To zespół norm określających:
Przedmiot i zasady dziedziczenia
ustawowego i testamentowego
Sytuację prawną spadkobiercy
Pewne zagadnienia pozostające w ścisłym
związku z dziedziczeniem (np.zachowek)
Zapewnienie dysponowania majątkiem
na wypadek własnej śmierci
Umacnianie więzi rodzinnych
spadkodawcy
Ochrona interesów osób trzecich
(wierzycieli spadku)
Jest to osoba fizyczna (wyłącznie), po
śmierci której jej majątek przechodzi na
inne podmioty czyli spadkobierców
Śmierć osoby fizycznej pociąga za sobą
otwarcie spadku (data dzienna z
dokładnością co do godziny,) oraz nabycie
go przez spadkobiercę . Nabycie spadku nie
ma charakteru definitywnego, spadkobierca
może odrzucić spadek w ciągu 6 miesięcy
od chwili gdy dowiedział się o nim
.
Obejmuje prawa i obowiązki oraz
określone stany faktyczne i
sytuacje prawne:
mające charakter prywatnoprawny
mające charakter majątkowy
niezwiązane ściśle z osobą zmarłego
nieprzechodzące na oznaczone osoby
niezależnie od tego czy są
spadkobiercami.
Prawa rzeczowe
Posiadanie
Wierzytelność
Uprawnienia kształtujące
Prawa wnikające z papierów wartościowych
Autorskie prawa majątkowe
Inne prawa majątkowe
Obowiązki majątkowe zmarłego powstałe za
życia
Długi powstałe po otwarciu spadku
Sytuacje prawne
Otwarcie spadku – śmierć osoby,
według tej chwili ocenia się:
1)
Kto jest spadkobiercą
2)
Co należy do spadku
3)
Kto jest upoważniony do zachowku
Powołanie do spadku
Zdolność dziedziczenia
Testamentowe
Testamentowe
Rozporządzenie
majątkiem na
wypadek śmierci
Ma pierwszeństwo
przed ustawowym
Ustawowe
Gdy spadkodawca nie
sporządził testamentu
Testament okazał się
nieważny lub
nieskuteczny
Treść testamentu
zawiera inne
rozporządzenia niż
powołanie spadkobiercy
Jest to możliwość wstąpienia w ogół praw i
obowiązków majątkowych zmarłego w drodze
dziedziczenia
Zdolność dziedziczenia posiadają:
Każda osoba fizyczna z chwilą urodzenia, o ile żyje w
trakcie otwarcia spadku
Dziecko, już poczęte w chwili otwarcia spadku, jeżeli urodzi
się żywe (nasciturusa)
Osoba prawna istniejącą w chwili otwarcia spadku
Fundacja ustanowiona w testamencie, i wpisana do
rejestru w ciągu 2 lat od ogłoszenia testamentu
Dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstawa
przeciwko spadkodawcy
Podstępem lub groźbą nakłonił lub przeszkodził
sporządzić spadkodawcy testament
Umyślnie ukrył lub zniszczył testament
spadkodawcy, przerobił bądź podrobił, lub
umyślnie skorzystał z przerobionego lub
podrobionego testamentu
Spadkobierca uznany za niegodnego zostaje
wyłączony od dziedziczenia, tak jakby z chwilą
otwarcia spadku już nie żył
1.
Małżonek i zstępni w równych
częściach, ale małżonek min. ¼ spadku
Jeżeli małżonek nie dożył otwarcia spadku całość
dziedziczą jego dzieci
Jeżeli zstępny nie dożył otwarcia spadku, jego część
przypada jego zstępnym
2.
W przypadku braku zstępnych:
dziedziczą małżonek (½ ) , rodzice (¼ )
i rodzeństwo (¼ ) *
*gdy do dziedziczenia dochodzą tylko rodzice lub tylko
rodzeństwo spadkodawcy ich udziały są równe.
Prawomocne orzeczenie o separacji
Pośmiertne unieważnienie małżeństwa
Ponadto od dziedziczenia wyłącza spełnienie
przesłanek:
1.
Wyłączony małżonek musi przeżyć spadkodawcę
2.
Spadkodawca wystąpił o rozwiązanie małżeństwa przez
rozwód lub o orzeczenie separacji z winy współmałżonka.
3.
Proces o rozwód lub separację był w toku za życia
małżonka spadkodawcy
4.
