Międzynarodowa wymiana
handlowa i kapitałowa Polski
Kinga Trzuskolas
Międzynarodowa wymiana
handlowa i kapitałowa Polski
Kinga Trzuskolas
Międzynarodowa wymiana handlowa-
przepływ dóbr pomiędzy gospodarkami państw świata.
Obejmuje przepływ kapitału, migracje siły roboczej,
wymianę towarów i usług, transfer myśli naukowo-
technicznej.
Czynniki wpływające na udział kraju w wymianie
międzynarodowej
1.
Uwarunkowania przyrodnicze
2.
Czynnik ekonomiczny
3.
Czynnik ludzki
4.
Stopień rozwoju gospodarczego
Międzynarodowa wymiana kapitałowa-
obejmuje transakcje, które zawarte są w bilansie
płatniczym, oraz które dokonywane są pomiędzy
podmiotami krajowymi i zagranicznymi.
Z punktu widzenia okresów przepływu kapitału wyróżnić można dwie kategorie
transferów:
przepływy krótkoterminowe
- należą do nich kapitały lokowane na okres do jednego
roku; związane są one np. z lokowaniem i wycofywaniem środków na rachunkach
bankowych (banków zagranicznych) oraz z krótkoterminowymi kredytami
bankowymi;
przepływy długoterminowe
- obejmują transfery lokowane na okres powyżej jednego
roku; przykładami przepływów długoterminowych mogą być:
-obrót obligacjami i akcjami,
-inwestycje bezpośrednie polegające na utworzeniu nowej lub zdobyciu
pełnej kontroli nad istniejącym przedsiębiorstwem,
-inwestycje portfelowe mające na celu uzyskanie za granicą wyższych
dochodów, np. w formie dywidend.
Międzynarodowa wymiana kapitałowa c.d.
Biorąc pod uwagę podmioty sprawcze generowania
przepływu kapitały wyróżnić można:
transfery publiczne
- przepływ kapitału związany z uruchomieniem
środków publicznych, m.in. z budżetów organizacji
międzynarodowych, różnych agencji rządowych czy budżetów
lokalnych,
transfery prywatne
- przepływ kapitału za granicę należącego do
przedsiębiorstw, banków komercyjnych czy osób prywatnych.
Formy międzynarodowej współpracy
gospodarczej
Do podstawowych form międzynarodowej współpracy
gospodarczej zalicza obrót towarowy i tzw. Obroty
niewidzialne czyli:
Świadczone i otrzymane usługi
Wydatki i dochody z tytułu podróży zagranicznych, głównie turystycznych
Świadczenia jednostronne (np. renty, emerytury, przekazy, składki, dary)
Koszty otrzymanych i udzielonych kredytów zagranicznych
Dochody i wydatki majątkowe od lokat umieszczonych za granicą oraz lokat
zagranicznych w kraju
Obroty kredytowe
Obroty majątkowe, a więc sprzedaż i kupno za granicą majątku krajowego oraz
majątku zagranicznego w kraju
Przedmiotem wymiany międzynarodowej mogą być zasoby produkcyjne oraz
produkty:
Zasoby produkcyjne: np. eksport i import siły roboczej oraz kapitału
Produkty: np. eksport i import dóbr rzeczowych (towarów)
Rola wymiany międzynarodowej w polskiej
gospodarce w okresie po II wojnie
światowej.
Lata 45
.
Okres odbudowy ze zniszczeń powojennych. Ogromna rola handlu
zagranicznego dla rekonstrukcji gospodarki. Małe możliwości
eksportowe i duże potrzeby w zakresie importu (saldo ujemne)
Lata 50.
Zimna wojna. Restrykcyjne ograniczenia wprowadzone przez kraje
kapitalistyczne. Spadek obrotów Polski z krajami kapitalistycznymi,
wzrost obrotów z krajami bloku wschodniego.
Lata 60.
Wzrost obrotów Polski z krajami zachodu. Początek współpracy Polski z
krajami rozwijającymi się. Polityka równoważenia obrotów w wymianie z
państwami kapitalistycznymi.
Lata 70.
Zasadnicze zmiany w handlu Polski. 10-krotny wzrost ujemnej wartości
salda obrotów (zakup w krajach wysoko rozwiniętych znacznych ilości
środków produkcji i wyrobów konsumpcyjnych na warunkach
kredytowych). Kryzys Polski.
1977-1978- zahamowanie tempa wzrostu dochodu narodowego
1979-1983- spadek dochodu narodowego
Lata 80.
