background image

 

1

Operacje i procesy 

związane z 

przetwarzaniem 

żywności cz. 2

dr hab. Mirosław Słowiński prof. SGGW

Źródło rysunków:
Praca zbiorowa: Ogólna technologia żywności. Wydawnictwo ART. 
Olsztyn, 1996
Praca zbiorowa: Ogólna technologia żywności. WNT Warszawa 2007

 

background image

 

2

Operacje typu 

dyfuzyjnego

background image

 

3

Dyfuzja

Zjawiska wymiany masy, powodowane 

bezwładnym ruchem cieplnym cząstek, jonów 

lub atomów, w wyniku których następuje 

samorzutne przemieszczanie się składników w 

układzie jednorodnym (homogennym) lub 

niejednorodnym (heterogennym), niezależnie od 

stanu ich skupienia.

Są to 

operacje rozdzielenia

 wynikające z 

przenikania masy z powodu różnic w stężeniu lub 
prężności par (np. wyrównanie się stężenia 
roztworu cukru i czystej wody, wymieszanie się 
dwóch gazów w naczyniu zamkniętym). 

background image

 

4

Dyfuzja

Polega na przenoszeniu masy pewnej substancji do 
ośrodka w którym tej substancji nie ma lub występuje w 
mniejszym stężeniu.

Temperatura przyspiesza proces.

Ruch może odbywać się przez:

• obustronnie przepuszczalną przegrodę,

• przy bezpośrednim kontakcie ośrodków,
od większego do mniejszego stężenia (gradient stężeń) 
lub

•półprzepuszczalną przegrodę.

background image

 

5

Przykłady:

•ekstrakcja

 – wyodrębnienie składnika za   pomocą 

rozpuszczalnika (np. cukru z buraków cukrowych);

•destylacja

 – rozdzielenie ciekłych mieszanin przez 

odparowanie lotnych ich frakcji (np.. alkoholu 
etylowego z zacieru). 

background image

 

6

Ekstrakcja

Jest to operacja lub zespół operacji wydobywania z 
mieszaniny stałej, ciekłej lub gazowej określonego 
składnika lub grupy składników, za pomocą 
odpowiedniego rozpuszczalnika. 

Otrzymuje się:

• ekstrakt – roztwór ekstrahowanego składnika;

• rafinat – pozostałość pozbawiona znacznej części 
składnika rozpuszczonego

Oddzielenie ekstrahowanego składnika od 
rozpuszczalnika odbywa się przez destylację, 
krystalizację lub inne operacje. 

    

background image

 

7

Ekstrakcja w układzie:

ciało stałe – ciecz

 – ważniejsza w technologii żywności; 

np. wydzielenie cukru z buraków cukrowych, tłuszczu z 
nasion oleistych, białek z surowców roślinnych i 
zwierzęcych, produkcja koncentratów witaminowych, 
napojów alkoholowych: wina, piwa, wódek 
gatunkowych, używek: ekstraktów kawy i herbaty
 

ciecz – ciecz

 – np. produkcja alkoholu, wina; 

wykorzystywana jest selektywność rozpuszczalników i 
zjawisko niecałkowitego rozpuszczenia się w sobie 
obydwu cieczy;

selektywność rozpuszczalnika – zdolność niejednakowo 
intensywnego rozpuszczania składników mieszaniny 
ciekłej lub stałej. Zależy od budowy chemicznej i 
temperatury (maleje ze wzrostem temperatury),   

background image

 

8

Cechy dobrego rozpuszczalnika:

• duża selektywność

• mała rozpuszczalność w surowcu i rafinacie

• gęstość inna niż surowica

• nieszkodliwość dla zdrowia

• bezpieczeństwo pracy

Najczęściej stosowane rozpuszczalniki: 

• woda, 

• wodne roztwory soli, kwasów, zasad i alkoholi,

• etery,

• węglowodory alifatyczne.

background image

 

9

Prędkość ekstrakcji

 jest:

wprost proporcjonalna do różnicy stężeń składnika 
ekstrahowanego w ekstrakcie i rafinacie

