PODSTAWY LOGIKI 
PRAKTYCZNEJ

Wykład 4 – Wnioskowania prawnicze 

Kontekst



Spór o ontologię prawa



Współczesne przemiany w sposobie 
funkcjonowania prawa

Reguły egzegezy tekstów 
prawnych



Reguły interpretacyjne (wykładania w 
znaczeniu wąskim)



Reguły inferencyjne (wnioskowania 
prawnicze)



Reguły kolizyjne

Ideologie wykładni prawa



Statyczna 

    - odtwarzanie woli historycznego 

prawodawcy

    - pewność i przewidywalność prawa



Dynamiczna

    - adekwatność prawa do aktualnych 

potrzeb społecznych

Rodzaje wnioskowań 
prawniczych



Wynikanie logiczne



Wynikanie instrumentalne



Wynikanie aksjologiczne

Wynikanie logiczne



Odwoływanie się do racji logiczno-
językowych, i do zawierania się zakresów 
nazw



Uszczegóławianie prawa



Brak przyrostu treści normatywnej

Wynikanie instrumentalne



Odwoływanie się do związków 
przyczynowo-skutkowych



 Odwoływanie się do wiedzy o 
zależnościach zachodzących w 
rzeczywistości

Reguła instrumentalnego 
nakazu

P1 :  N1 nakazuje S1

P2:   S2 jest niezbędny do zaistnienia S1

W:   N2 nakazuje S2

Reguła instrumentalnego 
zakazu

P1: N1 nakazuje S1

P2: S3 uniemożliwia zaistnienie S1

W: N3 zakazuje S3

Analogia legis (z ustawy) 



Do sytuacji nieuregulowanej stosujemy 
normę dotyczącą sytuacji podobnej



Aksjologiczny wymiar podobieństwa



Wskazanie konkretnej normy



Pierwszeństwo przed analogią z prawa



Zakres dopuszczalności analogii

            

Analogia iuris (z prawa)



Do sytuacji nieuregulowanej stosujemy:

    a) zasadę prawa
    b) wyprowadzoną z kilku norm wartość
 

Wnioskowanie a fortiori



Z większego na mniejsze (a maiori ad 
minus)    - uprawnienie

    - obowiązek



Z mniejszego na większe (a minori ad 
maius)

    - zakaz



A fortiori a analogia

Wnioskowanie z 
przeciwieństwa



Odwrotność analogii



Co nie jest zakazane jest dozwolone



Czego prawodawca nie umieścił w 
normie, tego podmiot interpretujący nie 
powinien dodawać