Wybrane zagadnienia
z endokrynologii dziecięcej
CHOROBY TARCZYCY
Wybrane zagadnienia
z endokrynologii dziecięcej
CHOROBY TARCZYCY
Najczęstsze choroby tarczycy
u dzieci:
I. Wole
II. Niedoczynność tarczycy
III. Nadczynność tarczycy
Wole (struma, tyreomegalia)
Def. powiększenie tarczycy lub
ektopowa lokalizacja tkanki
tarczycowej
(wole językowe; wole jajnikowe)
badanie palpacyjne tarczycy- tradycyjna ocena
wg def.Pereza i wsp
. (WHO,Genewa 1960r.)
Wg PAHO (1974r. i 1986r.):
wyczuwalność,widoczność w położeniu
normalnym i wyproście
Wg WHO/UNICEF/ICCIDD
Uproszczona klasyfikacja wola
wg
WHO
Stopień O - nie stwierdza się wola
Stopień I - wole wyczuwalne
dotykiem, niewidoczne w normalnej
pozycji szyi; przy przełykaniu tarczyca
przesuwa się ku górze;
wole guzkowe – guzek bez
powiększenia
tarczycy
Stopień II - wole wyczuwalne dotykiem,
widoczne w normalnej pozycji szyi
Wole rzekome
Def. obrzmienie, twór guzowaty na
szyi
fałd tłuszczowy
powiększone węzły chłonne
(delfickie, przedtchawicze, na
wysokości cieśni tarczycy)
potworniaki (np. torbiele skórzaste)
guzy i torbiele przytarczyc
guzki krtaniowe
Wole - podział
wrodzone nabyte
obojętne nadczynne
niedoczynne
(proste)
rozlane guzowate mieszane
(miąższowe)
Wole wrodzone - przyczyny
niedobór jodu w pożywieniu matki
najczęściej
wole niedoczynne - dyshormonogeneza
wole nadczynne - ch.Graves-Basedowa
u noworodka
wole noworodków matek leczonych:
tyreostatykiem, jodem
guzy nieswoiste : lymphoma; teratoma
Wole nabyte -przyczyny
niedobór jodu
nadmiar jodu
goitrogeny - substancje wolotwórcze
czynniki hormonalne:
duże zapotrzebowanie na hormony
tarczycy:
okres
pokwitania
ciąża
procesy autoimmunologiczne
defekty hormonogenezy
Wole obojętne
=
proste
Def. niezapalne i nienowotworowe
powiększenie tarczycy, przebiegające ze
stanem eutyreozy
sporadyczne czynniki wewnętrzne:
wrażliwość osobnicza; predyspozycja
rodzinna; uwarunkowania genetyczne
endemiczne czynniki zewnętrzne:
niedobór jodu; goitrogeny
niedobór jodu na danym terenie
u 10% ogółu ludności lub u 20% dzieci
Proces powstawania wola
guzowatego z obojętnego
Wole rozlane miąższowe - przerost i
pomnożenie komórek pęcherzykowych tarczycy
pod wpływem stymulacji TSH
Wole rozlane hiperplastyczne -zmniejszenie
ilości koloidu w pęcherzykach tarczycy i wzrost
unaczynienia gruczołu tarczowego
Wole koloidowe - spłaszczenie nabłonka
pęcherzykowego i zmniejszenie jego aktywności
biologicznej, wypełnienie pęcherzyków koloidem
Wole guzkowe - pojawienie się rozsianych
obszarów hiperplazji z czynnościową autonomią
oraz obszarów inwolucji (atrofia z wyczerpania),
aż do
rozwoju raka
Wole obojętne
obraz anatomiczny
1. Wole miąższowe rozlane
struma parenchymatosa diffusa
2. Wole koloidowe
struma coloides
3. Wole guzowate
struma nodosa
-
wole jednoguzkowe
mononodularis
-
wole wieloguzkowe
multinodularis
Wole proste u dzieci
objawy kliniczne
Wole pokwitaniowe
bezbolesne powiększenie tarczycy,o gładkiej pow.,
symetryczne; wielkość: I lub II stopień (wg WHO)
okres pokwitania 7-9 x częściej u dziewcząt
Wywiad: rodzinna predyspozycja; wole sporadyczne,
endemiczne; czas wystąpienia wola
Badanie: wole, węzły chłonne,obwód szyi, tętno, RR
Wole proste u dzieci
różnicowanie
wole miąższowe
zapalenie tarczycy typu Hashimoto
choroba Graves-Basedowa
wole guzowate
rozlane wole wieloguzkowe
łagodny gruczolak
rak tarczycy
torbiel
Wole proste u dzieci
badania dodatkowe
Hormony tarczycy
:
FT4 dolny zakres normy
FT3 górna granica normy /nieco podwyższone
TSH norma
trójjodotyroninowa eutyreoza
Inne badania:
USG tarczycy
p-ciała p-tarczycowe:
a-Tg, a-Mc, a-TPO,a-TSH (TRAB)
Wole proste u dzieci
leczenie
usunięcie czynnika stymulującego przerost tarczycy
zależnie od patogenezy
wole endemiczne suplementacja jodem
wole sporadyczne
identyfikacja przyczyny
1. leczenie przyczynowe
- niedobór jodu : uzupełnić niedobór
- unikać substancji wolotwórczych
2. supresja TSH : podać hormony tarczycy
Wole proste u dzieci
profilaktyka
dieta: unikać goitrogenów
dodawać pierwiastki
śladowe
Zapobieganie:
-
sól jodowana
-
jodowanie pasz bydła
-
ochrona środowiska!!!
Wole guzkowe
Def.
wole, które w badaniu palpacyjnym
sprawia wrażenie tworu o
nierównej
(guzkowej) konsystencji
hist-pat.:
zmiana nienotworowa,
wg klasyfikacji Hedingera należy do
grupy 7 (zmiany guzopodobne)
Wole guzkowe - przyczyny
powstawania guzków
predyspozycja genetyczna
wole obojętne długotrwające, nieleczone
leczenie zbyt małymi dawkami /nieregularne
stosowanie hormonów tarczycy
przedawkowanie preparatów jodowych
u dzieci
radioterapia szyi, głowy z innych
przyczyn
Rak tarczycy u dzieci
częstość występowania
w ogólnej populacji
rak brodawkowaty 40-60%
rak pęcherzykowy 20-30%
rak anaplastyczny 5-15 %
rak rdzeniasty 3-12 %
u dzieci
3-6% wszystkich nowotworów tarczycy
8 x częściej u dziewcząt
najczęściej rak brodawkowaty
Wskazania do biopsji tarczycy
u dzieci
wole guzowate zapalenia tarczycy nowotwory
Cel BAC tarczycy:
- różnicowanie typu zmiany:
nowotworowa; nienowotworowa
- rozpoznawanie:
raka tarczycy (anaplast.; brodawk.)
zapalenia tarczycy (ostre ; podostre)
-pomoc w wyborze leczenia:
kwalifikacja do strumektomii
przewidywanie zakresu zabiegu oper.
-monitorowanie leczenia zachowawczego:
zmiany łagodne; zwyrodnieniowe; wole odrostowe