NIESPEŁNIONE MACIERZYŃSTWO: PSYCHOLOGICZNA SYTUACJA MATEK PO PORONIENIU

Wstęp



Około

50 %

wszystkich poczętych istot ludzkich obumiera

w najwcześniejszym okresie swojego rozwoju



Wśród klinicznie rozpoznanych sytuacji poczęcia dziecka

około

10-20%

kończy się samoistnym poronieniem.



Statystki: co roku w Polsce dochodzi do

40 tysięcy

poronień



Wysoka częstotliwość występowania samoistnego

poronienia oraz korzystanie z istniejącej przez wiele lat

możliwości poddania się aborcji

zmniejsza w odczuciu

społecznym

znaczenia utraty dziecka.

Częstotliwość i długość trwania

emocjonalnej reakcji po poronieniu



Reakcje związane z samoistnym poronieniem są

zazwyczaj podobne do tych, które towarzyszą stracie

w wyniku aborcji, śmierci wewnątrzmacicznej, śmierci

dziecka po urodzeniu lub urodzeniu dziecka z wadą

ale są zwykle

mniej intensywne

krócej trwające



Przeżycia te stanowią mniej lub bardziej nasilony

uraz

psychiczny

i powodują powstanie wielu konsekwencji

w psychospołecznym funkcjonowaniu kobiety.



Niektórzy badacze twierdzą, że

każda

kobieta jest

dotknięta psychologicznymi następstwami poronienia,

inni nie identyfikują tych zmian u wszystkich.



Negatywne przeżycia związane z poronieniem trwają z

różną siłą przez okres tygodni, miesięcy a nawet lat. Z

badań wynika, że przeciętnie między

pół rokiem a

rokiem

rodzice powoli zaczynają radzić sobie ze

stratą dziecka

Przeżycia matek po samoistnym

poronieniu



W początkowym etapie matka przeżywa

szok

- ogólne

pobudzenie lub odrętwienie uczuciowe. Matka nie potrafi

przeżywać jakichkolwiek uczuć, nawet płakać. Sprawia

wrażenie, ze nie przeżywa nic szczególnego, ze nie

doświadcza straty. Stan ten może trwać parę godzin, dni lub

tygodni.



Następnie może pojawić się

etap zaprzeczania

- niewiara

w to, co się stało, zaabsorbowanie myślami i wyobrażeniami

dotyczącymi dziecka, poczucie „pustego łona” (odczuwanie

obecności dziecka w łonie i dolegliwości ciążowych), objaw

„pustych ramion”



W miarę, jak mija czas pojawia się

cała gama uczuć

, a u

niektórych nawet objawy zaburzeń psychicznych. Uczucia:

agresja

(chęć wykrzyczenia bólu, zniszczenia czegoś),

złość

do siebie, ludzi i Boga. Ponadto pojawia się uczucie

smutku

i żalu po stracie, które z czasem mogą przybierać

postać patologicznego

żalu

lub

depresji.

Żal a depresja



Doświadczenie

żalu

jest rozłożone w czasie i ma wiele

etapów i trzeba je różnicować z depresją.



Rokowania są lepsze w przypadku żalu niż depresji.

Jeśli matka pozwoli sobie na wyrażenie bólu z powodu

utraty dziecka, na żal i smutek i zachowania związane z

procesem opłakiwania jego śmierci oraz na stopniowe

uwalnianie się z zaabsorbowania myśleniem o nim, to

zwykle ostra i dotkliwa faza procesu żałoby mija w ciągu

6 tygodni



Dane empiryczne dotyczące długości trwania

depresji

poronieniu wskazują na jej tendencje do zalegania, jest ona

bowiem bardziej związana z osobowościową predyspozycją,

a nie tak, jak żal - z sytuacyjną reakcją na stratę

Przeżycia matek po samoistnym

poronieniu

Kobiety przeżywają uczucia



dręczącego poczucia

niesprawiedliwości

losu i krzywdy,



głębokie poczucie nieszczęścia,

bezradności,



ograniczenie zainteresowań, zobojętnienie

i bierność.



uczucie niepokoju,



trudności z koncentracją uwagi,



zaburzenia snu i jedzenia,



podatność na skaleczenia, choroby,

spowodowanie wypadku



Lęki



Długotrwałe konsekwencje:

niestałość

emocjonalna, zaburzenia nastroju,

poczucie niższej wartości, poczucie bycia

złą matką, zaburzenia seksualne, kryzys

religijny.

