ROZWÓJ PRODUKTÓW – NOWE PRODUKTY

SYSTEM BEZPIECZEŃSTWA

A SYSTEM OBRONNOŚCI

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dr hab. inż. Andrzej Gałecki,

prof. UZ

ZAGADNIENIA

Wstęp
1. System bezpieczeństwa państwa
2. System obronności państwa
3. Obrona narodowa
4. Charakterystyka systemu obronności

Rzeczypospolitej Polskiej

5. Organa systemu dowodzenia Sił Zbrojnych

6. Zasadnicze zadania w gotowości obronnej

państwa

Wnioski

LITERATURA

• J. Michniak, Dowodzenie i łączność,

AON, Warszawa 2005

• S. Piotrowski, Dowodzenie

operacyjne, AON, Warszawa 1994

• J. Kręcikij, Współczesne kierowanie

wojskami. Proces dowodzenia, AON,
Warszawa 2002

• Praca pod red. J. Kręcikija i J.

Wołejszę, Podstawy dowodzenia,
AON, Warszawa 2007.

SYSTEM

Z greckiego systema – skoordynowany układ

elementów, zbiór tworzący pewną całość

uwarunkowaną stałym logicznym

uporządkowaniem jego części składowych,

koncepcja.
P. Sienkiewicz – każdy złożony obiekt

wyróżniony z badanej rzeczywistości,

stanowiący całość tworzoną przez zbiór

obiektów elementarnych (elementów) i

powiązań między nimi

s = {m,r}

P. Sienkiewicz, Inżynieria systemów, Warszawa 1983, s. 27.

SYSTEM

BEZPIECZEŃSTWA PAŃSTWA

Skoordynowany wewnętrznie zbiór

elementów organizacyjnych, ludzkich i
materiałowych, ukierunkowanych na
przeciwdziałanie wszelkim zagrożeniom
państwa, a w szczególności
politycznym, gospodarczym,
psychospołecznym, ekologicznym
i militarnym.

PODSYSTEM KIEROWANIA

BEZPIECZEŃSTWEM NARODOWYM

Podsystem kierowania tworzą organy

władzy publicznej i kierownicy jednostek
organizacyjnych, które wykonują zadania
związane z bezpieczeństwem narodowym
oraz organy dowodzenia Sił Zbrojnych RP.

Szczególna rola w kierowaniu

bezpieczeństwem narodowym przypada
Parlamentowi, Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej i Radzie Ministrów.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

ZADANIA PODSYSTEMU

KIEROWANIA BEZPIECZEŃSTWEM

NARODOWYM

Naczelnym zadaniem

podsystemu kierowania jest
zapewnienie ciągłości podejmowania
decyzji i działań w celu utrzymania
bezpieczeństwa narodowego.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

ZADANIA PODSYSTEMU

KIEROWANIA BEZPIECZEŃSTWEM

NARODOWYM

Realizuje ponadto przedsięwzięcia związane z:

• monitorowaniem źródeł, rodzajów, kierunków i

skali zagrożeń;

• zapobieganiem powstawaniu zagrożeń

bezpieczeństwa narodowego na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej oraz poza jej granicami;

• zapobieganiem skutkom tych zagrożeń oraz ich

usuwaniem, a także kierowaniem obroną
narodową.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

PODSYSTEMY WYKONAWCZE

Podsystemy wykonawcze tworzą siły i środki
pozostające we właściwościach ministrów
kierujących działami administracji rządowej,
centralnych organów administracji rządowej,
wojewodów, organów samorządu
terytorialnego oraz innych podmiotów
odpowiedzialnych za realizacje ustawowo
określonych zadań w zakresie
bezpieczeństwa narodowego.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

ZADANIA PODSYSTEMÓW

WYKONAWCZYCH

Podstawowym zadaniem podsystemów
wykonawczych jest wczesne rozpoznawanie
wyzwań i zapobieganie zagrożeniom
bezpieczeństwa kraju, a w razie ich
wystąpienia - przeciwdziałanie negatywnym
następstwom.
Równie istotnym zadaniem tych służb jest
zwiększanie potencjału państwa i jego
zdolności do realizacji interesów narodowych.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

SŁUŻBY SPECJALNE

Wywiadowcze i kontrwywiadowcze zadania

służb specjalnych dotyczą rozpoznania i

przeciwdziałania zjawiskom zewnętrznym oraz

wewnętrznym, które zagrażają interesom kraju.
Podstawowa rola służb specjalnych polega

na uzyskiwaniu, analizowaniu, przetwarzaniu i

przekazywaniu właściwym organom informacji,

które mogą mieć istotne znaczenie dla

bezpieczeństwa państwa we wszystkich

wymiarach, jak również na wyprzedzającym

informowaniu o potencjalnych

i istniejących zagrożeniach dla kraju.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

