Historia Współczesna
Izraela
w ujęciu Biblijnym

Wojciech Apel

wojtek@pik-net.pl

Gliwice, styczeń 2001

Plan prezentacji

Zamiast wstępu: po co komu
historia?
Dzielenie historii Izraela na kawałki
Słowo o Czasie Rozproszenia
Syjonizm
Wojny bliskowschodnie
Dziś

Zamiast wstępu:
Po co komu historia?

Wspomnijcie rzeczy minione od wieków!

Tak, Ja jestem Bogiem i nie ma innego,
Bogiem, i nikogo nie ma jak Ja.

Obwieszczam od początku to, co ma przyjść,
i naprzód to, co się jeszcze nie stało.

Mówię: Mój zamiar się spełni i uczynię
wszystko,
co zechcę.

(Izajasz 46.9-10)

Zamiast wstępu:
Po co komu historia
Izraela?

Wyrocznia Pana:



Wy jesteście moimi świadkami (...) i moimi sługami,

których wybrałem, abyście mogli poznać i uwierzyć

Mi, oraz zrozumieć, że tylko Ja istnieję.



Boga utworzonego przede Mną nie było ani po Mnie

nie będzie. Ja, Pan, tylko Ja istnieję i poza Mną nie

ma żadnego zbawcy.



To Ja (1) zapowiedziałem, (2) wyzwoliłem i (3)

obwieściłem, a nie ktoś obcy wśród was. Wy

jesteście świadkami moimi (...) że Ja jestem

Bogiem, owszem, od wieczności Nim jestem.



I nikt się nie wymknie z mej ręki. Któż może

zmienić to, co Ja zdziałam?



(Izajasz 43.10-13)

Dzielimy historię Izraela
na kawałki.

Okresy w dziejach Izraela

Czas Patriarchów
Państwowość - Starożytność
Rozproszenie - Historia kościoła
Syjonizm - Nowożytność,
współczesność
Ucisk i Tysiącletnie Królestwo

Okresy w dziejach Izraela

Abraha

m Mojżes

Jezus

-2000

-1000

1000

2000

-3700

Dawi

5760

Państwowość

Rozproszenie

Syjonizm

Herz

Wyjście i wejście

Sędziowie

Królestwa

Niewola

Czasy Helleńskie

Kościół















Patriarchowie

Państwowość



Granice okresu



od Mojżesza (1500 p.n.e.)



do Bar-Korby (135 n.e)



Z wyjątkiem krótkiego okresu przed i
po czasach opisywanych przez Nowy
Testament dość dobrze
udokumentowane w Biblii, więc ...



... nie będziemy się tym tu zajmować.

Rozproszenie (1/2)

Początek okresu to upadek Jerozolimy w 70r. lub klęska
powstania Bar-Korby w 135r.
Obszary powstawiania i zamierania subkultur



Diaspora w Cesarstwie



Żydzi w świecie Islamu – kultura Orientalna i Serfardyjska



Żydzi w Europie



Kultura Aszkenazyjska



Język Idisz (język Żydowski)

Problem pogromów
Polska wobec pogromów – „Polim” – tu mieszka Bóg
Dzień smutku – 9 Aw (okolice przełomu lipiec/sierpień)
Holokaust

Rozproszenie (2/2)
Proroctwo



Jeśli nie będziesz wypełniał wszystkich słów tego Prawa - zapisanych w tej księdze -

bojąc się chwalebnego i straszliwego tego Imienia: Pana, Boga swego, Pan

nadzwyczajnymi plagami dotknie ciebie i twoje potomstwo, plagami ogromnymi i

nieustępliwymi: ciężkimi i długotrwałymi chorobami. Sprawi, że przylgną do ciebie

wszystkie zarazy Egiptu: drżałeś przed nimi, a one spadną na ciebie. Także wszystkie

choroby i plagi, nie zapisane w księdze tego Prawa, ześle Pan na ciebie, aż cię wytępi.

Mała tylko ilość ludzi pozostanie z was, którzyście liczni jak gwiazdy na niebie za to,

że nie słuchaliście głosu Pana, Boga swego.



Jak podobało się Panu dobrze czynić wam, rozmnażając was, tak będzie się Panu

podobało zniszczyć i wytępić was, i usunąć z powierzchni ziemi, którą idziecie posiąść.

Pan cię rozproszy pomiędzy wszystkie narody, od krańca do krańca ziemi, tam

będziesz służył obcym bogom drewnianym i kamiennym, których nie znałeś ani ty, ani

twoi przodkowie.