 (kierunek ruchu 

faz – współprąd, przeciwprąd; stosunek ilościowy faz)

odwrotnie proporcjonalna do oporu dyfuzyjnego

 

(zmniejszenie przez ruch burzliwy rozpuszczalnika, 
zwiększenie powierzchni faz, eliminowanie procesu 
dializy i osmozy) 

Wzrost temperatury

 – przyspiesza ekstrakcję 

Czas ekstrakcji zależy od:

zawartości składnika ekstrahowanego,

założonego stopnia wyekstrahowania,

jakości surowca,

sposobu przygotowania surowca do ekstrakcji,

metody ekstrakcji.

 

background image

 

10

Ługowanie – ekstrakcja przy użyciu wody jako 

rozpuszczalnika. 

Gdy ekstrahowany materiał ma budowę komórkową 

to osmoza lub dializa. 

Cechy materiału ekstrahowanego decydujące o 

użytej technice ekstrakcji:

•jednorodność lub niejednorodność;

•jedno- lub wielofazowość;

•kombinacje konsystencji stałej, ciekłej i gazowej w 

odniesieniu do składników ekstrahowanych i ośrodka 
w którym się one znajdują.

Metody ekstrakcji różnią się rodzajem ekstraktorów, 

rozpuszczalników, temperaturą i czasem ekstrakcji, 
sposobem przepływu rozpuszczalnika itp.    

background image

 

11

Technologiczne aspekty 

ekstrakcji 

Parametry wyznaczające ekonomikę ekstrakcji:

• prędkość i wydajność procesu

• zużycie rozpuszczalnika i energii

Intensyfikację ekstrakcji uzyskuje się przez:

• rozdrobnienie i kondycjonowanie surowca

• wymuszenie ruchu burzliwego rozpuszczalnika,

• stosowanie przeciwprądowego kierunku przepływu 

rozpuszczalnika względem surowca

• podwyższenie temperatury procesu.

background image

 

12

Metody ekstrakcji

Układ ciało stałe – ciecz:

• maceracja

• perkolacja

• metody immersyjne lub dyfuzyjne.

Układ ciecz – ciecz

• perkolacja

• ekstrakcja kolumnowa

• ekstrakcja wirówkowa

background image

 

13

Maceracja

Zalanie rozdrobnionego surowca wodą o temp. 15-
20

o

C na określony czas, a następnie oddzielenie 

ekstraktu przez sączenie, wyciskanie lub 
odwirowanie.
Rozpuszczalnik: woda, wodne roztwory soli, alkohol.

background image

 

14

Perkolacja

Rozpuszczalnik przepływa pod wpływem siły ciężkości 
przez materiał ekstrahowany.

background image

 

15

Met. immersyjne lub dyfuzyjne

Układ ciało stałe – ciecz; surowiec całkowicie 
zanurzony w rozpuszczalniku będącym w ciągłym 
przepływie. Prowadzone w baterii dyfuzorów. 

Ekstarktor trójkolumnowy typu 
Hildebrandta

background image

 

16

Ekstrakcja wielostopniowa

Kilkakrotne przemywanie surowca najpierw ekstraktem, 
a pod koniec czystym rozpuszczalnikiem. Może być w 
przeciwprądzie lub współprądzie. 

Prowadzona w sposób:

• okresowy lub 

• ciągły:

– ciecz-ciecz – ekstraktor kolumnowy, 
– ciało stałe-ciecz – ekstraktor ślimakowy lub taśmowy).

Zastosowanie: 
przem. olejarski – ekstraktory ślimakowe, koszowe, bębnowe
cukrownictwo – bębnowe, ślimakowe, taśmowe
przem. owocowo-warzywny - ślimakowe 

background image

 

17

background image

 

18

Ekstrakcja w stanie 

nadkrytycznym

Rozpuszczalnik – gęste gazy lub pary, w których 
temperatura i ciśnienie są wyższe od ich wartości 
krytycznych (w przem. spoż. dwutlenek węgla)

W punkcie krytycznym ciecz i 
para mają takie same 
właściwości. Powyżej tego
punktu ciecz i para mają
takie same właściwości.
Duża siła rozpuszczania 
płynów nadkrytycznych 
wynika ze stosunkowo 
dużej ich gęstości i 
dyfuzyjności oraz niskiej 
lepkości.