Odwrócenie tendencji spadkowej. Na początku lat 80. jeszcze spadek
importu:
1980 r. 19,1 mld USD
1985 r. 10,8 mld USD
Przy utrzymaniu lekkiego wzrostu eksportu oznaczało to osiągnięcie
dodatniego salda obrotów handlu zagranicznego.
Udział Polski w wymianie międzynarodowej w II połowie lat 80.
- w imporcie światowym wynosił 0,5%
-w eksporcie światowym 0,6%
Obroty polskiego handlu zagranicznego w
1989 roku:
1.
Z I obszarem płatniczym-państwa bloku wschodniego (w
mln RBL):
Eksport 12 144,6
Import 10 070,8
Saldo 2 073,8
2.
Z II obszarem płatniczym-państwa kapitalistyczne
(w mln USD):
Eksport 8 457,0
Import 7 714,7
Saldo 742,3
Obroty polskiego handlu zagranicznego w
1990 roku:
1.
W cenach bieżących ( w mln USD):
Eksport 14 321,6
Import 9 527,7
Saldo 4 793,9
2
. Z I obszarem płatniczym (w mln RBL):
Eksport 11 013,5
Import 6 639,8
Saldo 4 373,7
3
. Z II obszarem płatniczym (w mln USD):
Eksport 12 020,0
Import 8 254,3
Saldo 3 765,7
Obroty polskiego handlu zagranicznego
1992,1995,2001 rok:
1992 rok (w cenach bieżących; w mln USD):
Eksport 13 186,6
Import 15 912,9
Saldo -2 726,3
1995 (w cenach bieżących; w mln USD):
Eksport 22 895,0
Import 29 050,0
Saldo -6 155,0
2001 (w cenach bieżących; w mln USD):
Eksport 36 092,2
Import 50 275,1
Saldo -14 182,9
Pozycja Polski w wymianie
międzynarodowej
Udział procentowy naszego kraju w obrotach handlu światowego:
1980
1985
1989
1990
1992
1995
1998
2001
eksport
0,90
0,60
0,40
0,42
0,40
0,50
0,60
0,60
import
0,80
0,53
0,30
0,28
0,40
0,60
0,90
0,75
Wymiana handlowa z Europejskim
Obszarem Gospodarczym (XXI wiek)
Najwięksi partnerzy handlowi Polski:
Eksport
1.
Niemcy
- przemysł metalurgiczny
2.
Wielka Brytania-
przemysł metalurgiczny, artykuły rolno-
spożywcze, wyroby przemysłu elektromaszynowego
3.
Austria
- odbiorca głównie paliwa (węgiel kamienny) i energii
4.
Włochy
- odbiorca produktów rolnych
5.
Szwajcaria
- wyroby przemysłu metalurgicznego i
elektromaszynowego
6.
Francja
- wyroby przemysłu spożywczego
7.
Państwa skandynawskie-
odbiorca węgla kamiennego i
wyrobów przemysłu elektromaszynowego
Wymiana handlowa z Europejskim
Obszarem Gospodarczym (XXI wiek)
Najwięksi partnerzy handlowi Polski:
Import
1.
Holandia, Wielka Brytania, Niemcy-
wysoko przetworzone
artykuły przemysłowe, głównie przemysłu
elektromaszynowego, chemicznego i metalurgicznego, paliwa
oraz artykuły spożywcze i konsumpcyjne trwałego użytku
Wymiana handlowa z pozostałymi wysoko
rozwiniętymi państwami
Eksport
1.
Stany Zjednoczone-
wyroby przemysłu spożywczego (np.
szynka, wódka), wyroby przemysłu metalurgicznego i
elektromaszynowego
2.
Japonia
- wyroby przemysłu spożywczego (alkohole, przetwory
owocowo- warzywne)
3.
Kanada
- wyroby przemysłu lekkiego, niektóre maszyny i
urządzenia oraz ryby łowione przez polskie statki rybackie na
kanadyjskich wodach szelfowych
4.
Republika Południowej Afryki
(od 1990 r.)- wyroby przemysłu
metalurgicznego i chemicznego
Wymiana handlowa z pozostałymi wysoko
rozwiniętymi państwami
Import
1.
Stany Zjednoczone-
wyroby przemysłu elektromaszynowego
(np. samoloty pasażerskie, komputery)
2.
Japonia
- elektronika użytkowa, samochody osobowe
3.
Kanada
- głównie zboże
4.
Australia, Nowa Zelandia-
wełna, mięso, pszenica
5.
