art. 81 Traktatu
• wszelkie nadużycie pozycji dominującej
• przez jedno lub kilka przedsiębiorstw jest
zabronione
• jako niezgodne z zasadami Wspólnego
Rynku, gdyż nadużycia takie mogą
wywrzeć
• wpływ na wymianę handlową między
państwami członkowskimi
art. 82 TUE
• niezgodne ze wspólnym rynkiem i
zakazane jest
• nadużywanie przez jedno lub większą
liczbę przedsiębiorstw pozycji dominującej
na wspólnym rynku
• lub na znacznej jego części,
• w zakresie, w jakim może wpływać na
handel miedzy Państwami Członkowskimi
United Brands Company (Re) (76/353/EWG),
z 17 grudnia 1975, Dz.U. WE z 1976, L 95/1
• definicję pozycji dominującej
• POZYCJA SIŁY EKONOMICZNEJ POSIADANEJ
PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWO, KTÓRA
UMOŻLIWIA MU ZAPOBIEGANIE
SKUTECZNEJ KONKURENCJI NA RYNKU
WŁAŚCIWYM, PRZEZ STWORZENIE MU
MOŻLIWOŚCI DZIAŁANIA W LICZĄCYM SIĘ
ZAKRESIE NIEZALEŻNIE OD
KONKURENTÓW, KLIENTÓW, A W
KONSEKWENCJI OD KONSUMENTÓW
Nadużywanie takie może polegać na:
• (a) narzucaniu w sposób bezpośredni lub
pośredni niesłusznych cen zakupu lub
sprzedaży albo innych niesłusznych
warunków transakcji;
• (b) ograniczaniu produkcji, rynków lub
rozwoju technicznego ze szkodą dla
konsumentów
oraz
• (c) stosowaniu wobec partnerów
handlowych nierównych warunków do
świadczeń równoważnych i stwarzaniu im
przez to niekorzystnych warunków
konkurencji
• (d) uzależnianiu zawarcia kontraktów od
przyjęcia przez partnerów zobowiązań
dodatkowych, które ze względu na swój
charakter lub zwyczaje handlowe nie mają
związku z przedmiotem tych kontraktów
zgodność poziomu cen z
konkurencyjnym poziomem cen
• przedsiębiorstwo dominujące może ustalać
cenę, która wykracza ponad poziom konkurencji,
a konsumenci zaczynają wybierać inne produkty
• Dlatego też należy również określić cenę
podstawową, czy nie jest ona szkodliwa.
Elementem podstawowej analizy w tym
przypadku jest dokonanie przez konsumentów
wyboru alternatywnego dostawcy, w sytuacji,
gdy przedsiębiorstwo dominujące dyktuje ceny,
co jest niedopuszczalne
• Ocenić należy, jak szybko i z jaką łatwością
konsumenci znajdą alternatywnego dostawcę
przykład rynku dostawców butli gazu
• jeżeli na rynku jest kilka firm dostarczających
butle gazowe, przedsiębiorstwo, które
zajmuje największą część rynku, wraz ze
wzrostem cen, które nie odpowiadają cenom
konkurentów (ponad poziom
konkurencyjnych cen), szybko traci klientów,
ponieważ istnieje wielu inni dostawców
• należy oceniać stabilność udziału w
istniejącym rynku, co bezpośrednio zależy od
możliwości wyboru, jaki mają konsumenci
Pozycja dominująca
• przedsiębiorstwo posiada pozycję
dominującą przy uwzględnieniu jego
udziału w rynku i innych czynników, takich
jak to,
• czy istnieją wiarygodni konkurenci, czy
przedsiębiorstwo posiada własną sieć
dystrybucji
• oraz czy przedsiębiorstwo ma
uprzywilejowany dostęp do surowców
Ustalenie wielkości rynku może mieć
aspekt
• rynek właściwy produktowo
• oraz rynek właściwy geograficznie
nadużycie pozycji dominującej ma miejsce
na całym wspólnym rynku lub na jego
znacznej części
• jeżeli znany jest rynek całkowity, to
znaczny udział w rynku powinien być
sprecyzowany
• analizując możliwy udział w rynku nie
powinno się brać pod uwagę podziału
administracyjnego
pozycja dominująca w jednym
państwie
• może zostać nadużyta poprzez blokowanie
nowym konkurentom dostępu do rynku i w
ten sposób utrudniana jest wymiana
międzypaństwowa, co stanowi już istotne
zakłócenie wspólnego rynku.
