EURO – WALUTA WSPÓLNEGO
RYNKU
1. Przesłanki Unii Gospodarczej i
Walutowej na rynku europejskim
2. Zasady i kryteria udziału w UGW
3. Konsekwencje euro dla wspólnego
rynku
EURO – WALUTA WSPÓLNEGO
RYNKU
1. Przesłanki Unii Gospodarczej i
Walutowej na rynku europejskim
2. Zasady i kryteria udziału w UGW
3. Konsekwencje euro dla wspólnego
rynku
1. PRZESŁANKI UNII
GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ NA
RYNKU EUROPEJSKIM
Czym jest
Unia gospodarczo – walutowa
(UGW)
• kolejna, po wspólnym rynku, forma
integracji
regionalnej o bardzo dużym (znaczącym)
stopniu koordynacji polityki
gospodarczej i
finansowej.
Unia gospodarcza:
• wspólny rynek ...
• wspólna polityka …,
• koordynacja polityki..
Unia finansowa:
• pełna
integracja
…,
• bardzo silne
usztywnienie …
• a następnie ich
zastąpienie….
POWSTANIE UGW ze wspólną walutą
– euro
(strefa euro, „euroland”):
• 1.01.1999 r.
- obszar
jednowalutowy
– 11 krajów Wspólnoty,
– 12 krajów (od 2001 r. – Grecja)
– 13 krajów (od 2007 r. – Słowenia)
– 15 krajów (od 2008 r. + Malta i Cypr)
– 16 krajów (od 2009 r. – Słowacja)
– Polska
– 2012/2013 - ?
• POWSTANIE UGW:
• „bezprecedensowe przedsięwzięcie
w
historii całej ludzkości – wspólny
pieniądz jest niezbędną częścią
spoiwa, która na trwałe zwiąże [...]
kraje kontynentu”,
• specyficzna definicja wspólnej
waluty
:
„euro jest walutą UGW,
równoważną liczbie walut 11 krajów
Wspólnoty, nie podlegającą zmianie”
PROCES POWSTANIA UGW
ETAPY:
1. Plan Wernera, 1969
2. utworzenie Europejskiego Systemu
Walutowego –
ESW,
1979
3. powstanie
ECU
( European Currency
Unit) - element ESW (1979 – 1998).
4. plan J. Delorsa
– utworzenia UGiW w
3 etapach (1988)
5. Szczyt WE
w Madrycie
(1989) –
akceptacja planu Delorsa
6.
Traktat z Maastricht, 1992
– decyzja i
harmonogram
utworzenia UGW
,
kryteria konwergencji
7.
1996
– Europejski Mechanizm Kursowy
-
EMK II
8. 1998 – przyjęcie 11 krajów WE do UGW
9.
1999-2001
– III
etap
tworzenia UGW
(+Grecja)
10.
1.01.2007
–
Słowenia
- członkiem
eurolandu
11. 1.01.2008 –
Malta i Cypr
…
12. 1.01.2009 -
Słowacja
….
2. Europejski System Walutowy
(ESW,
1979)
• Cel ESW:
• stabilizacja kursów walutowych- granice wahań
kursów rynkowych względem kursów banków
centralnych: +/- 2,5%
• rezultat ESW
– system kursów stałych, z
możliwością zmian kursu centralnego i zmian
kursów rynkowych w określonym przedziale.
• praktyka lat 80.
– znaczne różnice w
charakterze polityki kursowej poszczególnych
banków centralnych,
3. Wprowadzenie ECU
europejskiej jednostki rozrachunkowej -
(European Currency Unit) - element ESW
(1979 – 1998).
• ECU- koszyk
złożony z określonej liczby walut
krajowych (pocz. – 9, później – 12, bez
Austrii, Finlandii i Szwecji – bo TUE
„zamroził” skład ECU).
• skład koszyka
– proporcjonalny do potencjału
gospodarczego krajów, mierzonego udziałem
w PKB WE,
• ECU
– pomyślana jako
zalążek
przyszłej,
wspólnej waluty,
4. Szczyt WE w Madrycie 1989
– decyzja o
utworzeniu UGiW w III etapach w oparciu o plan
Delorsa:
Etap 1. (1990-1993):
• zniesienie barier w przepływie kapitału,
• zacieśnienie współpracy w zakresie polityki gospodarczej i
walutowej,
Etap 2. (1994-1998)
– spełnienie kryteriów konwergencji
(zbieżności) i powołanie Europejskiego Instytutu
Walutowego (zalążka EBC),
• Etap 3.
(1999-2002) – wprowadzenie euro, rozpoczęcie
działalności Europejskiego Systemu Banków Centralnych
z EBC na czele
(c.d.)
5. Utworzenie EMK II (1996)
–
Europejski Mechanizm Kursowy
• zastąpienie
„węża walutowego i ESW I z 1979
• uczestnictwo
dobrowolne, jednak 2 lata
członkostwa - to kryterium konwergencji i
przyjęcia euro
• EMK II - to
punkt odniesienia
dla państw
spoza UGW i spoza UE.
