EKONOMIA
Z ELEMENTAMI RACHUNKOWOŚCI
EKONOMIA
Z ELEMENTAMI RACHUNKOWOŚCI
PLAN ZAJĘĆ
1. Czym jest ekonomia
2. Mikro i makro ekonomia
3. Gospodarka rynkowa
4. Polityka monetarna
5. Polityka fiskalna
6. Podstawowe zagadnienia z zakresu finansów i
rachunkowości
7. Źródła fianansowania przedsiebiorstw
8. Podatki
DZIEDZINA NAUK: NAUKI EKONOMICZNE
DYSCYPLINY NAUKOWE:
•Ekonomia
•Finanse
•Nauki o zarzadzaniu
•Towaroznawstwo
CZYM JEST EKONOMIA ??
Mikroekonomia
Makroekonomia
Publiczne
Gospodarstw domowych
Banków
Przedsiębiorstw
Ubezpieczeń
Planowanie
Organizowanie
Motywowanie
Kontrola
Ocena własności użytkowych towarów
Jakość towarów
Rachunkowość
ewidencja zdarzeń
gospodarczych =
finansowa
zarządcza
=
rachunek kosztów
EKONOMIA
Twórca Arystoteles. Pochodzi ze złożenia dwóch greckich słów: oikos
(gospodarstwo domowe) i nomos (prawo). Oznaczała, że ekonomia jest
wiedzą o działalności w oikosie, dającą się ująć w postaci praw naukowych.
Przedmiot ekonomii
• Celem ekonomii jest poznanie rzeczywistości gospodarczej, opisanie jej i
wyjaśnienie przyczyn i natury zjawisk oraz procesów zachodzących
w gospodarce rynkowej, w których podmiotem jest człowiek.
• Za podstawowy problem badawczy uważa się pytanie o sposób
dokonywania wyborów ekonomicznych przez uczestników życia
gospodarczego oraz o ich skutki w skali gospodarki.
Ekonomia
Nauka, która bada, w jaki sposób społeczeństwo gospodarujące decyduje
o tym, co, jak i dla kogo wytwarzać.
•Dobro
– produkt materialny.
•Usługa
– działania, które mogą zaspokajać potrzeby konsumenta jedynie
w trakcie ich wykonywania (świadczenia).
Mikro i makroekonomia
• Mikroekonomia
zajmuje się badaniem zjawisk i procesów
gospodarczych zachodzących w poszczególnych obszarach
gospodarki, obserwowanych i
wyjaśnianych z punktu widzenia
funkcjonowania poszczególnych podmiotów gospodarczych:
nabywców, konsumentów, sprzedawców i producentów
.
• Makroekonomia
zajmuje się badaniem zjawisk i procesów
zachodzących
w całej gospodarce
.
1.
Prawo popytu
2.
Prawo podaży
Podstawowe prawa MIKROEKONOMII
Cena równowagi
RYNEK
Rynek
• Rynek to ogół transakcji kupna i sprzedaży towarów, dokonujących się
w sposób dobrowolny i ciągły, w których wyniku określone zostają ceny oraz
ilości nabywanych i sprzedawanych dóbr.
• Jest to również forma nawiązywania kontaktów między kupującymi i
sprzedającymi.
Rodzaje rynków
wg rodzaju dóbr, którymi się obraca:
•
rynek towarów
•
rynek dóbr konsumpcyjnych
•
rynek dóbr przemysłowych
•
rynek usług
•
rynek finansowy
•
rynek czynników produkcji
wg zasięgu geograficznego
:
•
lokalny
•
regionalny
•
narodowy (krajowy)
•
międzynarodowy
•
światowy
wg swobody dokonywania
transakcji na rynku
•
rynek wolny
•
rynek reglamentowany
•
czarny rynek
wg charakteru transakcji
handlowej:
•
dóbr i usług
•
produkcyjny
•
konsumpcyjny
•
finansowy
•
pracy
Popyt
Cena (P)
Ilość (D)
•
Popyt to zainteresowanie danym dobrem (ilość nabywana) przy danej jego cenie
ceteris paribus i w danym czasie. Na popyt wpływają także czynniki niecenowe.
PRAWO POPYTU
•Wraz ze wzrostem ceny ilość nabywana spada. I odwrotnie.
•Uwaga! Są wyjątki!
