Nadwrażliwość typu I 

reakcje anafilaktyczne

•

Reakcja zależna od przeciwciał typu IgE zdolnych do 
biernego uczulania mastocytów i bazofili

•

Objawy u osoby uczulonej rozwijają się natychmiast 
po kontakcie z alergenem w wyniku uwolnienia 
mediatorów z mastocytów, ustępują zwykle po 
kilkunastu minutach

•

Może wystąpić reakcja późna w 6 – 12 godzin od 
kontaktu z antygenem, charakteryzuje się podobnymi 
objawami ale o większym nasileniu

•

W zależności od drogi wnikania antygenu wyróżnia się 
formę miejscową i uogólnioną (wstrząs 
anafilaktyczny)

 

 

Antygen

• Antygeny pełne lub hapteny
• Białka lub glikoproteiny o ciężarze 

cząsteczkowym do 50 kDa

• Dogi wnikania:
              

* drogi oddechowe - pyłki roślinne

                * drogi pokarmowe - jaja, orzechy
                * skóra - kosmetyki
                *parenteralnie – białka obcogatunkowe surowic 

leczniczych,    

penicylina, ukłócia 

owadów

 

 

IgE

• Fragmenty Fc przeciwciał łączą się na 

stałe z receptorami FcRina 

mastocytach i bazofilach

• Normalnie poziom ich syntezy jest 

utrzymywany na niskim poziomie

• Pacjenci z atopią wytwarzają znacznie 

więcej IgE

 

 

Mechanizm reakcji 

anafilaktycznej

Interakcja antygenu z IgE na powierzchni komórki 



  agregacja receptorów FcRI 
egzocytoza ziarnistości: LTB

4

, LTC

4

, LTD

4

, PAF, 

PGD

2

,IL-5, IL-8, histamina,tryptaza 

Rozszerzenie naczyń   ciśnienia tętniczego
 przepuszczalności naczyń  obrzęk tkanek
Skurcz mięśni gładkich oskrzeli  napad astmy
 sekrecji gruczołów śluzowych wyciek z nosa

 

 

Atopia

• Genetycznie uwarunkowana zdolność 

organizmu do wzmożonej produkcji 
swoistych przeciwciał klasy IgE 
skierowanych przeciw antygenom 
środowiskowym (alergenom)

• Nie jest chorobą tylko większą 

podatnością na rozwój alergii atopowej

 

 

Alergia atopowa

• Niektóre schorzenia związane z udziałem swoistych 

IgE: niektóre postacie astmy oskrzelowej, zapalenia 

skóry, pokrzywek, alergii pokarmowych, alergiczny 

nieżyt nosa i spojówek

• Od innych alergii IgE-zależnych odróżniają się:

* wyraźną dziedzicznością
* wielonarządowością objawów
* długotrwałe narażenie na alergen i wynikająca 

stąd stała           produkcja swoistych IgE
* obecność przewlekłego zapalenia alergicznego
* podwyższony całkowity poziom IgE i eozynofilia   

tkankowa

 

 

4 stopnie nasilenia reakcji 

anafilaktycznej

I.

Objawy ogólne (zawroty głowy, ból głowy, 
strach) i reakcje skórne (przekrwienie, 
swędzenie, pokrzywka)

II.

Dodatkowo: spadek ciśnienia i tachykardia, 
objawy żołądkowo-jelitowe (nudności, 
wymioty)

III.

Dodatkowo: skurcz oskrzeli (napad astmy) i 
wstrząs, rzadko obrzęk krtani

IV.

Zatrzymanie krążenia i oddychania

 

 

Wstrząs anafilaktyczny

• Uogólniona anafilaksja
• Zagrażająca życiu, ciężka, systemowa 

odpowiedź na alergen, na który organizm był 
uczulony 

• Alergeny : jady owadów, penicylina, prokaina, 

dekstran, środki cieniujące z jodem

• Narząd wstrząsowy- którego funkcja jest 

najbardziej zaburzona, zwykle wątroba i płuca

• Objawy: zaburzenia oddychania, skurcz 

oskrzeli, obrzęk płuc, obrzęk krtani,   ciśnienia

 

 

Diagnostyka

• Testy skórne – gdy są swoiste IgE powstaje 

rumień

• Oznaczanie swoistych przeciwciał IgE w 

surowicy

• Testy in vitro – wyizolowane z krwi bazofile 

+ alergen

• Testy prowokacyjne – podanie alergenu w 

warunkach klinicznych na drodze podobnej 
do naturalnej ekspozycji

 

 

Immunoterapia alergenem- 

odczulanie

• W leczeniu sezonowego nieżytu nosa, astmy 

atopowej, alergii na jady owadów

• Poprzez wielokrotne podawanie alergenu 

indukuje się powstawanie swoistych do 
antygenu przeciwciał IgG i IgA, okreslanych 
jako przeciwciała blokujące

• Prawdopodobnie reagują one szybko z 

alergenem, uniemożliwiając mu wiązanie się z 
IgE

 

 

Atopowa astma oskrzelowa

• Etiopatogeneza: czynniki genetyczne
 

       czynniki środowiskowe 

• Pojawia się w określonych sytuacjach i dość 

szybko ustępuje

• Objawy: duszność, kaszel, odksztuszanie 

wydzieliny, 

                    ucisk w kl.piersiowej, świsty

 

 

Alergiczny nieżyt nosa

Objawy

Sezonowy

Całoroczny

Niedrożność

Zmienna

Zawsze

Wydzielina

Wodnista

Surowiczo-śluzowa

Kichanie

Zawsze – często 

salwy

Czasami

Zaburzenia smaku

Czasami

Często

Objawy oczne 

(obrzęk spojówek)

Częste

Rzadko

Napad astmy

Czasami

Często

Przewlekłe zap. 

Zatok

Rzadko

Często

Czynniki 

wywołujące

Pyłki roślinne

Roztocza kurzu, 

alergeny zwierzęce

 

 

Alergiczne zapalenie spojówek

• Często towarzyszy alergicznemu nieżytowi 

nosa i atopowemu zapaleniu skóry

• Objawy :  świąd , łzawienie

 

 

Atopowe zapalenie skóry

• Często łączy się z astmą i alergicznym 

nieżytem nosa

• Objawy: świąd skóry, zmiany skórne (guzki na 

podłożu rumieniowym), 

• Przewlekły, nawracający przebieg
• Cechy atopii u pacjenta lub w rodzinie
• Duża skłonność do bakteryjnych, grzybiczych, 

wirusowych zakażeń skóry

 

 

Pokrzywka

• Degranulacja mastocytów  rozszerzenie 

drobnych naczyń skórnych  obrzęk skory, 

świąd, rumień

• Alergeny: pokarmy – jaja, orzechy, ryby
 

          leki – penicylina