Fosfolipidy inozytolowe

w przekazywaniu informacji w komórkach

Paulina Jasińska 

Dominika Kierus

 

 

Fosfolipidy inozytolowe



Biorą udział w przekazywniu informacji jako wtórne 

przekaźniki.



Stanowią mniej niż 10% błon komórkowych ssaków.



Znajdują się po wewnętrznej stronie błony 

plazmatycznej.



Występują w trzech różnie ufosforylowanych 

formach: fosfatydyloinozytolu (PI), 

fosfatydyloinozytolo-4-fosforanu (PIP) i 

fosfatydyloinozytolo-4,5-bisfosforanu (PIP

2

). Stopień 

fosforylacji tych związków jest ciągle zmieniany w 

obecności ATP przez dwa rodzaje enzymów: PI i PIP-

kinazy i odpowiadające im PIP

2

 i PIP-

fosfomonoesterazy

 

 

Budowa cząsteczki 

fosfatydyloinozytolu

 

 

Przekazywanie sygnału przez PIP

2  

rozpoczyna się hydrolizą(katalizowaną 

przez fosfolipazę C) na dwa wtórne 

przekaźniki: inozytolo-1,4,5-

trisfosforan (IP

3

), który jest cząsteczką 

rozpuszczalną dyfundującą do 

cytoplazmy, oraz diacyloglicerol (DAG), 

który pozostaje w błonie komórkowej.

 

 

Rozkład fosfolipidów 

inozytolowych jest 

zjawiskiem 

rozpowszechnionym. 

Obserwujemy go 

m.in. w wątrobie, 

mózgu, śliniankach, 

mięśniach, 

komórkach krwi, 

fibroblastach, 

gruczołach 

dokrewnych i 

nowotworach.

 

 

Inozytolo-1,4,5-trisfosforan (IP

3

)



Powoduje gwałtowne uwolnienie Ca

2+

 z 

wewnątrzkomórkowych magazynów 

(retikulum endoplazmatycznego, bądź 

retikulum sarkoplazmatycznego w 

przypadku mięśni gładkich) poprzez 

receptor IP

3

, będący kanałem jonowym.



Ma krótki czas trwania. Ulega szybkiemu 

przekształceniu w pochodne, które nie 

otwierają kanału (głównie inozytol).



Podwyższony poziom Ca

2+

 w cytozolu 

powoduje skurcz mięśni gładkich, rozpad 

glikogenu i egzocytozę.

 

 

Diacyloglicerol (DAG)



W obecności jonów wapnia i 

fosfatydyloseryny aktywuje kinazę 

białkową C.



Działa przejściowo. Jest fosforylowany do 

kwasu fosfatydowego i hydrolizowany do 

formy monoacyloglicerolu, który jest potem 

hydrolizowany do kwasu arachidowego(AA).



AA może być dalej wykorzystywany do 

eikozanoidów: prostanoidów, tromboksanów 

i leukotrienów.

 

 



Kinaza białkowa C (PK-C) występuje w 

komórkach w stanie spoczynku w formie 

rozpuszczonej i nieaktywnej. 



Aktywacja PK-C po stymulacji receptora 

powoduje przeniesienie kinazy z cytoplazmy 

do błony komórkowej w obecności jonów 

wapnia. 



W błonach komórki jej hydrofobowa 

regulatorowa podjednostka, tworzy kompleks 

z DAG, Ca

2+

 i fosfatydyloseryną. 



Aktywowana PK-C fosforyluje reszty seryny i 

treoniny w wielu białkach docelowych.

 

 



Zmniejszenie stężenia PIP

2

 w komórce jest 

samo w sobie ważnym sygnałem 

wewnątrzkomórkowym.



Związek ten jest aktywatorem fosfolipazy 

D (PLD) i fosfolipazy A2 (PLA2). 



PIP2 uczestniczy także w reorganizacji 

cytoszkieletu. 



Podczas polimeryzacji aktyny oddziałuje z 

wiążącymi się z aktyną białkami. 



Bierze udział w regulacji procesów endo- i 

egzocytozy oraz w regulacji

funkcji kanałów jonowych. 

 

 

 

 



Działanie IP3 i DAG jest powiązane. 

IP3 zwiększa stężenie Ca

2+

, które 

ułatwia aktywację kinazy białkowej C 

i zwiększa aktywność fosfolipazy C.

 

 

Cykl fosfolipidów inozytolu