Krzywa popytu
•
Zmianę ilości nabywanej dobra pod wpływem zmiany jego ceny ilustruje
przesunięcie wzdłuż krzywej popytu. Czynniki niecenowe powodują przesunięcie
całej krzywej popytu.
•
Efekt Veblena (efekt prestiżowy) polega na tym, że
niektóre gospodarstwa domowe nabywają tym większe
ilości danego dobra, im jest ono droższe. Korzyść
konsumpcyjna polega wówczas na demonstrowaniu swoich
możliwości konsumpcyjnych.
•
Efekt snobizmu polega na tym, że niektóre gospodarstwa
domowe mniej cenią te dobra, które konsumują inni, a
zatem nabywają ich mniej lub w ogóle ich nie kupują.
•
Efekt owczego pędu polega na tym, że pewne
gospodarstwa domowe tym wyżej cenią pewne dobra i tym
więcej ich nabywają, im bardziej je cenią i więcej ich
nabywają inne gospodarstwa domowe (np. moda).
•
Dobra podstawowe – popyt względnie sztywny
Wyjątki w kształcie krzywej popytu
Determinanty popytu
•
Dochód
•
Moda
•
Ceny substytuów
•
Wiek, płeć
•
Klimat, pora roku
•
Oczekiwane zmiany cen
•
Sytuacja gospodarza
•
I inne!
Cena (P)
Ilość (D)
Podaż
•
Ilość dóbr zaoferowanych przez producentów przy różnych poziomach ceny przy
założeniu ceteris paribus
•
Zmiana ceny danego dobra powoduje przesunięcie wzdłuż jego krzywej podaży,
a zmiany czynników niecenowych powodują przesunięcie całej krzywej podaży.
Determinanty podaży
•
Ceny surowców
•
Technologia
•
Liczba producentów
•
Wyczerpywanie się zapasów
Prawo podaży
•
Krzywa podaży ilustruje prawo podaży, mówiące o tym, że wraz ze wzrostem
ceny danego dobra ceteris paribus rośnie ilość oferowana tego dobra i
odwrotnie.
Równowaga rynkowa
Równowagę rynkową na rynku danego dobra interpretuje się jako punkt przecięcia
krzywych popytu i podaży tego dobra - wyznaczający jedyną możliwą cenę - przy
której ilość nabyta będzie równa ilości oferowanej na sprzedaż.
Mechanizm rynkowy
• Mechanizm rynkowy za pośrednictwem systemu cen (relatywnych)
dostarcza podmiotom gospodarczym informacje o stopniu rzadkości dóbr.
• Informacje te podmioty ekonomiczne przetwarzają wg zasady
racjonalności i kierując się własnymi korzyściami podejmują masowe
decyzje o zmianie (lub nie), zakupach lub produkcji
• Doktryna ta mówi o tym, że mechanizm rynkowy rozdziela zyski i
straty w taki sposób, by podejmowane indywidualne decyzje w skali
gospodarki koordynowały się, powodując ład ekonomiczny. Powoduje
to, że
jednostki, dążąc do własnych korzyści, działają również dla
dobra publicznego
, nie zdając sobie nawet z tego sprawy
Niewidzialna ręka rynku
Rodzaje rynków w teorii ekonomii
KONKURENCJA DOSKONAŁA
- reprezentuje idealny stopień konkurencji.
Cechy konkurencji doskonałej:
•
wielu kupujących
•
wielu sprzedających
•
identyczność produktów
•
swoboda wejścia na rynek i wyjścia z niego
•
doskonała informacja
•
Przykład: produkcja rolna
MONOPOL PEŁNY
- określa rynek na którym znajduje się jeden sprzedawca.
Na takim rynku kupujący mogą konkurować ze sobą o rzadki produkt, ale brak jest konkurencji ze strony producentów.
Monopolista może wyznaczyć cenę produktu i wytwarzać wybraną wielkość produkcji.
Cechy monopolu:
•
jeden kupujący (monopol popytowy lub monopson) lub jeden sprzedający (monopol podaży)
•
cenotwórstwo - monopolista sam tworzy cenę
•
zablokowane wejście - jest tylko jeden monopolista, ograniczony dostęp do rynku
•
Przykład: energia elektryczna, brylanty, ropa
KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA
- odnosi się do rynków gdzie działalność gospodarczą prowadzi
względnie duża liczba firm oferujących na sprzedaż podobne ale nie identyczne produkty.
