa połączona 

wyjątkowo grupa karbonylowa połączona 

jest z dwoma atomami wodoru.

jest z dwoma atomami wodoru.

 

 

    

formaldehyd, aldehyd                               
mrówkowy

metana
l,

 

 

 

 

Nazewnictwo

Nazewnictwo

  

  

Systematyczne nazwy 

Systematyczne nazwy 

aldehydów tworzymy dodając 

aldehydów tworzymy dodając 

końcówkę –al  do nazwy 

końcówkę –al  do nazwy 

macierzystego węglowodoru.

macierzystego węglowodoru.

  

  

Powszechnie stosuje się 

Powszechnie stosuje się 

nomenklaturę aldehydów 

nomenklaturę aldehydów 

wywodzącą się od nazwy 

wywodzącą się od nazwy 

odpowiadającego im kwasu.

odpowiadającego im kwasu.

 

 

 

 

 

 

Otrzymywanie aldehydu 

Otrzymywanie aldehydu 

mrówkowego z alkoholu 

mrówkowego z alkoholu 

metylowego

metylowego

 

 

       

       

2 Cu + O

2 Cu + O

2 

2 

→

→

  

  

2 Cu O       

2 Cu O       

                                           

                                           

      

      

czarny nalot             

czarny nalot             

       

       

CH

CH

3

3

 OH + Cu O 

 OH + Cu O 

→

→

 

 

 HCHO + Cu   

 HCHO + Cu   

            

            

metanol                                   

metanol                                   

      

      

metanal

metanal

           

           

(alkohol pierwszorzędowy)  (aldehyd mrówkowy

(alkohol pierwszorzędowy)  (aldehyd mrówkowy

)

)

                           

                           

 

 

 

 

Właściwości redukujące

Właściwości redukujące

 

 

 

 

P

P

róba Tollensa                      

róba Tollensa                      

                            

                            

AgNO

AgNO

3

3

 + NH

 + NH

4 

4 

OH

OH

 

 

 

 

→

→

  AgOH + NH

  AgOH + NH

4

4

NO

NO

 

 

                                                          

                                                          

biały osad (rozpuszcza się w 

biały osad (rozpuszcza się w 

nadmiarze 

nadmiarze 

                                                                

                                                                

wodnego roztw. amoniaku)

wodnego roztw. amoniaku)

                            

                            

                            

                            

2 AgOH  

2 AgOH  

→  Ag

→  Ag

2 

2 

O +  H

O +  H

2

2

O

O

  

  

 

 

 

 

Próba Trommera

Próba Trommera

               

               

CuSO

CuSO

4

4

 + 2 NaOH

 + 2 NaOH

 

 

→ Cu(OH)

→ Cu(OH)

2

2

 + Na

 + Na

2 

2 

SO

SO

4

4

                                                         

                                                         

niebieski osad

niebieski osad

                    

                    

Cu(OH)

Cu(OH)

2

2

→ CuO + H

→ CuO + H

2

2

O 

O 

                                       

                                       

czarny osad

czarny osad

Pod wpływem ogrzewania wodorotlenek miedzi (II) 
uległ rozkładowi na czarny tlenek miedzi (II).

 

 

 

 

Zastosowanie aldehydów

Zastosowanie aldehydów

w procesie polikondensacji fenolu z 

w procesie polikondensacji fenolu z 

formaldehydem powstają żywice fenolowo- 

formaldehydem powstają żywice fenolowo- 

formaldehydowe stosowane do wyrobu 

formaldehydowe stosowane do wyrobu 

lakierów, klejów , laminatów, tworzyw 

lakierów, klejów , laminatów, tworzyw 

sztucznych                     

sztucznych                     

etanal znalazł zastosowanie m.in. do produkcji 

etanal znalazł zastosowanie m.in. do produkcji 

kwasu octowego, alkoholu etylowego, 

kwasu octowego, alkoholu etylowego, 

chloroformu i wielu tworzyw sztucznych 

chloroformu i wielu tworzyw sztucznych 

aldehyd benzoesowy stosuje się przy 

aldehyd benzoesowy stosuje się przy 

wyrobach cukierniczych jako składnik 

wyrobach cukierniczych jako składnik 

sztucznego olejku migdałowego

sztucznego olejku migdałowego