Nie zaznasz pokoju u tych narodów ani stopa twej nogi tam nie odpocznie. Da ci tam

Pan serce drżące ze strachu, oczy wypłakane z tęsknoty i duszę utrapioną. Życie twe

będzie u ciebie jakby w zawieszeniu: będziesz drżał dniem i nocą ze strachu, nie

będziesz pewny życia. Rano powiesz: Któż sprawi, by nadszedł wieczór, a wieczorem:

Któż sprawi, by nadszedł poranek - a to ze strachu, który twe serce będzie odczuwać

na widok, jaki stanie przed twymi oczami.



Pan cię odprowadzi okrętami i drogą do Egiptu, o którym ci powiedziałem: Nie

będziesz go już oglądać. A kiedy zostaniesz sprzedany twoim wrogom jako niewolnik i

niewolnica, nikt cię nie wykupi.

(Piąta Księga Mojżeszowa 28.58-68)

Historia współczesna:
Syjonizm

Początek:



1896 - Artykuł Teodora Herzla pt. „Państwo

Żydowskie”.



1897 – Kongres Syjonistyczny w Bazylei.

Okresy:



pierwsza emigracja

1890 - 1935



walka o państwo

1936 - 1948



tworzenie państwa1948 - 1956



mała stabilizacja 1956 - 1987



poszukiwanie pokoju

1987 - ...

Przyszłość Izraela
wg premillenialisty

Pochwycenie Kościoła, a więc koniec pewnej
epoki.
Odbudowa Świątyni Jerozolimskiej.
Antychryst na ziemi (a wesele Baranka w niebie).
Prześladowania Izraela - Wielki Ucisk.
Powtórne przyjście Mesjasza.
Tysiącletnie Królestwo.
Ostatni bunt ludzkości i ostatni sąd.
THE END.



Okresy w historii
współczesnej Izraela

1920

1940

1960

1980

2000

1900

1. Walka o niepodległość

2. Tworzenie państwa

3. Rozwój i stabilizacja

Postmodernizm

5. ???

48 56



I Wojna Św.

Turcy

Anglicy

II Wojna Św.

Holokaus

Palestyńczycy

Intyfada

Presyjonizm

Ciągła, Żydowska obecność z
Palestynie



dwa żydowskie światy – Żydzi
europejscy i Żydzi orientalni



„Za rok w Jeruzalem”

Wyprawy Krzyżowe.

Syjonizm (1/2)

Podstawy:



1896 - Artykuł Teodora Herzla pt. „Państwo Żydowskie”.



1897 - Kongres Syjonistyczny w Bazylei.



1949 - „Prawo powrotu” - pierwsza ustawa Knesetu.

Fale powrotów:



pierwsza alija: 1982-1903 – Miłośnicy Syjonu i problem

baron Rodszilda;



druga alija: 1904-1914 socyjalizm pionierów;



trzecia alija: 1914-1923 – powtórka z drugiej;



czwarta alija: 1924-1931 – klasa średnia ze wschodu i

środka Europy



piąta alija: 1932-1938 – uciekający przez

prześladowaniami w Niemczech i Polsce; kadra

techniczna, inteligencja



szósta alija: 1939-1948 - ocaleni z zagłady.

Syjonizm (2/2)

Napięcia w społeczności żydowskiej



orientalni - napływowi



aszkenazyjscy - sefardyjscy



idisz - hebrajski - arabski



komunizm - socjalizm - klasa średnia – posiadacze



religijni - zeświedczenie -

Napięcia w kraju



Żydzi - Brytyjczycy



Żydzi - Arabowie

Rola języka hebrajskiego - Eliezer ben Jehuda
Rola instytucji kibucu i moszawu

Proroctwa o powrocie (1/2)

Owego dnia to się stanie: Pan podniesie po raz drugi rękę, aby

wykupić Resztę swego ludu, która ocaleje, z Asyrii i z

Egiptu, z Patros i z Kusz, z Elamu i Szinearu, z Chamat i z

wysp na morzu. Podniesie znak dla pogan i zgromadzi

wygnańców Izraela; pozbiera rozproszonych z Judy z

czterech stron świata.

(Izajasz 11:11-12)

Zabiorę was spośród ludów, zbiorę was ze wszystkich krajów i

przyprowadzę was z powrotem do waszego kraju.

Ezechiel 36:24

Nie lękaj się, bo jestem z tobą. Przywiodę ze Wschodu twe

plemię i z Zachodu cię pozbieram. Północy powiem: Oddaj! i

Południowi: Nie zatrzymuj! Przywiedź moich synów z daleka

i córki moje z krańców ziemi.