Mimo znacznej liczby sprzedawców danego dobra jeden z nich ma na tyle mocną pozycję rynkową, że jest w
stanie kształtować cenę.
Cechy konkurencji monopolistycznej:
•
względnie dużo sprzedających - są rozdrobnieni, ich udział w rynku jest niewielki, firmy produkują 1
produkt np. rynek leków
•
zróżnicowanie produktów - np. rynek zabawek; produkty różnią się od siebie, są bardzo zróżnicowane
•
konkurencja niecenowa - firmy nie konkurują ceną, konkuruje się jakością produktów, reklamą i
warunkami sprzedaży, przywiązuje się wagę do znaków
•
warunki wejścia na rynek -względnie łatwe, wejście jest łatwe ale występują pewne bariery np.
finansowe
Przykłady książki, długopisy, zabawki, odzież, meble, szczególnie rynek usług
Rodzaje rynków w teorii ekonomii c.d.
Oligopol to forma konkurencji niedoskonałej, jest wtedy gdy na rynku występuje od dwu do
kilkunastu producentów ich decyzje cenowe są wzajemnie zależne.
Przedsiębiorstwa oligopolistyczne produkują albo jeden produkt, albo produkty są bardzo
zróżnicowane. Przykłady stal, żarówki, samochody.
Cechy oligopolu:
•
wielu uczestników
•
produkty bardzo zróżnicowane lub takie same - standard
ten sam produkt -oligopol homogeniczny
różne produkty -oligopol heterogeniczny
•
wzajemna zależność cenowa - firmy patrzą jak kształtują się ceny ich konkurentów
•
swoboda wejścia dość mocno utrudniona
Rodzaje rynków w teorii ekonomii c.d.
•
Kartel –
to monopolistyczne porozumienie (najczęściej tajne) między samodzielnymi finansowo,
technicznie i prawnie producentami, zmierzającymi do ograniczenia lub całkowitego wyeliminowania
konkurencji między nimi. Porozumienie może dotyczyć wielkości wytwarzanej produkcji, podziału
rynków zbytu lub poziomu ustalonych cen.
•
Syndykat
– to forma zjednoczenia monopolistycznego ograniczająca samodzielność handlową należących
do niego firm ale pozostawiająca ich samodzielność prawną i wytwórczą. Firmy wchodzące w skład
syndykatu tworzą wspólne biura sprzedaży.
•
Trust
– to najwyższa forma zjednoczenia monopolistycznego. Powstała z połączenia większej liczby firm,
które tworzą jedną firmę pod wspólnym zarządem i radą nadzorczą. Firmy tracą całkowicie swą
samodzielność pod względem handlowym, wytwórczym i prawnym. Natomiast właściciele
samodzielnych drobnych firm stają się udziałowcami trustu.
•
Koncern
– to połączenie syndykatu z trustem lub kartelem, czyli zjednoczenie wielkich firm, różnych
gałęzi przemysłu, firm handlowych i banków.
Formy instytucjonalne oligopolu
GOSPODARKA RYNKOWA
gospodarka, w której decyzje dotyczące zakresu i sposobu produkcji podejmowane są
przez podmioty gospodarcze (gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, instytucje
finansowe, rząd), kierujące się
własnym interesem
i postępujące zgodnie z
zasadami
racjonalności
gospodarowania.
Model czystej gospodarki rynkowej
1.
Na rynku działają tylko gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa w rolach
nabywców i sprzedawców.
2.
Podmioty te spotykają się na rynku dóbr konsumpcyjnych i rynku czynników
produkcji.
3.
Podmioty działają na rynku doskonałej konkurencji:
a) poszczególni uczestnicy nie mają wpływu na ceny;
b) rynek jest przejrzysty, dostep do informacji nie kosztuje;
c) istnieje swoboda zawierania transakcji;
d) istnieje swoboda wejścia i wyjścia z wszystkich sektorów,
4.
Producenci i konsumenci dążą do ograniczonej maksymalizacji swoich korzyści.
5.
Decyzje konsumentów są suwerenne i zależą od preferencji oraz cen
relatywnych.
6.
Decyzje producentów kształtują się w zależności od zasobów produkcyjnych i
cen relatywnych.
7.
Ceny to jedyne zewnętrzne informacje dla podmiotów gospodarczych.
8.