 

background image

 

19

Ekstrakcja cukru z buraków cukrowych

Ługowaniu ogrzaną wodą cukru z uprzednio pokrojonych w 
cienkie pasemka buraków.

Prowadzona jest w baterii dyfuzorów.
Czas ekstrakcji max. 75 min.
Temperatura: początkowe i końcowe 40-60

o

C, środkowe 70-

85

o

C

Sok buraczany zawiera 13-15% cukru; krajanka wyługowana 
0,4% cukru.
Cukier wydziela się z soku  przez krystalizację 

Wydajność cukru:
84-87% w stosunku do zawartości w burakach tj.
14-16 kg ze 100 kg buraków    

background image

 

20

Ekstrakcja tłuszczu z nasion roślin 

oleistych

Ekstrakcja met. immersyjną śrutowanych i 
kondycjonowanych nasion roślin oleistych, poprzedzona 
tłoczeniem. 

Rozpuszczalniki: benzyna lekka lub heksan w ilości 60-
200% masy nasion

Ekstraktory: perkolatory taśmowe, koszowe

Czas ekstrakcji: 40-60 min w temp. 40-60

o

C

Tłuszcz z misceli wydziela się przez destylację.

background image

 

21

Ekstrakcja białek z nasion roślin oleistych 

lub strączkowych

Ekstrakcja białek wodą, wodnymi roztworami kwasów lub 
alkoholu prowadząca do usunięcia cukrów, soli 
mineralnych, barwników i związków azotowych 
niebiałkowych.

Produkuje się:

•koncentraty białek o zawartości białka 70% w ss

•izolaty białek o zawartości białka powyżej 90% w ss 

Wydajność procesu w stosunku do zawartości białka w 
surowcu 30% 

background image

 

22

Ekstrakcja enzymów

Surowce: 

• tkanki wewnętrzne narządów zwierzęcych (trzustki, 
śluzówka żołądków świń, trawieńce cielęce)

• tkanki roślinne (słód jęczmienny, owoce figowca)

• biomasa drobnoustrojów (np.. Aspergillus niger, 
Aspergillus oryze)

Rozpuszczalniki: woda, słabe roztwory kwasów, zasad i soli

Proces:  enzymy drobnoustrojowe – met. dyfuzyjna
             enzymy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego – 
met.   

  maceracji

background image

 

23

Ekstrakcja witamin

Witaminy rozpuszczalne w wodzie – ekstrakcja wodą lub 
alkohol etylowy. 

Witamina C – owoce dzikiej róży - woda w baterii 
dyfuzorów, 
               A – marchew – olej lub benzyna 
               E – zarodki pszenicy – alkohol etylowy

Inne produkty - otrzymywanie

• barwników, 

• preparatów pektolitycznych

• substancji aromatycznych

• ekstrakty roślin, mięsa, kawy, herbaty 

background image

 

24

Destylacja

Jest to proces rozdzielenia mieszaniny ciekłej składającej 
się z dwóch lub większej liczby lotnych składników (w 
danych warunkach temperatury i ciśnienia), a następnie 
ich skroplenie. 

Rozdzielenie składników na drodze destylacji jest możliwe 
tylko wówczas, gdy różnią się one lotnością.

Podczas destylacji następuje zjawisko dyfuzji cząstek 
składników do oparów, w następstwie wrzenia.  

background image

 

25

Metody destylacji

• prosta

• wielokrotna (rektyfikacja)

• prosta pod zmniejszonym ciśnieniem

• z parą wodną

• cząsteczkowa (molekularna)

• azeotropowa

• ekstrakcyjna

background image

 

26

Destylacja prosta 

Polega na przeprowadzeniu cieczy wrzącej w parę pod stałym 
ciśnieniem, a następnie na skropleniu oparów i skierowaniu 
otrzymanego destylatu do odbieralnika. 