SŁUŻBY SPECJALNE

Szczególnej uwadze podlega

• zapobieganie i przeciwdziałanie

terroryzmowi,

• ochrona zdolności obronnych i ekonomicznych

kraju,

• eliminowanie bądź zmniejszanie ryzyka

zakłócenia bezpieczeństwa wewnętrznego i
porządku konstytucyjnego oraz korupcji,

• przeciwdziałanie niepożądanym działaniom

obcych służb specjalnych.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

SIŁY ZBROJNE

Siły Zbrojne RP współuczestniczą w

stabilizowaniu sytuacji międzynarodowej.
Pozostają one w gotowości do udziału

, w wielonarodowych połączonych operacjach

stabilizacyjnych pokojowych oraz

humanitarnych poza terytorium kraju.
W celu skutecznego wykonywania tego

typu zadań powinny one posiadać zdolności

operacyjne, które pozwolą na znaczący udział

w operacjach reagowania kryzysowego

prowadzonych przez NATO i UE oraz wsparcie

tego typu operacji organizowanych przez ONZ.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

INNE ZADANIA SIŁ ZBROJNYCH

Istotnym zadaniem Sił Zbrojnych RP

jest również wspieranie pozostałych

organów państwa w celu zapewnienia

bezpieczeństwa wewnętrznego Polski

i udzielanie niezbędnej pomocy

wojskowej właściwym instytucjom i

służbom rządowym oraz samorządowym,

organizacjom cywilnym i społeczeństwu

w reagowaniu na zagrożenia.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

INNE ZADANIA SIŁ ZBROJNYCH

Utrzymują gotowość do prowadzenia -

samodzielnie bądź we współpracy z innymi

organami i służbami państwowymi - operacji

poszukiwawczo-ratowniczych.
Uczestniczą w narodowym systemie

zarządzania kryzysowego, stale rozwijając

swą zdolność do udzielania pomocy

odpowiednim organom administracji

publicznej oraz społeczeństwu w wypadku

klęsk żywiołowych, katastrof

spowodowanych przez człowieka i zagrożeń

terrorystycznych.

Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2007 r.

SYSTEM OBRONNOŚCI PAŃSTWA

Skoordynowany wewnętrznie zbiór

elementów organizacyjnych, ludzkich i
materiałowych, wzajemnie
powiązanych
i działających na rzecz obrony
państwa.

Źródło: Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, AON,

Warszawa 2002, s. 143.

SYSTEM OBRONNY

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Stanowią elementy potencjału
obronnego własnego i ewentualnie
sojuszniczego połączone celem
politycznym, zapewniającym historyczne
uwarunkowaną suwerenność i
niepodległość narodu polskiego, jego
prawa do integralności terytorialnej i
nienaruszalności granic państwa

K. Nożko, Sztuka tworzenia przewagi w systemie obronnym RP, Bellona, Warszawa

1994, s.16.

SYSTEM OBRONNOŚCI

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

System obronności Rzeczypospolitej

Polskiej (system obrony narodowej) to
całość sił i środków przeznaczanych
przez państwo do realizacji zadań w
dziedzinie obronności, odpowiednio do
tych zadań zorganizowanych,
utrzymywanych i przygotowywanych.

www.wsiz.wroc.pl/ftp/materialy/Klodkowski_Jerzy

STRUKTURA

SYSTEMU OBRONNOŚCI RP

System obronności (obrony narodowej) RP
składa się z trzech podsystemów
(elementów):

• podsystemu kierowania (organów

kierowania obronnością),

• podsystemu militarnego (Sił Zbrojnych RP),
• podsystemu pozamilitarnego

(pozamilitarnych ogniw obronnych).

www.wsiz.wroc.pl/ftp/materialy/Klodkowski_Jerzy

SYSTEM OBRONNOŚCI RP

System obronności bazuje na całym

potencjale narodowym Rzeczypospolitej
Polskiej i jest ściśle sprzężony z
sojuszniczym systemem
bezpieczeństwa NATO, zwłaszcza
w wymiarze militarnym.

PODSYSTEM KIEROWANIA

Podsystem kierowania obronnością

(organy kierowania obronnością) - to
wszystkie organy kierowania
odpowiadające za realizację zadań
obronnych, powiązane informacyjnie i
pozostające w ustanowionych prawnie
relacjach kompetencyjnych, wraz
z ich aparatem wykonawczym.

PODSYSTEM KIEROWANIA

• Podsystem ten jest przygotowany do

odpowiedniego rozwinięcia na czas
zewnętrznego zagrożenia
bezpieczeństwa państwa i wojny;

• Naczelnymi organami kierowania

obronnością są Prezydent
Rzeczypospolitej Polskiej i Rada
Ministrów - jako organy sprawujące
władzę wykonawczą.

POKOJOWE KIEROWANIE

OBRONNOŚCIĄ

• Sprawuje Rada Ministrów, współdziałając z

Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej;

• Całością sił zbrojnych, włącznie z

żołnierzami i jednostkami organizacyjnymi
wydzielonymi już w czasie pokoju do
struktur sojuszniczych NATO, kieruje
Minister Obrony Narodowej,
w którego imieniu dowództwo nad nimi
sprawuje szef Sztabu Generalnego WP.