Żądanie orzeczenia o rozwód lub separacją z winy
pozostającego przy życiu małżonka było uzasadnione
Przysposobienie pełne: przysposobiony
i przysposabiający dziedziczą, tak jakby
przysposobiony był dzieckiem
przysposabiającego
Przysposobienie niepełne:
1.
Po spadkodawcy, przysposobiony dziedziczy na
równi z jego dziećmi
2.
Nie dziedziczy po krewnych przysposabiającego
3.
Rodzice przysposobionego nie dziedziczą po nim,
a dziedziczy przysposabiający, poza tym
przysposobienie nie narusza zdolności
dziedziczenia wynikających z pokrewieństwa.
W przypadku braku spadkobierców uznaje
się, że ostatnim w kolejności
dziedziczącym jest gmina, ostatniego
miejsca zamieszkania spadkodawcy. W
przypadku gdy nie można go ustalić
dziedziczącym jest Skarb Państwa
Skarb Państwa ani gmina:
1.
Nie mogą odrzucić spadku ustawowego
2.
Nie składają oświadczenia o przyjęciu
spadku, i przyjmują go z dobrodziejstwem
inwentarza
Jednostronna czynność prawna,
skuteczna na wypadek śmierci
testatora (mortis causa), nieskierowaną
do oznaczonego adresata, odwołalną,
osobistą i sformalizowaną, zawierająca
rozporządzenia majątkowe i
niemajątkowe
Dokument zawierający oświadczenie
woli testatora
Spadkodawca musi mieć pełną
zdolność do czynności prawnych
Musi być sporządzony osobiście przez
testatora (odręcznie, oznaczony datą i
podpisem)
Nie występują wady oświadczenia woli
spadkodawcy
Powinien być złożony w formie
przewidzianej prawem
Własnoręczny(holograficzny) –
napisany pismem ręcznym, opatrzony
datą i podpisem
Notarialny – sporządzony w formie aktu
notarialnego
Alograficzny - sporządzony ustnie w
obecności dwóch świadków przed
osobą urzędową (np.burmistrz, wójt,
prezydent miasta)
Ustny – oświadczenie woli ustnie w
obecności min. trzech świadków
Podróżny – na polskim statku morskim
lub powietrznym przed dowódcą statku
lub jego zastępcą w obecności dwóch
świadków
Wojskowy
Testamenty szczególne tracą moc po
upływie 6 miesięcy.
1.
Osoba bez pełnej zdolności do czynności
prawnych
2.
Niewidomy, głuchy lub niemy
3.
Osoba niepotrafiąca czytać i pisać
4.
Osoba niewładająca językiem w którym
spadkodawca sporządza testament
5.
Skazany prawomocnym wyrokiem sądowym za
fałszywe zeznania
A także osoba dla której w testamencie została
przewidziana korzyść oraz osoby bliskie
(małżonek, krewni I i II stopnia, osoby
przysposobione)
Odrzucenie spadku – jest traktowany
jakby nie dożył momentu otwarcia
spadku
Przyjęcie proste – spadkobierca
odpowiada za długi spadkowe całym
swoim majątkiem
Przyjecie z dobrodziejstwem
inwentarza – ponosi odpowiedzialność
tylko do wartości ustalonego w
inwentarzu stanu czynnego spadku.
1.
Stanowi jednostronną czynność prawną
2.
Jest nieodwołalne
3.
Nie może być złożone pod warunkiem lub z
zastrzeżeniem terminu.
4.
Ma charakter niepodzielny – nie można częściowo
przyjąć lub odrzucić spadku (za wyjątkiem sytuacji
przewidzianych w ustawie)
5.
Składa się przed sądem lub notariuszem
Brak oświadczenia złożonego w czasie 6 miesięcy od dnia
w którym spadkobierca dowiedział się o spadku
skutkuje prostym przyjęciem spadku
1.
W okresie przed przyjęciem spadku,
odpowiedzialność za długi ograniczone są
tylko do wartości spadku (ograniczenie
przedmiotowe)
2.
W okresie od przyjęcia spadku,
odpowiedzialność za długi ulega rozciągnięciu
na cały majątek spadkobiercy. Zakres tej
odpowiedzialności zależy od sposobu
przyjęcia spadku
3.
Przy podziale spadku spadkobiercy ponoszą
odpowiedzialność w stosunku do wysokości
udziałów
1.
Zachowek
2.
Uprawnienie do otrzymania
przedmiotów urządzenia domowego
3.
Uprawnienie do korzystania z
mieszkania i urządzenia domowego
4.