W czasie destylacji prostej temperatura wrzenia cieczy 
wzrasta. 

Jeśli na początku procesu ciecz 
zawierała y

1

 składnika lotnego 

a na koniec procesu y

2

 to 

zawartość składnika lotnego w 
destylacie zawiera się w 
przedziale y

1

-y

2

.  

background image

 

27

background image

 

28

Destylacja prosta

Rodzaje:

destylacja w równowadze

 – zmiana części cieczy w parę przez 

podgrzanie w wymienniku ciepła, a następnie na doprowadzeniu 
wrzącej cieczy i kontaktującej się z nią pary w stanie równowagi do 
parownika i natychmiastowym rozdzieleniu pary od cieczy w 
specjalnym rozdzielaczu;  

destylacja pod zmniejszonym ciśnieniem

 – umożliwiająca obniżenie 

temperatury wrzenia cieczy i lepsze zachowanie substancji 
termolabilnych;

destylacja z parą wodną

 – wprowadzenie do kotła z cieczą destylowaną 

wody lub pary wodnej i ogrzewaniu,
zastosowanie:
1. obniżenie temperatury destylacji w przypadku składnika bardziej 
lotnego w temperaturze wyższej od temperatury wrzenia wody;
2. rozdzielenie cieczy lotnych od cieczy nielotnych z parą wodną
3. ogrzewanie parą wodną zamiast innymi czynnikami grzewczymi 
powodującymi niebezpieczne zagrożenia

background image

 

29

destylacja cząsteczkowa (molekularna)

 – odparowanie 

cieczy bez wrzenia pod bardzo niskim ciśnieniem (1,3 – 
0,0013 Pa) z powierzchni cieczy rozprowadzonej w bardzo 
cienkiej warstwie np. na walcu; powierzchnie kondensujące 
są ustawione równolegle do powierzchni parowania w 
odległości nieco mniejszej od średniej drogi swobodnej 
cząsteczki substancji destylowanej; zastosowanie – 
rozdzielanie mieszanin ciekłych złożonych ze składników o 
dużej masie cząsteczkowej, termolabilnych i nieodpornych 
na tlen;

background image

 

30

Destylacja wielokrotna - rektyfikacja

Destylacja ta polega na wzbogacaniu par w składniki 
bardziej lotne dzięki przeciwprądowej wymianie między 
unoszącymi się w górę parami destylowanej cieczy a 
spadającą w dół cieczą. 

Jest stosowana gdy w skład mieszaniny wchodzi kilka 
cieczy o zbliżonych temperaturach wrzenia.  

Wymaga użycia specjalnej aparatury: kolumn 
rektyfikacyjnych – półkowych, z wypełnieniem, błonkowe 
lub aparatów rotacyjnych

 

background image

 

31

background image

 

32

background image

 

33

Odmiany:

destylacja azeotropowa

  - do destylowanej mieszaniny 

dodawany jest składnik tworzący z rozdzielanymi 
substancjami azeotrop trójskładnikowy; zastosowanie – 
rozdzielenie mieszanin cieczy o zbliżonej temperaturze 
wrzenia (np. 95% etanolu + 4,43% wody dodatek benzenu 
= azeotrop 74% benzenu + 18,5% etanolu + 7,5% wody – 
azeotrop o temp. wrzenia 64,85

o

C pozwalający na 

otrzymanie bezwodnego etanolu)

destylacja ekstrakcyjna

 – dodanie do mieszaniny cieczy 

destylowanej składnika o małej lotności, ale zmieniającego 
lotność względnej składników destylowanych i 
poprawiającego przez to warunki destylacji.  

background image

 

34

Zastosowanie destylacji w przemyśle 

spożywczym 

• produkcja alkoholi gatunkowych np. koniaku (destylacja 
prosta)

• produkcja olejków eterycznych (destylacja z parą wodną)

• produkcja spirytusu 

• winiarstwo (destylacja wielokrotna)

• przem. tłuszczowy – usuwanie rozpuszczalnika 
(destylacja pod 

zmniejszonym ciśnieniem)