Przyczyny poronienia w

doświadczeniu kobiety

Dla kobiety poronienie oznacza:



utratę poczucia kontroli nad życiem



uporczywe poszukiwanie przyczyny tego, co się stało,



dręczące myśli o niewykorzystanych możliwościach zapobieżenia mu w

przeszłości i o możliwościach ustrzeżenia się przed podobnymi

doświadczeniami w przyszłości.

Rozważając przyczynę poronienia kobiety poszukują jej



- we własnej osobowości „jestem zbyt nerwowa”



- we własnym zachowaniu „upadłam”, „uderzyłam się w brzuch”



- w zdarzeniach, które zaszły „miałam grypę”



- w postępowaniu innych ludzi np. męża, lekarza



Nawet jeśli przyczyna poronienia jest wyjaśniona z medycznego punktu

widzenia, może zrodzić się

poczucie winy

za dawne niewłaściwe

postępowanie moralne i traktowanie poronienia jako kary za grzechy.

Doświadczenia nawykowych

poronień

Kolejne, wczesne straty swoich dzieci dotyczą około

rodziców

Kobiety, które doświadczyły nawykowych poronień cechuje:



obniżone samopoczucie,



poczucie winy i wstydu



tendencja do poniżania siebie i niskie poczucie własnej

wartości,



skłonność do porównywania się z innymi kobietami, zwłaszcza

z teściową;



negatywny obraz siebie jako kobiety niepełnosprawnej

(niezdolnej mieć dziecko) oraz obraz własnego ciała jako

fizycznie niepełnowartościowego,



zazdrość wobec innych kobiet, które są w ciąży lub mają dzieci;



unikanie sytuacji kontaktu z małymi dziećmi.

Doświadczenia nawykowych

poronień

Wśród cech psychologicznego

funkcjonowania wyróżnia się

również:



labilność emocjonalną,



wrogość i krytycyzm w

stosunku do otoczenia i siebie,



zawężenie kontaktów

społecznych oraz małe

zadowolenie z partnera

Na przeżywanie depresji i niepokoju

oraz konflikty małżeńskie

narażone są szczególnie te

kobiety, u których kolejne

poronienia wystąpiły po

wcześniejszej aborcji.

Niektóre czynniki modelujące

przeżycia matki po poronieniu

samoistnym



Płeć



Pragnienie dziecka

- im silniejsze

pragnienie dziecka, tym jego strata

bardziej odczuwalna.



Wiek dziecka

- im później w ciąży

następuje poronienie, tym jest ono

zasadniczo trudniejsze do przeżycia.



Spostrzeganie dziecka jako

odrębnej

istoty

i identyfikacja z rolą matki



Poronienie poprzedzone

komplikacjami

w przebiegu ciąży

Niektóre czynniki modelujące

przeżycia matki po poronieniu

samoistnym



Typ osobowości

– typologia

Connoly:



-kobiety, których związki z ludźmi są pełne niepokoju i

ambiwalencji - kobiety, które doznały w dzieciństwie

odrzucenia uczuciowego i do tej pory poszukują obiektu miłości



-kobiety, które odczuwają przymus opiekowania się innymi



-kobiety, które manifestują chłód uczuciowy i niechęć do

wchodzenia w związki emocjonalne z innymi



-kobiety, które mają negatywne lub ambiwalentne stosunki z

ludźmi



Relacje z mężem



Uzyskiwane wsparcie

- kto go udziela, jaki ma ono

charakter.



Stan zdrowia kobiety

- ogólny zły stan zdrowia fizycznego i

psychicznego odgrywa negatywną rolę.

Zachowania personelu medycznego jako

czynnik modyfikujący przeżycia matek po

poronieniu.



poronienie jako

naturalny, choć niepożądany sposób

zakończenia ciąży

- traktowanie kobiet jako

normalnych pacjentek, bez szczególnej troski o ich sferę

psychiczną



postępowanie lekarza staje się

rutynowe



podważanie statusu dziecka

- po poronieniu kobieta

nie jest traktowana jako matka, która utraciła dziecko,

ale jako pacjentka po łyżeczkowaniu macicy



brak przygotowania lekarzy

do przeprowadzania

rozmów z rodzicami w takiej sytuacji



personel medyczny także może przeżywać

smutek i żal



poczucie

odpowiedzialności

za to, co się stało -

poczucie braku kompetencji zawodowej



personel może uważać, że pacjentka obarcza go

odpowiedzialnością za to, co się stało lub odwrotnie -

myśleć, ze to pacjentka jest odpowiedzialna za

poronienie.

Document Outline