Slajd 1

Nadwrażliwość

typu IV

Trzy odmiany nadwrażliwości typu IV:

1. Kontaktowa

2. Tuberkulinowa

3. Ziarniniakowa

Nadwrażliwość nie może być przeniesiona z jednego zwierzęcia

na drugie za pomocą surowicy, ale za pomocą limfocytów
T.

Kontaktowa i tuberkulinowa występują w ciągu 48-72 godzin

po wywołującej dawce antygenu.

Reakcja nadwrażliwości ziarniniakowej rozwija się przez okres

21-28 dni, ziarniniaki tworzą się przez nagromadzenie i
proliferację makrofagów.

Mechanizm nadwrażliwości typu IV - faza

uczulająca w nadwrażliwości kontaktowej

Komórki Langerhansa
pochłaniają i przetwarzają
hapten podany
naskórkowo;

migrują do regionalnego
węzła chłonnego i
prezentują go antygenowo-
swoistym komórkom T.

Mechanizm nadwrażliwości typu IV - faza

wywołująca w nadwrażliwości kontaktowej

Kom. Langerhansa z
kompleksem hapten-nośnik (1)
wędrują z naskórka do skóry

2 – prezentacja Ag komórkom T
pamięci CD4+

Aktywowane CD4+ uwalniają
IFN, które wywołuje ekspresję

ICAM-1 (3) i MHC II (4) na
powierzchni keratynocytów i
na komórkach śródbłonka
naczyń włosowatych oraz
aktywuje keratynocyty, które
uwalniają cytokiny
prozapalne: IL-1, IL-6, GM-CSF
(5).

Antygenowo nieswoiste
komórki T CD4+ gromadzą się
w danym miejscu pod wpływem
cytokin (6) i mogą wiązać się
do keratynocytów przez ICAM-1
i cząsteczki klasy II. Również
aktywowane makrofagi wędrują
do skóry.

Potem reakcja zaczyna się cofać
(7)

Nadwrażliwość ziarniniakowa

Ważna klinicznie forma nadwrażliwości typu IV.

Dużo zjawisk patologicznych w chorobach z udziałem
odporności zależnej od limfocytów T.

W nacieku komórkowym występują bardzo charakterystyczne

komórki

nabłonkowate

(z aktywowanych makrofagów w

warunkach przewlekłej stymulacji cytokinami),

komórki olbrzymie

(komórki nabłonkowate połączone w

wielojądrzaste komórki tzw.

komórki Langhansa

)....

Choroby

: trąd, gruźlica, sarkoidoza, choroba Crohna.

Cecha wspólna

: długotrwałe utrzymujący się patogen, czyli

długotrwały bodziec antygenowy.......

Reakcje nadwrażliwości typu II

Reakcje nadwrażliwości typu II powodowane są przez przeciwciała
klasy

IgG lub IgM

skierowane przeciw antygenom powierzchni

komórki lub substancji międzykomórkowej.

Przeciwciała te uszkadzają komórki i tkanki aktywując

dopełniacz

oraz wiążąc i aktywując

komórki efektorowe

noszące receptor Fc.

Choroby spowodowane typem II

nadwrażliwości

1. Reakcje przeciw komórkom krwi i trombocytom

- niezgodne grupowo przetoczenie krwi

choroba hemolityczna noworodków

(matczyne IgG, które

reagują in utero przeciw erytrocytom płodu)

autoimmunologiczne niedokrwistości hemolityczne

(spontaniczne lub indukowane przez leki)

Reakcje przeciw antygenom tkankowym

zespół Goodpasteure’a

– przeciwciała przeciw błonom

podstawnym wywołują zapalenie nerek.

pęcherzyca

– autoprzeciwciała przeciw cząsteczkom

adhezji międzykomórkowej (białko desmosomów, które łączą
komórki naskórka), przeciwciała zaburzają przyleganie
komórek prowadząc do rozpadu naskórka.

miastenia

– obecność

przeciwciał przeciw
receptorom
acetylocholinowym,
obecnym na powierzchni
błon mięśniowych.