• otrzymywanie koncentratów niektórych witamin  
rozpuszczalnych w tłuszczach (destylacja molekularna)

• otrzymywanie destylatów owocowych lub ziołowych 
(destylacja 

prosta lub pod zmniejszonym ciśnieniem)

• w przem. owocowo-warzywnym do odzysku i zatężania 

substancji aromatycznych z soków owocowych 

(destylacja wielokrotna)

background image

 

35

Procesy i operacje 

fizykochemiczne

background image

 

36

W operacjach tych zachodzą zjawiska zmiany stanu skupienia 
lub rozproszenia, w których zasadnicza rolę odgrywają 
zagadnienia powierzchniowe:

• tworzenie emulsji

• krystalizacja

• aglomeracja 

Powierzchnia granicy faz 

lub

 powierzchnia graniczna

 – 

powierzchnia rozgraniczająca dwie jednolite pod względem 
fizycznym i chemicznym części układu. Jest to trójwymiarowa 
przestrzeń złożona z kilku warstw cząstek o właściwościach 
pośrednich między właściwościami rozgraniczanych faz. 

W technologii żywności:
- nadanie płynom konsystencji bardziej zestalonej
- tworzenie struktury jednorodnej w układach wielopostaciowych
- destabilizacja układów wielopostaciowych
- otrzymywanie jednego czystego składnika 
- adsorbowanie barwników

background image

 

37

Krystalizacja

Jest to wydzielenie fazy stałej z roztworu lub substancji 
stopionej w postaci kryształów.
Jest ona wynikiem łączenia się jonów lub cząsteczek w 
uporządkowaną strukturę zwaną siatką krystaliczną.

Sublimacja

 – krystalizacja z fazy gazowej.

Szkło

 – jest to niekrystaliczne ciało stałe; jest to roztwór 

zagęszczony lub oziębiony do tak dużej lepkości, że ruch 
molekuł jest w nim spowolniony i uporządkowanie drobin do 
postaci siatki krystalicznej jest prawie niemożliwe.

Gęstość kryształów jest z reguły większa niż substancji 
macierzystej, dlatego kryształy opadają na dno naczynia. 
Są też kryształy, które zwiększają swoją objętość podczas 
ochładzania (np.. woda)    

background image

 

38

Warunki krystalizacji:

 przesycenie roztworu – uzyskiwane w wyniku 
zagęszczania, 

odparowania rozpuszczalnika, 

chłodzenia roztworu, 

dodatek substancji wiążącej 

wodę, zmniejszenie 

rozpuszczalności substancji 

rozpuszczonej

 reakcja chemiczna – powstaje nowe ciało o małej 
rozpuszczalności

background image

 

39

Etapy tworzenia stałej fazy krystalicznej:
1. zainicjowanie tworzenia zarodków krystalicznych; 

można to rozpocząć zaszczepiając kryształy, czyli 
dodanie drobno zmielonego ciała stałego 

2. wzrost zarodków i tworzenie się nowych

background image

 

40

Prędkość krystalizacji

 (prędkość powstawania kryształów i 

prędkość ich wzrostu)  zależy od:

• przesycenia roztworu (wzrost +);

• lepkości (wzrost -);

• napięcia powierzchniowego;

• warunków hydrodynamicznych

• pH

• obecności związków chemicznych lub cząstek stałych

Szybkość krystalizacji i zdolność do krystalizacji danej substancji 
mogą przybierać wartości maksymalne w różnych temperaturach 
(prowadząc krystalizację w różnych temperaturach można 
uzyskać różną ilość i różną wielkość kryształów).