Więzi między uczestnikami rynku dotyczą jedynie transakcji kupna-sprzedaży.
9.
Przepływom towarów i pieniądza odpowiada przekazanie praw własności.
10. Strumienie pieniądza i towarów są równoważone za pośrednictwem cen
(integralność przepływów pieniądza i towarów pomiędzy poszczególnymi
rynkami).
Model czystej gospodarki rynkowej
CZY JAKAKOLWIEK GOSPODARKA NA ŚWIECIE SPEŁNIA TE KRYTERIA??
WYBRANE TYPY
WSPÓŁCZESNYCH GOSPODAREK
1. Neoliberalna
2. Społeczna gospodarka rynkowa
3. Socjaldemokratyczna gospodarka rynkowa
4. Gospodarki azji południowo-wschodniej
5. Gospodarka chińska
6. Gospodarka centralnie planowana
7. Gospodarka totalitarna
Gospodarka neoliberalna
•
Współczesny neoliberalizm (Milton Friedman, Friedrich Hayek) jest spadkobiercą
wcześniejszych XIX wiecznych systemów liberalnych (A. Smith)
•
Docenia rolę państwa, ale tylko jako twórcy i strażnika ustroju. Odrzuca niemal w
całości państwową gestię w gospodarce.
•
Neoliberalizm jest reakcją na nadmierny interwencjonizm i jego ekonomiczne
skutki - wzrost deficytu budżetowego, długu publicznego i inflacji.
•
Hasłem neoliberałów jest: deregulacja, czyli powrót do samoczynności
mechanizmów ekonomicznych, odchodzenie od modelu państwa opiekuńczego
•
Gospodarka powinna być więc wolna od ingerencji państwa w mechanizm
rynkowy,
•
regulowana jedynie polityką pieniężno-kredytową banku centralnego i potrzebami
budżetu państwa (monetaryzm)
•
Od strony teoretycznej współczesny neoliberalizm oparty jest na
tzw. ekonomii podaży
•
Zadaniem państwa w tej koncepcji nie jest stymulacja popytu, ale tworzenie
warunków sprzyjających wzrostowi podaży i aktywności wytwórców, zmuszonych
konkurencją do obniżania kosztów produkcji i cen.
REGAN
THATCHER
LATA 90te
•
Głównym założeniem społecznej gospodarki rynkowej jest możliwość i konieczność pogodzenia twardej logiki zasad liberalnej
gospodarki rynkowej, swobodnego działania jej mechanizmów z zabezpieczeniem określonego poziomu świadczeń socjalnych i
zapewnieniem w ten sposób spokoju społecznego.
•
Odrzuca się jednak zarówno własność państwową, jak i ingerowanie państwa w funkcjonowanie mechanizmów rynkowych.
•
Teoretyczne źródła społecznej gospodarki rynkowej tkwią w tzw. ordoliberalizmie.
•
Pracownicy właściecielami przedsiębiorstw
•
Gwarancje minimalnych wynagrodzeń i szeroka ochrona socjalna, emerytury
Społeczna gospodarka rynkowa
Ludwig Erhard
Socjaldemokratyczna gospodarka rynkowa
•
Przyjmuje założenia tkwiącego w tzw. ekonomii dobrobytu, iż korzyści społeczne
wynikające z pewnego ograniczenia wolności gospodarczej będą większe niż straty.
•
Wysoka stopa redystrybucji budżetowej, ogromne długi publiczne (nie zawsze),
nadmierne świadczenia socjalne, wysokie obciążenia fiskalne przedsiębiorstw.
•
Dążenie do budowy dobrobytu bez wielkich dysproporcji majątku
•
W większości obszarów zachowanie zasad wolnego rynku
•
Może to powodować ogólny spadek stopy inwestycji i wzrost kosztów produkcji, a co
za tym idzie spadek konkurencyjności danej gospodarki.
•
W sferze społecznej model ten narażony jest na demoralizację części
społeczeństwa, tzw. kulturę bezrobocia, spadek aktywności i kreatywności.
•
Model ten, realizowany w większości krajów Europy Zachodniej
•
Model odniósł raczej porażkę.
•
Wycofać się trudno bo duży opór zarówno przyzwyczajonego do świadczeń
socjalnych społeczeństwa jak i przywiązanych do mirażu państwa opiekuńczego i
gospodarki polityków.