PODSYSTEM MILITARNY

• Jest podstawowym, wyspecjalizowanym

i specjalnie dla potrzeb obronnych
utrzymywanym elementem systemu
obronności państwa.

• Służy ochronie niepodległości

Rzeczypospolitej Polskiej i
niepodzielności jej terytorium oraz
zapewnieniu bezpieczeństwa i
nienaruszalności jej granic.

INFORMACYJNE OGNIWA SYSTEMU

OBRONNOŚCI

Realizują zadania mające na celu

ochronę i propagowanie polskich
interesów na arenie międzynarodowej,
informacyjne osłabianie przeciwnika
oraz umacnianie woli, morale,
determinacji obronnej i wytrwałości
własnego społeczeństwa w warunkach
wojennych.

www.wsiz.wroc.pl/ftp/materialy/Klodkowski_Jerzy

OCHRONNE OGNIWA

SYSTEMU OBRONNOŚCI

Mają na celu zapewnienie warunków

bezpiecznego funkcjonowania struktur
państwa oraz ochronę ludności i
majątku narodowego przed skutkami
zbrojnych
i niezbrojnych oddziaływań
kryzysowych
i wojennych.

www.wsiz.wroc.pl/ftp/materialy/Klodkowski_Jerzy

GOSPODARCZE OGNIWA

SYSTEMU OBRONNOŚCI

Mają na celu zapewnienie

materialnych podstaw realizacji zadań
obronnych oraz przetrwania ludności w
nadzwyczajnych warunkach kryzysu i
wojny.

www.wsiz.wroc.pl/ftp/materialy/Klodkowski_Jerzy

ORGANA SYSTEMU DOWODZENIA

Zasadniczymi organami systemu
dowodzenia SZ RP w czasie pokoju są:

• • Sztab Generalny WP;
• • Dowództwo Operacyjne;
• • dowództwa rodzajów sił zbrojnych;
• • Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych;
• • Dowództwo Wojsk Specjalnych;
• • Dowództwo Garnizonu Warszawa

A. Brzoza, Prezentacje eksperckie: stan obecny Sił Zbrojnych RP.

STANY GOTOWOŚCI BOJOWEJ

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów
z września 2004 roku w sprawie gotowości
obronnej państwa obowiązują trzy stany tej
gotowości :

• stan stałej gotowości obronnej państwa;
• stan gotowości obronnej państwa czasu

kryzysu;

• stan gotowości obronnej państwa czasu

wojny

STANY GOTOWOŚCI BOJOWEJ

A. Brzoza, Prezentacje eksperckie: stan obecny Sił Zbrojnych RP.

ZASADNICZE ZADANIA W STAŁEJ

GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA

Administracja rządowa i samorządowa

Utrzymanie w sprawności

systemu obronnego państwa

Opracowanie planów

operacyjnych funkcjonowania

centralnych organów

administracji rządowej,

województw, powiatów i gmin

ZASADNICZE ZADANIA W STAŁEJ

GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona niepodległości

państwa

Zapewnienie bezpieczeństwa

i nienaruszalności granic

Udział w akcjach likwidacji

zagrożeń pozamilitarnych

Osiąganie wyższych stanów

gotowości bojowej

ZASADNICZE ZADANIA W

GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA

CZASU KRYZYSU

Administracja rządowa i samorządowa

Utrzymanie wybranych

elementów systemu

kierowania obroną państwa

Realizacja planów

operacyjnych funkcjonowania

centralnych organów

administracji rządowej,

województw, powiatów i gmin

ZASADNICZE ZADANIA W

GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA

CZASU KRYZYSU

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej

Osiągnięcie przez wybrane

siły i środki SZ RP gotowości

do osłony strategicznej

Rozpoczęcie mobilizacyjnego

rozwinięcia

ZASADNICZE ZADANIA W

GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA

CZASU WOJNY

Administracja rządowa i samorządowa

Uruchomienie systemu

kierowania obroną państwa

Przekazanie organom

wojskowym kompetencji

organów władzy publicznej

w strefie bezpośrednich

działań wojennych

ZASADNICZE ZADANIA W

GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA

CZASU WOJNY

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej

Mobilizacyjne i operacyjne

rozwinięcie

Osiągnięcie zdolności do

obrony militarnej państwa

Prowadzenie operacji

obronnej

WNIOSKI

W projekcie programu rozwoju sił zbrojnych
zakłada się dodanie do obecnych organów
dowodzenia jeszcze jednego, nadrzędnego
wojskowego szczebla centralnego w
postaci tzw. szefa obrony.

Prof. Koziej określa ten zamiar
podwyższeniem i wysmukleniem
„organizacyjnego komina systemu
dowodzenia”.

WNIOSKI

3. Zdaniem tego samego autora,

podporządkowując Sztab Generalny
szefowi obrony, czyli zabierając go z
podporządkowania ministrowi obrony,
pozbawia się ministra
merytorycznego instrumentu nadzoru
nad działalnością tegoż szefa obrony.

Document Outline