Duża prędkość tworzenia kryształów – produkt drobnokrystaliczny
Duża prędkość narastania kryształów – produkt grubokrystaliczny

Rekrystalizacja

 – wzrost kryształów w skutek rozpuszczania się 

małych kryształów, przy utrzymującym się stałym przesyceniu.

background image

 

41

Krystalizacja jest prowadzona
 w krystalizatorach:

• z chłodzeniem

• z odparowaniem 

rozpuszczalnika

background image

 

42

Zastosowanie w technologii żywności

1. gdy płyn jest rozdzielany przez krystalizację na ciało stałe i 
ciecz, różniące się składem; obie fazy są użyteczne: cukry 
(sacharoza, glukoza, laktoza), aminokwasy, witaminy
2. gdy nie przeprowadza się oddzielenia fazy stałej i cały 
surowiec pozostaje w produkcie: lody spożywcze, masło, 
margaryna
3. krystalizacja frakcjonowana tłuszczu – powolne ochłodzenie 
stopionego lub rozpuszczonego w rozpuszczalniku organicznym 
tłuszczu – rozdzielenie tłuszczu na frakcję płynną i stałą   
4. kriokoncentracja – zagęszczanie przez wymrożenie wody  

Krystalizacja może być też niekorzystna i prowadzić do 
pogorszenia jakości np. podczas zagęszczania, zamrażania:  
gruboziarnista laktoza powstająca podczas zagęszczania mleka, 
susze owocowe – celulozy, produkty mrożone - wody 

 

background image

 

43

Sorpcja

Proces zachodzący podczas zetknięcia się dwu faz, 
polegający na adsorpcji – zwiększeniu stężenia substancji 
na granicy faz, bądź absorpcji – pochłanianiu substancji i 
równomiernym jej rozprowadzeniu w całej masie jednej z 
faz.

Sorbent, adsorbent, absorbent – substancja pochłaniająca
Sorbat, adsorbat, absorbat – substancja pochłaniana

    

background image

 

44

Adsorpcja

Adsorbent

 – ciało stałe z rozbudowaną powierzchnią 

(węgiel 

aktywny, ziemia bieląca, żelatyna, agar, 

skrobia 

modyfikowana)

Adsorbat

 – gazy, pary, substancje rozpuszczone w 

roztworze 

lub obecne w gazie

Wykorzystanie:
1. adsorpcja na powierzchni cieczy substancji 
powierzchniowoczynnych – mycie
2. wymiana jonów adsorbenta z jonami znajdującymi się w 

roztworze: odsalania, demineralizacja mleka, 

serwatki
3. aglomerowanie substancji sproszkowanych
4. chłonięcie rozpuszczalnika i pęcznienie ciał: kleikowanie 

skrobi

5. sorpcja wody   

background image

 

45

Absorpcja

Przemysł spożywczy – pochłanianie gazu przez ośrodek ciekły;

1. siarkowanie (sulfitacja) win
2. sulfitacja owoców przed suszeniem (zapobiega 

ciemnieniu)

3. konserwowanie moszczów owocowych – dwutlenek 

węgla

4. produkcja win szampańskich i napojów gazowanych – 
    dwutlenek węgla
5. saturacja – w cukrownictwie – wytrącenie wapnia z 

soku    

   dyfuzyjnego za pomocą dwutlenku węgla 

background image

 

46

Desorpcja

Zjawisko odwrotne do adsorpcji i absorpcji.

Zastosowanie:
1. odzysk CO

2

 przy konserwowaniu moszczów

2. desulfitacja przecierów traktowanych SO

2

3. regeneracja adsorbentów np.. węgla aktywnego
4. pakowanie MAP

background image

 

47

Tworzenie emulsji

Emulsja

 – makroskopowo jednorodny układ dyspersyjny dwóch 

nie mieszających się ze sobą cieczy. 

Jedna

 - występuje w postaci drobnych oddzielonych kuleczek i 

stanowi fazę zdyspergowaną, rozproszoną, wewnętrzną 

Druga

 – w której są zawieszone kuleczki to faza dyspergująca, 

ciągłą albo zewnętrzna 

Naturalne: mleko
Sztuczne: margaryna, majonez, sosy 

Typy emulsji:

• olej w wodzie – faza ciągła woda, rozproszona tłuszcz

• woda w oleju - faza ciągła tłuszcz, rozproszona woda

• emulsje rozcieńczone – faza wewnętrzna mniej niż 50% 
objętości

• emulsje drobne – kulki poniżej 1 μm, grube – 5 – 10 μm

background image

 