• znaczna część nie jest uzależniona od
wielkości, ale od warunków konkurencji i
możliwości w danym obszarze
geograficznym
Ustalając wielkość rynku
geograficznego
• należy wziąć pod uwagę rodzaj
sprzedawanego dobra na tym obszarze
geograficznym
• możliwe jest, że wybrana jednostka
geograficzna nie odpowiada przestrzeni
rynku dla określonego dobra
przykład - analiza rynku koparek
• możliwie spojrzeć należy nie tylko na rynek tego
kraju, ponieważ wielkość sprzedaży w tym kraju
będzie stosunkowo niska, ale potencjalni kupcy
analizując oferty, patrzą także na oferty w innych
krajach
• możliwa jest sytuacja, w której tylko jedno
przedsiębiorstwo w danym kraju zajmuje się
sprzedażą koparek, ale nie oznacza to, że na rynku
tym panuje monopol na sprzedaż tego produktu
• kupujący bierze pod uwagę także inne oferty,
mimo iż inne przedsiębiorstwa nie są
zarejestrowane w danym kraju
przykład
• W 2001 r. Komisja Europejska nałożyła na
francuskiego producenta opon Michelin
grzywnę w wysokości 20 milionów EUR za
nadużywanie pozycji dominującej przez
większą część lat dziewięćdziesiątych na
francuskim rynku opon zamiennych do
ciężarówek.
• Michelin produkował ponad 50 % nowych
opon zamiennych do ciężarówek i jeszcze
więcej opon bieżnikowanych
Żaden z konkurentów przedsiębiorstwa
• nie mógł się z nim równać pod względem
wielkości, więc trudno było dealerom
uniknąć współpracy z Michelin
• Michelin stosował system rabatów i premii,
aby uzależnić dealerów od swoich opon i
uniemożliwiał im swobodny wybór
dostawców
Komisja przyjęła wskaźniki
MichelinNV skupiła swoje działania w
Holandii;
• Działali tam także jej główni konkurenci
poprzez jej spółkę - córkę
• Stwierdzone nadużycie odnosi się do
udzielonego dystrybutorom rabatu
• Dystrybutorzy otrzymywali zamówienia
tylko od dostawców tam zlokalizowanych
Nadużywanie pozycji dominującej
• występuje w sytuacji kiedy
• dominujący uczestnik danego rynku
• utrzymuje lub umacnia swoją pozycję
• na rynku,
• wykorzystując praktyki gospodarcze, które
ograniczają konkurencję
przypadki kiedy zachowanie przedsiębiorstwa
dominującego na rynku
• uznane jest za nadużycie pozycji
dominującej
• rabaty lojalnościowe
• rabaty progresywne
• ceny drapieżne
• nieuczciwe ceny
rabaty lojalnościowe
• dominujące przedsiębiorstwo oferuje
nabywcom, którzy dalej rozprowadzają
produkty tego przedsiębiorstwa poprzez
handel detaliczny, zawarcie umowy,
• na mocy której pewien procent produkcji,
która jest także przedmiotem oferty
przedsiębiorstwa, nabywca zakupi tylko od
przedsiębiorstwa dominującego
(zwykle ten procent pokrywa się z udziałem
przedsiębiorstwa w rynku
)
Wraz z taką ofertą dominujące
przedsiębiorstwo
• w rzeczywistości zapewnia sobie udział w
rynku, jak i ogranicza możliwości konkurentów
• atrakcyjnym elementem jest rabat, ale
głównym czynnikiem jest popyt na produkty
przedsiębiorstwa, które dominuje na rynku.
• gdyby taka oferta została złożona przez
przedsiębiorstwo, które nie ma pozycji
dominującej, takie produkty nie byłyby
rozpoznawalne, a dystrybutor nie zgodziłby się
nawet w zamian za atrakcyjny rabat, ponieważ
taka produkcja byłaby nie do sprzedania
rabaty progresywne
• przedsiębiorstwo dominujące oferuje
nabywcom, będącym sprzedawcami
detalicznymi produkcji, zawarcie umowy,
• zgodnie z którą nabywca zakupi w
określonym czasie od przedsiębiorstwa
dominującego określoną liczbę produktów,
zwykle równą udziałowi dominującego
przedsiębiorstwa w rynku, w pełnej
wysokości oferowanych dóbr
• przedsiębiorstwo dominujące oferuje
istotny rabat
dominujące przedsiębiorstwo
gwarantuje sobie także
• określoną sprzedaż swojej produkcji. Jeżeli
dystrybutor nie mógłby nabyć we wskazanym
czasie danej ilości produktów, traci rabat, a
nawet może zapłacić karę umowną
• oferowany rabat jest zazwyczaj tak duży, że na
koniec okresu bardziej opłaca się zakupić
niepotrzebną produkcję, niż stracić rabat
• jednym z istotnych warunków takiego
porozumienia musi być związanie się na pewien
okres czasu, ponieważ w przypadku jednej
działalności gospodarczej, nie będzie to
ograniczało konkurencji
Ceny drapieżne
• Sprawa Engeneering and chemical Supplies (Epsom and
Gloucester) Ltd. v. AKZO Chemie U.K. Ltd. (83/462/EWG),
z dnia 29 lipca 1983, Dz.U. WE z 1983, L252/13