Azjatyckie tygrysy
•
daleko posunięta wolność gospodarcza,
•
a z drugiej autokratyzmem państwa, także w sferze polityki gospodarczej.
•
ingerencja państwa (w przeciwieństwie do interwencjonizmu) preferuje
przedsiębiorców, a nie pracowników najemnych, których niskie płace i
wymagania powinny zapewnić sukces inwestycyjny i eksportowy.
•
Gospodarki "azjatyckich tygrysów" powinny ewaluować w kierunku gospodarki
rynkowej
•
Można jedynie przypuszczać, że najbliżej krajom tym jest do gospodarki
neoliberalnej. Wśród najważniejszych cech należy wymienić niskie podatki,
zrównoważony budżet, niewielkie wydatki na cele socjalne. Poza tym
pracowitość, uczciwość i rzetelność ludzi Dalekiego Wschodu.
TAIWAN
KOREA
POŁUDNIOWA
TAJLANDIA
MALEZJA
INDONEZJA
System Chiński
•
hybryda gospodarcza, ponieważ połączono w nim zasady gospodarki
komunistycznej z kapitalistyczną.
•
pragmatyczne podejście rządu do reform,
•
trzeźwa ocena własnych możliwości i szans,
•
aktywny udział państwa w procesach gospodarczych,
•
prowadzenie procesu rozwojowego przez silne państwo,
•
znakomicie wykształcone i dobrze dobrane elity,
•
powrót do merytokracji,
•
świadome stosowanie zasady "rynek przed demokracją",
•
akceptacja podstawowych praw człowieka (wyłączając Tybet),
•
daleko idące otwarcie na świat,
•
w stosunkach z zagranicą trzymanie się tradycyjnych pięciu zasad pokojowego
współistnienia
Wady systemu chińskiego
•
rozwarstwienie społeczne i stratyfikację terytorialną.
•
dewastacja środowiska naturalnego,
•
rozbicie siatki świadczeń socjalnych,
•
załamanie się systemu wartości i kodeksu moralnego.
Gospodarka centralnie planowana
1.
Nakazowo-rozdzielczy charakter systemu.
2.
Ceny kształtowane administracyjnie.
3.
Centralizacja uprawnień do tworzenia i reorganizacji jednostek gospodarczych.
4.
Niemal całkowity brak konkurencji między jednostkami gospodarczymi.
5.
Brak działających na zasadach komercyjnych instytucji finansowych.
6.
Duży stopień izolacji gospodarki i przedsiębiorstw od procesów i zjawisk
dominujących w gospodarce światowej.
7.
Centralizacja zarządzania gospodarką i planowania.
pozostawienie swobody działania mechanizmów rynkowych
w warunkach redukcji własności prywatnej, planowania
gospodarczego i częściowego stanowienia cen przez państwo
(pojawił się w krajach socjalistycznych lat 50-tych)
Socjalizm rynkowy
Jugosławia
Gospodarka centralnie planowana
na przykładzie Kuby
•
Gospodarka opiera się na centralnym planowaniu i państwowej własności środków produkcji.
•
Charakteryzuje się podziałem na dwa segmenty: zewnętrzny, wydajny i konkurencyjny,
obejmujący turystykę, produkcję dóbr luksusowych, eksport usług, wydobycie niklu i
biotechnologię oraz wewnętrzny, obejmujący produkcję dóbr dystrybuowanych przez państwo
wśród ludności.
•
Ponad 80% konsumowanej przez kraj żywności jest sprowadzane z zagranicy, głównie z USA.
•
Innymi podstawowymi składnikami importu są paliwa, urządzenia i maszyny transportowe oraz
produkty przetworzone, które łącznie objęły w 2007 r. 88,9% importu.
•
Inwestycje zagraniczne są obłożone wieloma ograniczeniami
•
Z uwagi na państwową kontrolę cen i zasadę pełnego zatrudnienia, wskaźniki inflacji i
bezrobocia są bardzo niskie, odpowiednio 0,8% i 1,6%.
System totalitarny – Korea Północna
•
Gospodarka Korei Północnej jest centralnie planowana, zamknięta na rynki
światowe, w stanie stagnacji
•
autokratyzm i terror polityczny,
•
polityka izolacji,
•
kontrolowanie przez aparat władzy wszystkich dziedzin życia ingerencja w
przekonania, poglądy, zachowania obywateli,
•
rozbudowana propaganda,
•
pełna kontrola nad siłami zbrojnymi, policją i wymiarem sprawiedliwości,
•
gospodarka centralnie sterowana,
•
głód i bieda społeczna.