Republika Południowej Afryki-
surowce mineralne (np. metale
nieżelazne), artykuły rolno-spożywcze (np. egzotyczne owoce,
wina)
Wymiana handlowa z państwami Europy
Środkowej i Wschodniej
Eksport
1.
Ukraina
- wyroby przemysłowe, maszyny i urządzenia, paliwa
mineralne (gł. węgiel kamienny), produkty żywnościowe,
chemikalia i produkty pokrewne (np. kosmetyka)
2.
Białoruś
- przetworzone wyroby przemysłowe, maszyny i
urządzenia oraz produkty żywnościowe
3.
Litwa
- wyroby przemysłu elektromaszynowego, maszyny i
urządzenia, także towary przemysłowe sklasyfikowane według
surowca, produkty żywnościowe
Wymiana handlowa z państwami Europy
Środkowej i Wschodniej
Import
1.
Rosja-
ropa naftowa, gaz ziemny, rudy metali
2.
Ukraina
- rudy żelaza i metali nieżelaznych
3.
Białoruś
- paliwa mineralne (np. ropopochodne), chemikalia,
sprzęt transportowy (gł. ciągniki i ciężarówki) oraz sól
potasowa
Wymiana handlowa z państwami Europy
Środkowej
Eksport
1.
Czechy
- towary przemysłowe, maszyny i urządzenia, sprzęt
transportowy, paliwa mineralne i chemikalia
2.
Słowacja
- paliwa mineralne (węgiel kamienny), towary
przemysłowe oraz chemikalia i produkty pokrewne
Import
1.
Czechy
- towary przemysłowe, maszyny i urządzenia, sprzęt
transportowy, paliwa mineralne i chemikalia
2.
Słowacja
- towary przemysłowe, maszyny i urządzenia
Wymiana handlowa z państwami
rozwijającymi się
Eksport
1.
Chiny
- produkty przemysłu elektromaszynowego i
chemicznego (przetworzone)
2.
Turcja
- przemysł elektromaszynowy (maszyny i urządzenia
energetyczne), usługi budowlane (eksport tych usług
zmniejszył się w ostatnich latach)
3.
Iran
- wyroby przemysłu elektromaszynowego i usługi
budowlane
4.
Brazylia
- węgiel kamienny i różnego rodzaju produkty
chemiczne (95% polskiego eksportu)
5.
Indie
- maszyny i urządzenia
Wymiana handlowa z państwami
rozwijającymi się
Import
1.
Chiny
- wyroby przemysłu lekkiego i artykuły rolno-spożywcze
2.
Turcja
- niektóre maszyny i urządzenia, wyroby przemysły
lekkiego
3.
Iran
- ropa naftowa, niewielkie ilości produktów rolniczych gł.
daktyli
4.
Brazylia
- m. in. rudy żelaza, kawa, komponenty paszowe,
niektóre rzadkie minerały, ostatnio także samoloty
pasażerskie
5.
Indie
- tekstylia, maszyny, narzędzia
Inne formy współpracy z zagranicą
Bilans płatniczy-
zestawienie wszystkich transakcji danego państwa z innymi
krajami w danym okresie (1 rok). W strukturze bilansu
płatniczego wyróżnia się bilans operacji bieżących i bilans
operacji kapitałowych.
Bilans operacji bieżących
obejmuje przede wszystkim bilans
handlowy, czyli zestawienie towarów i usług importowanych i
eksportowanych, a także wszelkie transakcje i transfery oraz
płatności związane z obsługa kredytów.
Bilans operacji kapitałowych
ujmuje transakcje i przepływy
dotyczące aktywów i zobowiązań długoterminowych
Bilans płatniczy Polski
Bilans płatniczy Polski w 2001 roku (według statystyki płatniczej)
Wyszczególnienie
Wartość
(w mln USD)
Eksport rejestrowany towarów i usług
Import rejestrowany towarów i usług
Saldo handlowe rejestrowane
Bilans na rachunku bieżącym
Bilans na rachunku kapitałowym i finansowym
Stan rezerw walutowych oficjalnych NBP brutto na
koniec roku
34 263
46 914
-12 651
-896
2 980
26 565
Inwestycje zagraniczne w Polsce
O wyborze Polski przez inwestora zagranicznego jako
miejsca działalności gospodarczej decydują:
1.
Stopień stabilizacji sytuacji politycznej i społecznej oraz
istnienie systemu gospodarczego sprzyjającego
przedsiębiorczości
2.
Koszt siły roboczej
3.
Koszty transportu i sprawność infrastruktury technicznej kraju