(Izajasz 43.5-6)

Proroctwa o powrocie (2/2)



To bowiem mówi Pan: Wykrzykujcie
radośnie na cześć Jakuba, weselcie się
pierwszym wśród narodów! Głoście,
wychwalajcie i mówcie: Pan wybawił swój
lud, Resztę Izraela! Oto sprowadzę ich z
ziemi północnej i zgromadzę ich z
krańców ziemi. Są wśród nich niewidomi
i dotknięci kalectwem, kobieta
brzemienna wraz z położnicą: powracają
wielką gromadą.



Oto wyszli z płaczem, lecz wśród pociech ich przyprowadzę. Przywiodę ich

do strumienia wody równą drogą - nie potkną się na niej. Jestem bowiem

ojcem dla Izraela, a Efraim jest moim synem pierworodnym. Słuchajcie,

narody, słowa Pańskiego, głoście na dalekich wyspach, mówiąc: Ten, co

rozproszył Izraela, zgromadzi go i będzie czuwał nad nim jak pasterz nad

swą trzodą. Pan bowiem uwolni Jakuba, wybawi go z ręki silniejszego od

niego. Przyjdą i będą wykrzykiwać radośnie na wyżynie Syjonu i rozradują

się błogosławieństwem Pana: zbożem, winem, oliwą, owcami i wołami.

Życie ich będzie podobne do zroszonego ogrodu i nigdy już sił im nie

zbraknie.

(Prorok Jeremiasz 31.7-12)

Inne proroctwa

Państwowość: Iż 66:7n; Za 12:3-60
Urodzaj w kraju: Iż 35:1-7; Jl
2:21nn; Ez 36:35
Jerozolima: Łk 21:24
Potęga wojskowa: Za 12:6

Wojny Bliskowschodnie

1948 – Wojna Obronna
1956 – Kampania Synajska
1967 – Wojna 6-dniowa
1975 – Wojna „Jom Kippur”
1982 – Wojna w Libanie

1948 – Wojna Obronna

14 maja 1947 - Zakończenie Mandatu
Brytyjskiego i ogłoszenie Deklaracji
Niepodległości Izraela.
Państwa Arabskie nie uznają Państwowości
Izraela i 15 maja atakują tereny przyznane
Żydom przez ONZ.
Zawieszenie broni z 13 stycznia 1949 – linia
demarkacyjna staje się granicą Izraela, Egipt i
Tansjordania zajmują tereny przyznane przez
ONZ Arabom.

1956 – Kampania Synajska

W 1995 egipska blokada zatoki Akaba.
Naser po dojściu do władzy (lipiec 56) w
Egipcie nacjonalizuje Kanał Sueski.
Izrael atakuje w sojuszu z Francją i Anglią
broniącymi swych interesów w strefie Kanału
Sueskiego.
Wojska izraelskie zajmują Synaj.
W wyniku rozejmu na Synaj wkraczają wojska
ONZ chroniące granice Izraela przez atakami
fedainów ze strefy gazy.

1967 – Wojna 6-dniowa

w maju Egipt żąda wycofania wojsk ONZ, wkracza
na Synaj i blokuje żeglugę w zatoce Akaba.
5 czerwca Izrael wykonuje prezencyjny atak na
wojska egipskie zgromadzone na Synaju
Równocześnie wojska Jordani i Syrii atakują Izrael.
7 czerwca zdobycie Jerozolimy, 9 i 10 czerwca
zajęcie Wzgórz Golan.
10 czerwca zawieszenie broni: Izrael zajmuje
Synaj, Strefe Gazy, Judee i Samarie oraz Wzgórza
Golan.

Jerozolima



Jezus powiedział: A Jerozolima będzie
deptana przez pogan, aż czasy pogan
przeminą. (Łukasz 21:24b)



7 czerwca 1967 – zajęcie wschodniej,

historycznej części Jerozolimy przez wojska

Izraelskie. Żydzi pod Ścianą Płaczu.

1973 – Wojna „Jom
Kippur”

Saddat chcąc pokoju dla Egiptu musi wywołać
wojnę („wojna o pokój”).
W świąteczny dzień „Jom Kippur” Egip atakuje
pozycje izraelskie na Synaju.
Kontratak Izraela i zatrzymanie wojsk na
100km od Kairu i 23km od Damaszku.
Wizyta Sadata w Jerozolimie, rozmowy
pokojowe w Camp David.
Traktat Sadat-Begin, Izrael wycofuje się z
Synaju, stabilizacja na granicy z Egiptem.

1982 – Wojna w Libanie

Pierwotny plan – stworzenie strefy buforowej w
Południowym Libanie.
Ariel Szaron: zmiana planów – wypędzenie
OWP z całego Libanu, zaangażowanie w wojnie
domowej.
Problem obozów Sabra i Szatila.
Ucieczka OWP do Tunezji.
Umocnienie wpływów Syryjskich w Libanie.
1985 wycofanie wojsk i pozostawienie Strefy
Buforowej.