Makroekonomia
• PKB – produkt krajowy brutto
• Wzrost gospodarczy
• Inflacja
• Polityka monetarna
• Polityka fiskalna
• Podatki
• Bezrobocie
PKB – miernik wzrostu gospdoarczego
PKB (produkt krajowy brutto) - jest miarą wielkości produkcji wytworzonej
przez czynniki wytwórcze zlokalizowane na
terytorium danego kraju
, niezależnie od tego, kto jest ich właścicielem. Inaczej mówiąc PKB mierzy wartość produkcji
wytworzonej w gospodarce kraju.
PKB = konsumpcja + inwestycje + wydatki rządowe + eksport - import
C+I+G+Ex-Im
PNB ( realny produkt narodowy brutto) - jest miernikiem całkowitych dochodów
osiąganych przez obywateli danego
kraju,
niezależnie od miejsca świadczenia usług przez czynniki produkcji. Świadczy o ilości dóbr i usług, na których
zakup może pozwolić sobie gospodarka jako całość.
PNB = konsumpcja + inwestycje + wydatki rządowe + eksport - import + dochód netto obywateli za granicą
PNB = PKB + Dw
PNN (produkt narodowy netto = dochód narodowy) - oblicza się go poprzez
odjęcie amortyzacji od PNB
. Jest to więc
ilość pieniądza, jaką dysponuje gospodarka na wydatki na dobra i usługi, po dołożeniu odpowiedniej ilości pieniędzy na
sfinansowanie amortyzacji i utrzymania istniejącego zasobu kapitału na dotychczasowym poziomie.
PNN=PNB - Am
PKB per capita - wielkość produktu PKB przypadająca na jednego mieszkańca.
PKB/liczba mieszkańców
40
Wzrost gospodarczy
Istnieje kilka definicji wzrostu gospodarczego. Są one następujące:
•to długookresowy proces powiększania produkcji dóbr i usług w danym kraju
•to proces zwiększania zasobu dóbr konsumpcyjnych i produkcyjnych
•to proces zwiększania zasobów dóbr i usług konsumpcyjnych, a w szczególności taki wzrost
ilościowy, który zapewnia zwiększenie ilości dobór i usług konsumpcyjnych przypadających na
mieszkańca danego kraju
•jest to stałe zwiększanie zdolności danego kraju do produkcji towarów i usług pożądanych przez ludzi
Zdolności produkcyjne każdej gospodarki zależą przede wszystkim od ilości i jakości występujących w
niej zasobów naturalnych, majątku trwałego, jak również od poziomu techniki produkcji oraz poziomu
kwalifikacji pracy (wiedzy teoretycznej i doświadczenia produkcyjnego).
Cykl koniunkturalny
to okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej
PKB wg PPP w USD w wybranych Państwach świata
Ok 7 bln USD
nominalnie
PKB per capita w
wybranych
Państwach świata
według parytetu siły
nabywczej
Wielkości makroekonomiczne - Polska
PKB
2012 (2010)
Dynamika PKB
2013 (2010)
Dług publiczny
II kw 2013
(12.2010)
Dochody Budżetu Państwa
2014
(2010)
Deficyt budżetowy
2014
(2010)
Dochody JST
2012
(2010-plan)
Wydatki FUS
2013 (2011)
Wydatki NFZ
2014 (2010)
Wydatki KRUS
2013 (2010)
Stopa inflacji
12.2013
(08.2011)
WIBOR 3M
05.03.2014
(07.10.2011)
Stopa bezrobocia
10.2013
1 528,1 mld PLN
(1 415,4)
1,6%
(3,8%)
888 mld PLN
(747)
(Balcerowicz, przyrost 1,1 tys. PLN/sek.)
277,8 mld PLN
(250,3)
47,5 mld PLN
(43,6)
177,4 mld PLN
(około 167),
deficyt około 11,5 mld PLN
182,7 mld PLN
(162,7) W
pływy ze składek 124 mld PLN
63,5 mld PLN
(około 57)
(strata 0,2-0,5 mld PLN)
16,5 mld PLN (
17,3)
(wpływy ze składek około 1,5 mld PLN)
0,7%
(4,3%)
2,71%
(4,76%)
10,3%
