Prezencik dla Bartusia

PODWZGÓRZE

TRH

(+)

PRZYSADKA

TSH

(+)

TARCZYCA

Tkanki obwodowe

(-)

- FT

r T

Białka

krwi

TRH

TSH

krew

Pokarm

jodki nieorganiczne [I

]

komórka

symporter Na

pęcherzykowa tarczycy tu I

reszty tyrozylowe

peroksydaza
MIT DIT

cząsteczki tyreoglobuliny

synteza T

i T

sprzęganie

hydroliza

(reakcje oraganifikacji jodu

T3 T4 MIT DIT

tyreoglobuliny

odjodowanie

+ TBG, TBPA

krew

Nadmiar podawanego jodu

zahamowanie syntezy i uwalniania HT

efekt Wolfa- Chaikoffa

48-72 godz

mechanizm omijania adaptacyjny
tzw escape fenomenon

Jod

BIAŁKA NOŚNIKOWE HT

•Wiązanie swoiste: TBG (70%), TBPA (transtyrentyna; 10-
15%)

•Wiązanie nieswoiste: albuminy (15-20%)

TRE

mRNA

BIAŁK
O

D
N
A

, 

•różnicowanie białek
•metabolizm białek,




węglowodanów, tłuszców

•bilans wodny
•produkcja ciepła
•gospodarka Ca + P
•prawidłowy rozwój i
czynność OUN

Wysoki poziom T4 i T3
prawidłowy lub wysoki TSH

podwyższone FT4 FT3

nie

tak

rozważ wzrost TBG rodzinna dysalbuminemia,

przeciwciała T4/T3
wpływ leków
schorzenia pozatarczycowe
zespoły oporności na HT

Wpływ leków na czynność tarczycy

A. Modyfikacja uwalniania TSH i opowiedzi TSH - TRH

B. Wpływ na syntezę i uwalnianie hormonów tarczycy

a. poprzez dostarczenie jodu

b. poprzez hamowanie konwersji T

-T

C. Zmianę czynności układu odpornościowego

D. Zmianę wiązania HT z białkami osocza

E. wypieranie T

z puli tkankowej

F. Zmianę działania HT

G. Wpływ na zmiany stężeń wolnych i całkowitych HT

H. Przyspieszenie usuwania HT z krwioobiegu

I. Upośledzenie wchłaniania podanej p.o. T

Wpływ leków na czynność tarczycy

Hamowanie

wydzielania

wchłaniania konwersji

TSH

L-T

-T

dopamina

lit

fibraty

jodowe

środki

kontrastowe

glikokortykoidy

jod

preparaty

amiodaron

glinu i żelaza

okreotyd

jodowe środki sukralfat

glikokortykoidy

kontrastowe

fenytoina

aminoglutetymid

PTH

amiodaron

beta-adrenolityki

(propranolol)

Wpływ leków na czynność tarczycy

Zwiększenie

Przyspieszenie Wypieranie T4

Zwiększenie TBG
wydzielania HT

metabolizmu

z połączeń

wątrobowego

z TBG

i T

jod

fenofibrat

NLPZ

estrogeny

amiodaron

fenytoina

heparyna

tamoksyfen

karbamazepina karbamazepina

heroina

rifampicyna

furosemid

metadon

5-fluorouracyl

Obniżenie TBG

androgeny

glikokortykoidy

Najczęściej stosowane leki, które wpływają na

oznaczenie TSH i HT

Wpływają na zmiany stężenia wolnych i całkowitych HT

podwyższenie T

i/lub T

obniżenie T

i/lub T

/ FT

/FT

estrogeny

danazol danazol

klofibrat klofibrat androgeny

androgeny

diuretyki tiaz.

amiodaron

heparyna

opiaty

nitroprusydek sodu

5- fluorouracyl

propranolol

somatostatyna

insulina

salicylany

glikokortykoidy

dopamina

kwas acetyloslicylowy glikokortykoidy

glikokortykoidy

propranolol

5- fluorouracyl

amiodaron
jodki jodki

Hypertyroksynemia w stanie

eutyreozy

• podwyższone stężenie białek wiążących
• estrogeny
• zapalenie wątroby
• opioidy
• uwarunkowania genetyczne
• przeciwciała przeciw tyroksynie
• oporność na hormony tarczycy
• amiodaron
• porfiria
• uporczywe wymioty ciężarnych

(mogą się wiązać z podwyższonym

stężeniem hCG- słabym, ale skutecznym stymulatorem tarczycy)

• ostre zaburzenia psychiczne

(niektóre wiążą się z obniżonym stężeniem

TSH oraz osłabieniem odpowiedzi TSH na TRH, co wskazuje na ostrą nadczynność
tarczycy; te zaburzenia są zwykle przemijające, a testy czynnościowe tarczycy
powracają do normy na skutek leczenia zaburzeń psychitrycznych)

Jod- działanie

• hamowanie syntezy HT w mechanizmie (jod nieorganiczny

i jod organiczny)
1. efektu Wolfa- Chaikoffa (zahamowanie procesów
organifikacji

jodu)

2. jodynacja enzymów (spadek aktywności peroksydazy)
3. zahamowanie procesów komórkowych (jodolaktony)

• hamowanie uwalniania HT z tyreoglobuliny (jod

nieorganiczny)

