WYKŁAD  II

DZIAGNOZA 

FUNKCJONALNA I 

PSYCHOSPOŁECZNA

 

 

  

Diagnoza funkcjonalna

Podstawę tej diagnozy stanowi profesjonalna wiedza 
psychologiczna, a jej przedmiot funkcjonowanie 
człowieka

Elementy składowe
1. Opis trudności w przystosowaniu, które 

uwidaczniają się najczęściej w postaci braku 
możliwości samodzielnego zaspokajania własnych 
potrzeb lub wywiązywania się z nałożonych zadań 
społecznych oraz mniej lub bardziej wyraźnego 
stanu dyskomfortu psychicznego

 

 

2. Teoria osobowości lub teoria 

konkretnych procesów psychicznych 
(np. percepcji, uwagi, pamięci, 
myślenia, emocji)

3. Metody diagnostyczne umożliwiające 

pomiar wielkości zaburzeń 
przystosowania  oraz rozpoznawanie 
występujących dysfunkcji procesów 
psychicznych

 

 

4. Psycholog diagnosta, który opisuje 

rodzaj trudności przystosowawczych, 
wyjaśnia ich pochodzenie poprzez 
określenie tych procesów 
psychicznych, które uległy zakłóceniu, 
oraz ustala możliwości i sposób 
usunięcia występujących dysfunkcji

 

 

                   

bez trudności

                   przystosowawczych
   
                   z trudnościami                           dysfunkcje procesów              terapia 

dysfunkcji 

                   przystosowawczymi                    psychicznych                           i trudności
                                                                                                                           

przystosowawczych

Opis i
Pomiar                  Wyjaśnienie 
                               trudności                                                                          

Projektowanie       

                                                                                                                          terapii i 

jej ewaluacja

                                                               Psycholog

      Teoretyczna wiedza psychologiczna o funkcjonowaniu i dysfunkcjach procesów 

psychicznych oraz organizacji i dezorganizacji osobowości

Pacjent

Psycholog

 

 

Zalety diagnozy funkcjonalnej:

• Mniej schematyczna

• Funkcjonowanie psychiczne człowieka ujmuje 

w sposób dynamiczny

• Jest bardziej wnikliwa i pogłębiona – próbuje 

wyjaśnić mechanizmy zaburzenia poprzez 

odwołanie się do dysfunkcji psychicznych i 

dezorganizacji osobowości

• Jest bardziej holistyczna – skupia się nie tylko 

na słabych stronach psychiki, lecz także na jej 

wymiarach pozytywnych (diagnoza pozytywna)

• Uniezależnia pracę psychologów od diagnozy 

psychiatrycznej, tym samym umożliwia 

włączenie psychologów w proces terapii

 

 

Diagnoza psychospołeczna

Podstawę diagnozy stanowi teoretyczna wiedza
psychologiczna, a jej przedmiot funkcjonowanie człowieka w 

kontekście 

uwarunkowań społecznych

Trzy przyczyny pojawienia się nowej diagnozy:

• Nowe problemy psychologiczne wymagające pomocy psychologa 

(np. krytyczne wydarzenia życiowe, sytuacje trudne i skuteczne 

radzenie sobie, optymalizacja warunków własnego rozwoju)

• Problemy psychologiczne ludzi są uwarunkowane poprzez 

szczególne oddziaływanie środowiska społecznego (np. zbyt 

wysokie lub niskie wymagania)

• Podmiotowe traktowanie innych ludzi przez psychologów 

doprowadziło do uznawania ich za partnerów, których pomoc jest 

niezbędna w rozpoznawaniu własnych problemów, a następnie w 

ich usuwaniu (np. terapie poznawczo-behawioralne, systemowe)  

 

a

 

 

Elementy diagnozy psychospołecznej 

(interakcyjnej):

• Problem psychologiczny osoby diagnozowanej
    - postać obiektywna: zbiór wymagań stawianych 

jednostce przez środowisko, wobec których nie 
może się uchylić, w konsekwencji musi 
wprowadzić do repertuaru swoich zachowań 
nowe działania

    - postać subiektywna: percepcja nieskuteczności 

własnego działania, określenie jej przyczyn, 
sformułowanie prognoz, negatywne emocje

 

 

• Protodiagnoza sformułowana przez 

otoczenie społeczne osoby badanej – 

rozpoznanie problemów danej jednostki 

przez otaczających ją ludzi, którzy próbują 

sformułować własną definicje problemu 

psychologicznego

• Profesjonalna diagnoza oparta na 

naukowej wiedzy psychologicznej, 

zarówno osoby jak i jej środowiska

• Negocjowanie tej diagnozy z definicją 

własnych problemów, posiadaną przez 

badaną osobę

 

 

                            
                                 P r o t o d i a g n o z a  s p o ł e c z n a

                         problem               Negocjacje             rezultat diagnozy
                       subiektywny                                          psychologicznej

       osoba                                 Wspólna diagnoza                                   

 diagnosta

     badana                                      problemu
                                                  psychologicznego
                        problem 
                     obiektywny  

                   T e o r e t y c z n a  w i e d z a  p s y c h o l o g i c z n a       

                

 

 

Cechy charakterystyczne:
• Osoba badana występuje w roli partnera
• Diagnoza dotyczy jednostki i jej relacji z 

otoczeniem – diagnoza osoby w kontekście 
społecznym

• Psycholog musi posiadać kompetencje do 

badania środowiska społecznego

• Złożoność diagnozy psychospołecznej – 

protodiagnoza społeczna i subiektywny 
sposób ujmowania problemu mogą stanowić 
źródło nowych problemów psychologicznych

 

 

Przydatność modeli:
• Mają charakter komplementarny
• W zależności od sytuacji 

psycholog decyduje o 
charakterze procedury 
diagnostycznej

 

 

Diagnoza pełna obejmuje diagnozy 

cząstkowe 

(Ziemski 1973):
• Klasyfikacyjna (typologiczna) – co to jest?
• Genetyczna – skąd się to wzięło?
• Funkcjonalna (teleologiczna, celu) – po co 

jest?

• Rozwojowa – na jakim jest etapie?
• Prognostyczna – jak będzie?