•
ceny poniżej średnich kosztów zmiennych
(to jest takich, które różnią się w zależności od ilości sztuk
wyprodukowanych
)
przy pomocy których przedsiębiorstwo dominujące
zamierza wyeliminować konkurentów, muszą być
uważane za nadużycie
Dominujące przedsiębiorstwo nie ma
• innego interesu w stosowaniu takich cen,
• niż eliminacja konkurentów w celu
umożliwienia mu następnie, korzystając ze
swojej monopolistycznej pozycji,
• podniesienia cen, skoro każda sprzedaż
generuje stratę, a mianowicie, sumę całkowitą
stałych kosztów
(to jest takich, które pozostają niezmienne niezależnie od
ilości sztuk wyprodukowanych
)
i przynajmniej części kosztów zmiennych
odnoszących się do wyprodukowanej jednostki
Nieuczciwe ceny
• przedsiębiorstwo, które dominuje na rynku, nie może
bez uzasadnienia żądać wyższych cen niż na innych
rynkach, gdzie ma większa konkurencję
• w celu ustalenia, że mamy do czynienia z nałożeniem
nieuczciwych cen, oba rynki powinny mieć podobne
uwarunkowania gospodarcze – podobne obciążenie
podatkami, siła nabywcza konsumentów, swoboda i
aktywność rynku, koszty zasobów
• tylko w takim przypadku przedsiębiorstwo
dominujące może stosować podobne ceny. Jeżeli te
warunki się różnią, wpływa to na różnicę cen na obu
rynkach
art. 82 obejmuje dwie możliwości dominacji
• przedsiębiorstwo dominujące
• wiele przedsiębiorstw dominujących
• w rozumieniu art. 82 pozycję dominującą
może tworzyć wiele przedsiębiorstw
• Spółka – matka i spółka – córka
• (spółki należące do jednej korporacji)
• są postrzegane jako uczestnik jednolitego
rynku
Komisja może nałożyć na
przedsiębiorstwa
• które naruszają postanowienia art. 81 i 82
Traktatu wszelkie kary, które są
proporcjonalne do popełnionego
wykroczenia
• i konieczne w celu zakończenia
wykroczenia
przedsiębiorstwa, które popełniają
wykroczenia
• będące przedmiotem decyzji Komisji,
• mogą złożyć zobowiązanie do naprawienia
zarzuconych im czynów
• Komisja może w drodze decyzji uznać te
zobowiązania za wiążące dla tych
przedsiębiorstw
Komisja Europejska stosuje i
egzekwuje prawo UE
• Może zażądać od przedsiębiorstw
przedstawienia informacji,
• a w razie potrzeby może przeprowadzać
niezapowiedziane kontrole w biurach
przedsiębiorstw
• oraz, po uzyskaniu nakazu sądowego, w
domach pracowników przedsiębiorstw
prawo Komisji do prowadzenia
dochodzenia
• Upoważnieni urzędnicy Komisji mają prawo
• do zapieczętowania siedziby firmy na czas
i w zakresie niezbędnym w celu
przeprowadzenia kontroli
Komisja może przesłuchać każdą osobę
fizyczną lub prawną
•
która wyrazi na to zgodę, w celu zebrania
informacji związanych z przedmiotem
dochodzenia.
•
jeżeli takie przesłuchanie prowadzone jest na
terenie
•
przedsiębiorstwa
•
Komisja informuje organy ds. konkurencji
państwa członkowskiego, na którego terenie
przesłuchanie jest przeprowadzane
•
w wyniku czego urzędnicy władz krajowych
mogą towarzyszyć urzędnikom uprawnionym
przez Komisję
urzędnicy upoważnieni przez Komisję
uprawnieni są
• do przeprowadzania inspekcji innych
pomieszczeń, np. domów dyrekcji,
kierownictwa i pozostałego personelu
przedsiębiorstwa,
• jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie, że
rachunki lub inne dokumenty związane z
prowadzeniem działalności będącej
przedmiotem kontroli
Jeżeli Komisja Europejska zdobędzie
dowody
• na nielegalne praktyki gospodarcze, które
ograniczają konkurencję, może podjąć
działania w celu ich zakazania
• może ona również nakładać na
przedsiębiorstwa grzywny wynoszące do
10 % ich rocznych obrotów,
• jeżeli na przykład dane przedsiębiorstwa
uczestniczyły w kartelu, który ustalił ceny
lub uzgodnił podział rynku
We wszystkich państwach
członkowskich UE
• istnieją krajowe organy ds. konkurencji,
które są uprawnione do egzekwowania
unijnego prawa o konkurencji.
• Mogą one nakazać wstrzymanie umów i
praktyk, które ograniczają konkurencję,
oraz nakładać kary na przedsiębiorstwa,
które złamały unijne prawo o konkurencji
Zakaz używania pozycji dominującej
• Wykorzystywanie przez duże lub
uderzające w niszę rynkową podmioty
gospodarcze swojej nadzwyczajnej pozycji
jest niezgodne ze wspólnym rynkiem
• działanie takie jest zakazane w rozmiarze,
w jakim może być szkodliwe dla handlu
wewnątrz WE