Objawy: opadanie powiek,
osłabienie mięśniowe (mm.
szkieletowe).

Nadwrażliwość typu III – choroby

kompleksów immunologicznych

Kompleksy immunologiczne

powstają każdorazowo,

gdy przeciwciało styka się z antygenem. Są one usuwane
przez układ fagocytów jednojądrzastych, w następstwie
aktywacji dopełniacza.

Utrzymywanie się antygenu

w następstwie przewlekłej

infekcji lub w chorobie autoimmunizacyjnej może
prowadzić do choroby kompleksów immunologicznych.

IC mogą tworzyć się zarówno w krwioobiegu, jak i
miejscowo.

Rodzaje chorób kompleksów

immunologicznych

1. Związane z przetrwałą infekcją

– długotrwałe zakażenie

+ słaba odpowiedź humoralna prowadzi do przewlekłego
tworzenia IC, które mogą odkładać się w tkankach. Choroby:
trąd, malaria, wirusowe zapalenie wątroby, gronkowcowe
zapalenie wsierdzia.

2. Spowodowane chorobą autoimmunizacyjną

– choroba

IC jest często powikłaniem autoimmunizacji, kiedy
utrzymująca się produkcja autoprzeciwciał wobec
autoantygenu prowadzi do tworzenia się IC. Zbyt duży
wzrost IC we krwi prowadzi do przeładowania mechanizmów
usuwających IC i zaczynają się one odkładać w tkankach.
Choroby:

reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń układowy

(nerki), zapalenie wielomięśniowe

3. Powstałe w wyniku inhalacji materiału antygenowego

– IC mogą tworzyć się na powierzchni ciała w następstwie
ekspozycji na antygeny zewnątrzpochodne. W płucach po
powtarzających się inhalacjach materiału antygenowego z
pleśni, roślin lub zwierząt.

Płuco farmera

, czy

płuco hodowcy

gołębi.

BŁĘDNA

AKTYWACJA

- AUTOIMMUNIZACJA

1. ZABURZENIA DELECJI KLONALNEJ: mutacje genów

kodujących białka Fas i FasL,

2. REAKCJA KRZYŻOWA AUTO-KSENOANTYGEN:

a) np. zasadowe białko mieliny – wirus odry, HBV
b) komórki beta wysp trzustkowych (dekarboksylaza

kwasu glutaminowego) – wirusy Coxsackie

3. ZNIESIONA SEKWESTRACJA AUTOANTYGENU

a) świnka

b) zapalenie tarczycy (wole Hashimoto)

4. NIEDOBÓR FUNKCJI SUPRESOROWEJ NP. LIMFOCYTÓW T

Odpowiedź układu odpornościowego na własne
antygeny.

Choroby autoimmunizacyjne narządowo

swoiste -

choroba Hashimoto, cukrzyca typu I i

stwardnienie rozsiane

Zapalenie tarczycy

prowadzące do

obniżenia funkcji tarczycy
(hipotyroidyzm).

Zniszczenie wysp
trzustkowych

prowadzące

do braku insuliny –
cukrzyca.

Choroba mózgu i rdzenia kręgowego
spowodowana przez postępujące

niszczenie mieliny

, w konsekwencji

osłabienie funkcjonowania nerwów

Choroby autoimmunizacyjne – systemowe:

toczeń układowy

(

SLE)

Toczeń układowy daje
różnorodne objawy w
zależności od miejsca
lokalizacji.

Za bezpośrednią
przyczynę uszkodzenia
narządów uważa się
odkładanie się
kompleksów
immunologicznych
prowadzące do ich
uszkodzeń.

Rodzaje niedoborów odporności

Pierwotne niedobory odporności

: wrodzone,

uwarunkowane genetycznie schorzenia,

defekt

pierwotny

dotyczy bezpośrednio komórek układu

odpornościowego, może dotyczyć każdego elementu
układu odpornościowego.