• hamowanie konwersji T

-T

(inhibitory 5` MDI głównie w

wątrobie i nerkach, jod organiczny)

• hamowanie wiązania T

z receptorem (oragrafin)

• inne- bezpośrednie działanie cytotoksyczne, hamowanie

proliferacji tyreocytów pobudzonych przez TSH

Amiodaron

• 1 tabl 200 mg zawiera 75 mg I
• T

1/2

amiodaronu 52,6 +/- 23,7 dni

40,0 +/- 10 dni
T

1/2

DEA 61,2 +/- 31,2 dni

57,0 +/- 27,0 dni

• lek lipofilny, koncentruje się:



tkanka tłuszczowa



płuco



nerki



serce



mięśnie szkieletowe



tarczyca



mózg

• eliminacja 66-75% drogą żółci lub kału
• dawka 200- 600 mg dostarcza w ciągu doby 7-21 mg I (dzienne

zapotrzebowanie na I to 150- 200 µg)

(jodowany benzofeuran), metabolit (DEA-
deetyloamiodaron)

Amiodaron

• zwiększenie lub obniżenie wydzielania

TSH

• hamowanie konwersji T

do T

• hamowanie wydzielania HT
• indukowanie autoimunologicznej

choroby (zapalenie tarczycy,
uaktywnienie guzów autonomicznych)

Amiodaron- mechanizm działania

• Podobieństwo cząsteczki amiodaronu i jego

metabolitu do T4 czyli zdolność hamowania
receptorów jądrowych dla HT (wyłącznie w
mięśniu sercowym)

• Indukcja procesów immunologicznych (p/ciał

przeciwtyreoglobulinowych jak i
przeciwmikrosomalnych- 1/2 pacjentów ze
zdrową tarczycą po kilku tygodniach leczenia)

• Nadmiar jodu indukuje apoptozę

Amiodaron- mechanizm

działania

• Obecność jodu w cząsteczce
 nadczynność (obszary ubogie w jod; Europa)
 niedoczynność (obszary bogate w jod; USA)
 zapalenia tarczycy

wielokierunkowy

10%

22%

10%

15%

20%

25%

Toskania, Włochy

Worcester, USA

Hyper
Hypo

ść

E. Martino et all Ann. Intern. Med.. 1984, 101

Glikokortykoidy

Działanie wielokierunkowe, zarówno endogenne jak i

egzogenne

•

hamują wydzielanie TSH

•

upośledzają uwalnianie HT z gruczołu tarczowego

•

hamują aktywność 5` dejodynazy typu 1 i 2

•

zmniejszają stężenie TBG

L. Brabant et all Acta Endocrinologica 1989,
121

Heparyna

Pozornie zwiększa FT

i FT

in vitro

in vivo

heparyna (10 jed) trójglicerydy w surowicy

czas/ temp,

albumin

lipaza lipoproteinowa

NEFA (3 mmol/l)

wzrost FT4, FT3

Textbook of endocrinology,
2000

Dopamina, Dobutamina

L. Van den Berghe G et all Clin Endocrinol.
1994, 41

Lec E et al. Clin Endocrinol. 1999, 50

5 g/kg/min

i.v.

TSH

5 g/kg/min

i.v. Po 2-3 godz

TSH

<0,5 mU/l- 3

mU/l

Estrogeny

endogenne egzogenne

przeskórne (-)

TBG  T

i T

FT

TSH

Lit

Działanie:
• hamowanie hydrolizy tyreoglobuliny i uwalniania HT
• hamowanie wychwytu jodu i tworzenia HT (efekt mało istotny)
• zwiększenie lub obniżenie jodochwytności
• indukowanie procesów immunologicznych (nadczynność)
• nasilanie procesów immunologicznych (niedoczynność)
Zalecenia: badanie tarczycy

TSH i FT

a- TPO

TSH i FT4
a- TPO

(hamowanie syntezy i uwlniania
HT)

wstępne

Co 6-12 m-cy lub
powiększanie się wola

Powiększenie wola, podanie L-T

nawet przy prawidłowym TSH

Interferon

Działanie:
• nasilenie ekspresji głównych antygenów zdolności tkankowej kl.

I nieprawidłowa ekspresja antygenów zdolności tkankowej kl. II

• bezpośrednie działanie toksyczne na tyreocyt
• indukcja produkcji a- TPO, A- Tg, TBAb, TSAb
Predyspozycja do choroby:
• Płeć żeńska
• autoimmunologiczne choroby w wywiadach
• obecność a- TPO, a- Tg
• obecność choroby nowotworowej i HCV
• leczenie interleukiną- 2

Interferon

Efektem działania:
• niedoczynność tarczycy

62%

• silent thyroiditis

16%

• nadczynność tarczycy

22%

– choroba Graves- Basedowa
– prawdopodobnie toksyczne zapalenie

Czas wystąpienia:

1,5- 23 m- cy leczenia
do 6 lat po przerwaniu terapii

Leczenie:
tyreostatyki?

131

I, betablokery, glikokortykoidy (silent thyroiditis),

L-T

(niedoczynność)

ZALECENIA:
w trakcie leczenia, 6 m-cy po odstawieniu-

badanie tarczycy

TSH, FT

, a- TPO, a- Tg

Document Outline