Cancer-induced 

bone disease

dr hab. n. med. Bogna Drozdzowska

Katedra i Zakład Patomorfologii w 

Zabrzu

SUM w Katowicach

Cancer-induced bone 

disease

osteolytic tumour-induced bone disease

choroba nowotworowa a kości

- 3 podstawowe objawy:
• bóle kostne
• hyperkalcemia nowotworowa (złośliwa)
• złamanie patologiczne

- potem przerzuty nowotworowe do kości
   (metastatic bone disease)

Cancer-induced bone 

disease

• dotyczy u dorosłych najczęstszych 

nowotworów złośliwych:

   1. rak piersi
   2. rak prostaty
   3. rak płuca
   4. rak nerki
   5. rak tarczycy

Cancer-induced bone disease

zmiany w kościach – dlaczego? jeśli nie ma 

przerzutów

• rak piersi:

- komórki nowotworowe produkują: PTH-rP i TGF-α
   = endokrynna stymulacja resorpcji kostnej
   = 1. bóle kostne
      2. hyperkalcemia nowotworowa

- komórki nowotworowe produkują cytokiny o 

działaniu proresorpcyjnym: TNF, IL-1, IL-6 

   (TNF, IL-1 endokrynnie, wszystkie parakrynnie)

Cancer-induced bone disease

zmiany w kościach – dlaczego? jeśli nie ma 

przerzutów

• szpiczak 
   

komórki szpiczaka produkują duże ilości głównie 

IL-6 

    o działaniu proresorpcyjnym

• rak prostaty
   

komórki nowotworowe produkują:

- prostatopochodny czynnik wzrostu i TGF-β 

(stymulacja kościotworzenia)

- cytokiny proresorpcyjne: PTH-rP, IL-6

Cancer-induced bone disease

zmiany w kościach – dlaczego? jeśli nie ma 

przerzutów

• ujemny wpływ chemioterapii na 

kościotworzenie

- ↑ obrotu kostnego = ↑ resorpcji kostnej
- upośledzenie powstawania OB z komórek szpiku

• ujemny wpływ nowotworów układu 

płciowego oraz chemioterapii na gonady

- ↓ produkcji hormonów płciowych
- wczesna menopauza                            (= ↑ resorpcji + ↓ 

tworzenia)

- menopauza chirurgiczna

• operacje żołądka/jelit 

- ↓ wchłaniania Ca i wit.D

3

• rtg w nowotworach mózgu 

- ↓ prod. GH,  ↓ 

IGFs = ↓ tworzenia

Cancer-induced bone 

disease

• leczenie farmakologiczne

bisfosfoniany

(pamidronian, zoledronian - ZOMETA)

- hyperkalcemia ↓ (hamowanie resorpcji)
- ryzyko złamania ↓
- „anti-tumor cell mechanism”!!!
    (apoptoza kom. npl; hamowanie adhezji kom. npl do 

kości; hamowanie MMP; hamowanie angiogenezy 

npl; hamowanie inwazji i przerzutów)

w krajach typu USA czy Szwajcaria bisfosfoniany otrzymuje każdy 

z rakiem piersi i rakiem prostaty w momencie ich rozpoznania

(niezależnie od braku/obecności przerzutów do kości)