Wtórne niedobory odporności

: wynikają z

działania czynników zewnętrznych na układ
immunologiczny, np. promieniowanie jonizujące,
chemioterapia, niedożywienie, rozległe oparzenia,
choroby nowotworowe, leki immunosupresyjne,

zakażenia wirusowe (HIV)

i inne.

10 sygnałów ostrzegawczych – czyli wskazania do

diagnostyki układu odpornościowego

1. Sześć

lub więcej nowych zakażeń

dróg oddechowych

lub uszu w ciągu

roku

2. Dwie

lub więcej

zapalenia zatok

w ciągu roku

3. Trwająca 2 lub więcej

miesięcy

antybiotykoterapia

bez wyraźnej

poprawy

4. Dwa

lub więcej

zapalenia płuc

w ciągu roku

5. Brak przyrostu masy ciała lub zahamowanie prawidłowego wzrostu u

dzieci z nawracającymi zakażeniami

6. Powtarzające się ropnie skórne lub narządowe

7. Przewlekające się grzybice jamy ustnej lub skóry dziecka powyżej 1 roku

życia

8. Konieczność stosowania antybiotyków dożylnych w celu opanowania

infekcji

9. Dwa lub więcej głębokich zakażeń: mózgu, kości, skóry, posocznica

10. Wywiad rodzinny wskazujący na występowanie pierwotnych niedoborów

odporności

Niedobory odporności
dotyczące

limfocytów B

–

defekty biosyntezy przeciwciał

Agammaglobulinemia sprzężona z

chromosomem X
Przemijająca hipogammaglobulinemia

niemowląt
Selektywny niedobór IgA
Selektywny niedobór podklas IgG
Pospolity zmienny niedobór odporności

Złożone niedobory odporności
przebiegające z defektem

limfocytów T

Ciężki złożony niedobór odporności –

SCID
Zespół Wiskotta-Aldricha
Zespół Di George’a
Ataksja-teleangiektazja
Zespół Nijmegen

Niedobory

komórek żernych

Przewlekła choroba ziarniniakowa
Niedobór przylegania leukocytów (LAD)
Wrodzona neutropenia
Zespół Chediaka-Higashiego
Niedobór mieloperoksydazy

Niedobory

układu

dopełniacza

Niedobór inhibitora C1 esterazy
Niedobór pozostałych składowych

Inne niedobory odporności

Zespół hiper-IgM, zespół hiper-IgE

Klasyfikacja pierwotnych niedoborów odporności

WTÓRNE NIEDOBORY ODPORNOŚCI

1. Związane z

wirusami

: AIDS

2. Związane z

odmiennymi stanami fizjologicznymi

: CIĄŻA

PRAWIDŁOWA i STARZENIE SIĘ

3. Związane ze

stanem odżywienia

: NIEDOŻYWIENIE:

BIAŁKOWE, BRAK WITAMIN I MIKROELEMENTÓW, ANOREKSJA,
zespoły złego wchłaniania etc.

4. Związane ze

stosowanym leczeniem

: LECZENIE

IMMUNOSUPRESYJNE (KORTYKOSTERYDY, CYTOSTATYKI),
ANTYBIOTYKOTERAPIA etc.

5. TOWARZYSZĄCE

PRZEWLEKŁYM CHOROBOM

SYSTEMOWYM:

CHOROBY NOWOTWOROWE (BIAŁACZKI),

ZESPOŁY MIELODYSPLASTYCZNE, PRZEWLEKŁA
NIEWYDOLNOŚĆ NEREK, PRZEWLEKŁE CHOROBY
AUTOIMMUNOLOGICZNE : RZS, CUKRZYCA etc.

6. Związane ze

stresem

: ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA

7. Związane z

nadmiernym wysiłkiem fizycznym

Document Outline