Uprawnienia dziadków spadkodawcy
Prawo do zachowku powstaje gdy
uprawniony nie otrzymał zachowku w
innej postaci: powołania do spadku,
zapisu albo darowizny
Uprawnieni do zachowku są zstępni,
małżonek, oraz rodzice spadkodawcy
którzy byliby powołani do spadku z
ustawy.
spadkobiercy powołani do dziedziczenia
obdarowani darowizną doliczoną do
spadku – gdy spadkobiercy nie może
wypłacić należnej kwoty, obdarowani
obowiązani są uzupełnić zachowek, lecz
tylko w granicach wzbogacenia będącego
skutkiem tej darowizny.
osoby uznane za niegodne
osoby, które zrzekły się dziedziczenia lub
odrzuciły spadek przysługujący im z mocy
ustawy
małżonek wyłączony od dziedziczenia
osoby wydziedziczone przez spadkodawcę
Wysokość zawsze określa się w oznaczonej
kwocie pieniężnej, która zależy od
:
wartości całego spadku
wielkości udziału spadkowego, który przypadłby
danej osobie przy dziedziczeniu ustawowym
czy uprawniony jest trwale niezdolny do pracy
czy uprawniony zstępny spadkodawcy jest osobą
małoletnią
Uprawnionemu, który jest trwale niezdolny do pracy oraz
małoletniemu zstępnemu należy się 2/3 udziału
spadkowego, który przypadłby mu przy dziedziczeniu
ustawowym. Wszystkim pozostałym należy się 1/2 udziału
spadkowego, który przypadałby im przy dziedziczeniu
ustawowym.
Przysługują małżonkowi spadkodawcy gdy:
1.
Dochodzi on do faktycznego dziedziczenia z
ustawy w zbiegu z innymi spadkobiercami
2.
Nie dziedziczą z tym małżonkiem zstępni
spadkodawcy, którzy z nim mieszkali w chwili
jego śmierci
3.
Korzystał on z tych przedmiotów wraz ze
spadkodawcą lub sam
4.
Nie występuje separacja faktyczna
Śmierć spadkodawcy może spowodować
utratę możliwości korzystania z
mieszkania. Art. 923 § 1k.c. przyznaje
prawo do korzystania z mieszkania, na
okres 3 miesięcy od dnia otwarcia
spadku, małżonkowi i innym osobą
bliskim spadkodawcy. Pod warunkiem,
że wspólnie zamieszkiwali ze
spadkodawcą, aż do jego śmierci.
Zapis to rozrządzenie testamentowe w
wyniku którego na spadkobiercę lub
zapisobiercę nakładany jest obowiązek
spełnienia określonego świadczenia
majątkowego na rzecz innej oznaczonej
osoby – zapisobiercy
Z chwilą otwarcia spadku powstaje
stosunek zobowiązaniowy, w którym
zapisobierca jest wierzycielem, a
spadkobierca lub zapisobierca -
dłużnikiem. Zapis może być uczyniony pod
warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu
Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis,
nie chce lub nie może być zapisobiercą, obciążony
zapisem zostaje zwolniony od obowiązku jego
wykonania, powinien jednak w braku odmiennej
woli spadkodawcy wykonać dalsze zapisy
zapisobierca obciążony obowiązkiem wykonania
dalszego zapisu może zwolnić się od tego
obowiązku w ten sposób, że dokona bezpłatnie na
rzecz dalszego zapisobiercy przeniesienia praw
otrzymanych z tytułu zapisu albo przelewu
roszczenia o jego wykonanie; innymi słowy – odda
dalszemu zapisobiercy swój tytuł do zapisu
Jest to rozrządzenie testamentowe,
które
nakłada na spadkobiercę lub zapisobiercę obowiązek
oznaczonego działania (np. wybudowanie grobowca) lub
zaniechania, bez czynienia kogokolwiek wierzycielem
nie prowadzi do powstania
wierzytelności,
jednak jego wykonania może żądać
każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca testamentu,
chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść
obciążonego poleceniem
.
Jeżeli polecenie ma na względzie
interes społeczny, wykonania
polecenia może żądać także właściwy
organ państwowy
Spadkodawca miał żonę, trójkę dzieci,
ojca, matkę oraz dwóch braci. Nie
pozostawił innych spadkodawców.
Ojciec spadkodawcy nie dożył otwarcia
spadku. Jak przedstawia się wielkość
udziałów w spadku poszczególnych
osób?
Żona i dzieci po 25% spadku
KONIEC