Występowanie
Kosmopolityczny nicień występujący w jelicie cienkim młodych psów,
wilków i lisów,
Człowiek - w różnych okresach ontogenezy – żywiciel niespecyficzny dla
tego pasożyta, gdyż nie osiąga on w organizmie ludzkim dojrzałości
Migracja larw kończy się zazwyczaj u człowieka w wątrobie, rzadziej
następuje przejście przez płuca do ukł. krążenia i do dalszych narządów
Dzieci (zwłaszcza te mające kontakt z psami) ulegają zarażeniu znacznie
łatwiej i częściej niż dorośli
Prewalencja T. canis w populacjach dziecięcych różnych krajów świata
wynosi od kilku do kilkudziesięciu procent
U psów inwazje Toxocara mogą być nie tylko nabyte, lecz także wrodzone
i wówczas szczenięta w 100% zarażone glistą wydalają jaja z larwami
inwazyjnymi
Poza psami T. canis pasożytuje również u innych ssaków, przede wszystkim
drapieżnych, u synantropijnych gryzoni i ptaków hodowlanych
Około 3 do 81% populacji psów na świecie jest zarażonych tym pasożytem
Budowa ciała
•
Dorosły samiec T. canis
ma 28-125 mm a samica
45-190mm długości
•
Na przednim końcu ciała
znajdują się dwa wydłużone
skrzydełka oskórkowe
•
Tylny kolec ciała
zakrzywiony wyposażony w
5 par brodawek
zastekowych
•
Wyst. 2 szczecinki
kopulacyjne zaopatrzone w
skrzydełka
•
Szpara sromowa samicy w
przedniej części ciała
Odcinek
głowowy T.
canis
Budowa jaj
•
Jaja T. canis są prawie
kuliste z brązową skorupką
i okrągłymi wgłębieniami o
wymiarach 66-85 x 64-77
µm
•
Dzięki osłonkom
(wewnętrzna i zew.)
zarodek jest chroniony
przed szkodliwym
działaniem czynników
środowiskowych
•
W środowisku zew. W
czasie 6-15 dni w jajach
rozwija się larwa II stadium
, będąca formą inwazyjną
Sposoby zarażenia
Przez połknięcie larw inwazyjnych znajdujących się w
środowisku zewnętrznym,
Przez pożarcie drobnego ssaka, np. gryzonia, w mięśniach
którego znajdują się otorbione larwy,
W wyniku zarażenia wewnątrzmacicznego płodów
Istnieje możliwość zarażenia drogą laktogenną z mlekiem matki
Dzieci zarażają się podczas zabaw z zakażonymi zwierzętami
oraz w piaskownicach, w których znajdują się inwazyjne jaja
toksokar.
Do zakażenia przyczynia się brak nawyku mycia rąk.
Cykl rozwojowy T. canis
Postacie toksokarozy
Postać trzewna (uogólniona) – visceral larva
migrans (VLM)
Postać oczna – ocular larva migrans (OLM)
Postać utajona (bezobjawowa) – covert
toxocarosis
Objawy kliniczne
Objawy zależą od częstości inwazji, liczby i lokalizacji larw T. canis
oraz od reakcji obronnej organizmu
Objawy są rezultatem uszkodzeń tkanek przez immunomediatory
towarzyszące odczynowi zapalnemu oraz przez czynniki aktywne
biologicznie, np. proteazy uwalniane przez larwy
Powiększenie wątroby, eozynofilia hipergammaglobulinemia
W pocz. okresie bóle brzucha z nudnościami i wymiotami, wysoka
temperatura ciała, zmiany zapalne płuc
Ponadto nawracające bóle głowy, zaburzenia równowagi, infekcje
dróg oddechowych, zapalenie węzłów chłonnych
W toksokarozie ocznej obniżenie ostrości wzroku i pojawiający się
zez, zmiany wew. gałki ocznej
Wykrywanie
Podejrzenia kliniczne potwierdza się badaniami
serologicznymi (odczyn wiązania dopełniacza,
hemaglutynacji pośredniej, immunodyfuzja,
immunoelektroforeza, test ELISA , który określa stężenie
swoistych przeciwciał IgE i IgG)
Stosowana bywa tomografia komputerowa (CT), rezonans
magnetyczny (NMR) oraz ultrasonografia (USG)
Niekiedy wykonuje się biopsję
Zapobieganie i leczenie
Odrobaczanie psów, przestrzeganie higieny osobistej,
utrzymywanie czystości tych miejsc, gdzie dzieci przebywają
i bawią się
Należy myć pożywienie (np. jarzyny lub owoce), które często
jest skażone glebą zawierającą jaja toksokar.
Nie powinno się dopuszczać do kontaktów dzieci ze
szczeniętami i kociętami oraz nieznanymi psami i kotami
Dzieciom powinno się często obcinać paznokcie
Albendazol, mebendazol, tiabendazol, lewamizol
Najtrudniejsze jest leczenie toksokarozy ocznej, stosuje się
diethylcarbamazynę, albendazol, thiabendazol
Efekty leczenia ocenia się na podstawie monitorowania
przebiegu klinicznego
Toxocara cati (Shrank,1788) Brumpt,
1927 – glista kocia
Występowanie: kosmopolityczny nicień pasożytujący w jelicie
cienkim kota i innych kotowatych; rzadko spotykany u człowieka
Budowa i rozwój: od T. canis różni się głównie budową
skrzydełek oskórkowych przedniej części ciała; są one szersze i
krótsze, przy końcu podwinięte
Samiec 30-70 mm długości pozbawiony bocznych skrzydełek i
zakończony stożkowatym wyrostkiem, szczecinki kopulacyjne z
bocznymi skrzydełkami
Samica 40-100 mm długości, szpara sromowa leży na granicy
między pierwszą a drugą ¼ długości ciała
Jaja prawie kuliste, 66-77 µm średnicy, otoczone grubą skorupką,
pokrytą drobnymi wgłębieniami
Cykl rozwojowy T. catis
Bibliografia
„Zarys parazytologii
lekarskiej” R. Kadłubowski,
A. Kurnatowska
„Zarys helmintologii
lekarskiej” A. Woźniak