• obecnie członkiem jest tylko
Dania (była
Słowacja do 1.01.2009 r)
• obowiązuje
przedział wahań
kursowych
+/-15% względem euro.
6. Traktat o UE
– Maastricht, 1992:
• Protokół dodatkowy do Traktatu -
kryteria konwergencji
• Nazwa
euro
– 1995,
7. 1999 – początek 3 etapu (1999-
2001):
• utworzenie ESBC z EBC
we Frankfurcie,
który przejmuje odpowiedzialność za
politykę pieniężną krajów eurolandu,
• ostateczne ustalenie
kursów konwersji
walut narodowych,
• euro staje się
samodzielną walutą
używaną w rozliczeniach
bezgotówkowych
• 2001 – Grecja – członkiem UGW
• 1.01.2002 – euro staje się
prawnym
środkiem płatniczym
na obszarze 12
krajów wspólnego rynku.
• 2007 – Słowenia – członkiem UGW,
euroland – 13 krajów
• 2008 – Cypr i Malta – członkami
eurolandu
• 2009 - Słowacja
• Polska
w strefie euro 2012/2013 - ???)
2. ZASADY I KRYTERIA UDZIAŁU W
UGW
Podstawa UGW – to istota unii
gospodarczej i zasady
wspólnego rynku
Zasady UGW –
1. polityka …
2. reguły …,
Kryteria konwergencji -
Protokół do Traktatu Maastricht
1. kryterium stabilności cen
2. kryterium deficytu budżetowego
3. kryterium długu publicznego
4. kryterium stóp procentowych
5. kryterium udziału w mechanizmie
kursowym EMK II
Kryteria konwergencji -
Protokół do Traktatu Maastricht
k
marka
niemiecka
frank
francuski
lir
włoski
gulden
holenderski
waluty
7 pozostałych
krajów…
Kryteria
Konwergencji
(zbieżności)
€
euro
1. kryterium stabilności cen:
średnia stopa inflacji w roku
poprzedzającym ocenę gotowości
danego kraju do UGW ….
Jakie znaczenie dla rynku i
gospodarki:
przedsiębiorstw, konsumentów ?
2. kryterium deficytu
budżetowego
udział deficytu budżetowego w
PKB
Jakie konsekwencje dla gospodarki ?
3. kryterium długu publicznego:
udział zadłużenia publicznego w
PKB
Jakie znaczenie ?
4. kryterium stóp procentowych:
średnia nominalna,
długoterminowa stopa %
5. kryterium udziału w
mechanizmie kursowym ESW:
minimum 2 lata przed
3. KONSEKWENCJE EURO DLA
WSPÓLNEGO RYNKU
• Korzyści makroekonomiczne
• Korzyści mikroekonomiczne
• Korzyści dla konsumenta
KORZYŚCI
MAKROEKONOMICZNE:
1. rozwój powiązań
handlowych i
kapitałowych …
2. zmniejszenie zależności
…
3. zapewnienie wzrostu PKB …
KORZYŚCI
MIKROEKONOMICZNE:
1. euro - płaszczyzna
realizacji
wolności
wspólnego rynku,
2. redukcja kosztów
3. eliminacja
konkurencyjnej
deprecjacji
walut
4. zmniejszenie niepewności
wymiany
kursów walut,
KORZYŚCI EURO DLA
PRZEDSIĘBIORSTW:
1. eliminacja
kosztów
zabezpieczania …,
2. obniżenie
koszów …
4. łatwiejszy
dostęp ….
5. niższy koszt pozyskania
…
6. lepszy,
dostęp do …
7. większe rynki ….
8. zwiększona konkurencja
,
9. uproszczone
procedury
10. rozwój i
integracja europejskiego rynku
finansowego
KORZYŚCI DLA KONSUMENTA:
1. przejrzystość cen
, …
2. niższe ceny
…
3. niższe stopy…
4. niska inflacja
…
5. zmniejszenie kosztów
…
6. zmniejszenie kosztów …
7. stabilny wzrost…
KOSZTY WPROWADZENIA
EURO:
1. na etapie tworzenia UGW …
2. utrata suwerenności
…
3. niemożność
wykorzystywania….,
4. brak możliwości reagowania
…
5. koszty ekonomiczne
…
6. koszty społeczne
…
7. koszty psychologiczne…
POLSKA A UGW –
SZANSE, WARUNKI I ZAGROŻENIA
PRZYSTĄPIENIA DO STREFY EURO
• sytuacja Polski w świetle kryterium
konwergencji –…
,
• harmonogram działań:
…
• negocjacje – stanowisko
Polski …
Argumenty za przystąpieniem Polski do
UGW:
• wzrost stabilności
…
• zmniejszenie
skali spekulacji…
• wpływ
Polski na ….
• wzrost znaczenia
autorytetu ….
• autonomiczny wzrost PKB
o ok. …
• przejrzystość cen…
,
• wzrost
konkurencji
…
• wzrost
inwestycji…
,
• pozostałe argumenty …
• kompleksowość integracji
…
• Literatura:
• Podręcznik J.W. Wiktor, Rynek…op. cit., R- 8
•
(euro, unia walutowa),
• nbpportal.pl