48

Emulgator

 – substancja zdolna do obniżania napięcia 

powierzchniowego na granicy faz; zapobiega zlewaniu się 
kuleczek fazy wewnętrznej 

Grupa polarna emulgatora – zwrócona do fazy hydrofilowej 
(wodnej) 
Grupa niepolarna – zwrócona do fazy hydrofobowej (olejowej)

Emulgatory:

• naturalne: lecytyna, niepełne glicerydy, żółtko jaja 

• sztuczne: mono i diglicerydy kwasów tłuszczowych, cytrynian 
sodu,  fosforany, 

background image

 

49

Koagulacja i żelifikacja

Koagulacja

 – łączenie cząstek koloidowych w większe, w 

wyniku czego wytrąca się osad (flokulacja) lub następuje 
przejście zolu w żel (żelifikacja lub galaretowacenie).

Przyczyny koagulacji koloidów:

• denaturacja

• wysalanie

• hydratacja

• dehydratacja 

Żelifikacja

 – typowa dla koloidów liofilowych polega na 

łączeniu się cząsteczek z tworzeniem struktury wewnętrznej, 
w której utrzymywana jest woda. 
Naturalne czynniki żelujące: białka (żelatyna, kazeina, 
gluten, aktomiozyna) i polisacharydy (skrobia, pektyna, 
agar, karagen)  

background image

 

50

Wykorzystanie w przemyśle spożywczym:
1. 

żelifikacja białek

 – żelatyna: zdolność do unieruchamiania 100-

200-krotną ilość wody; aktomiozyna – 3,5-3,6-krotną ilość wody; 
Wykorzystanie: tworzenie galaret, produkcja serów, twarogów, 
napojów fermentowanych z mleka,   

2. 

żelifikacja skrobi

 – tworzenie kleiku skrobiowego z wodą, który 

po ogrzaniu tworzy żel; najczęściej stosuje się skrobie 
modyfikowane a nie natywne; Wykorzystanie: budynie, konfekcja 
cukiernicza, przetwory mięsne

3. 

żelifikacja białek i skrobi 

– ciasta

4. 

żelifikacja pektyn 

– przemysł owocowo-warzywny, cukiernictwo

5. 

koagulacja

 – nadawanie struktury włóknistej globularnym 

białkom roślinnym do postaci preparatów np.. mięsozastępczych, 
odzyskiwanie substancji koloidalnych z odpadów przemysłu 
spożywczego, uzdatniania wody, oczyszczania ścieków.  

background image

 

51

Aglomeracja żywności suszonej

Aglomerowane produkty spożywcze są: 

• sypkie, 

• wygodne w użyciu i transporcie, 

• niepylące, 

• łatworozpuszczalne, 

• tworzą zawiesiny bez konieczności podgrzewania i 
mieszania   

Aglomerację żywności suszonej przeprowadza się przez:

• granulowanie

• brykietowanie

• tabletkowanie

Warunek aglomeracji – nawilżenie produktu; czas i stopień 
nawilżania zależą od rozpuszczalności proszku, gdy duża – 
nawilżanie krótkie.

background image

 

52

Brykietowanie i tabletkowanie – krótkotrwałe (20 s) 
sprasowanie produktu pod ciśnienie do 20 MPa

Zastosowanie:

• pasze i odpady przem. 

spożywczego

• koncentraty zup, dań 

warzywno-mięsnych. 
mieszanek warzywnych

• przem. cukierniczy, 

cukrowniczy 

background image

 

53

Granulowanie 
Powierzchnia produktu wysuszonego zostaje nawilżona, 
staje się lepka i dzięki temu się łączy w aglomeraty.

Zastosowanie:

• aglomeracja kropelkowy: ekstrakt kawy, odżywki dla 
dzieci; aglomerat bardzo porowaty, bardzo duży

• aglomeracja powierzchniowa: do proszków trudno 
zwilżających  się - mieszanka kakao z cukrem, soków z 
owoców 

cytrusowych

• aglomeracja talerzowa – do mieszanek których niektóre 

składniki nie powinny być homogenizowane lub gdy 

są w  nich obecne składniki o dużej lepkości

   


Document Outline