1
SKŁADNIKI
SKŁADNIKI
PROGRAMU
PROGRAMU
PREWENCYJNEGO
PREWENCYJNEGO
prof. dr hab. Maciej GAJ
prof. dr hab. Maciej GAJ
Ę
Ę
CKI
CKI
Katedra Prewencji Weterynaryjnej i Higieny
Katedra Prewencji Weterynaryjnej i Higieny
Pasz Wydziału Medycyny Weterynaryjnej
Pasz Wydziału Medycyny Weterynaryjnej
Uniwersytetu Warmi
Uniwersytetu Warmi
ń
ń
sko-Mazurskiego w
sko-Mazurskiego w
Olsztynie
Olsztynie
2
PREWENCJA
PREWENCJA
cały zespół działa
cały zespół działa
ń
ń
zapobiegawczych maj
zapobiegawczych maj
ą
ą
cych na
cych na
celu niedopuszczenia do
celu niedopuszczenia do
powstania zjawisk uważanych
powstania zjawisk uważanych
za niepożądane
za niepożądane
łać. praeventio – zapobieganie
łać. praeventio – zapobieganie
praevenire - wyprzedzić
praevenire - wyprzedzić
3
PREWENCJA
PREWENCJA
przestrzegania zasad
przestrzegania zasad higieny
higieny
zwierząt
zwierząt
i
i higieny środków
higieny środków
żywienia zwierząt
żywienia zwierząt
oraz
oraz
opracowywanie szczegółowych
opracowywanie szczegółowych
programów profilaktyki swoistej
programów profilaktyki swoistej
i nieswoistej
i nieswoistej
wobec stada
wobec stada
lub grupy zwierząt bez
lub grupy zwierząt bez
względu na jej liczebność
względu na jej liczebność
4
PREWENCJA
PREWENCJA
Wyróżnia się następujące
Wyróżnia się następujące fazy prewencji
fazy prewencji
:
:
wczesna
wczesna
- utrwalenie prawidłowych wzorców
- utrwalenie prawidłowych wzorców
zdrowego sposobu chowu i hodowli zwierząt oraz
zdrowego sposobu chowu i hodowli zwierząt oraz
zapobieganie szerzeniu się niekorzystnych sposobów
zapobieganie szerzeniu się niekorzystnych sposobów
postępowań wobec zwierząt zdrowych klinicznie;
postępowań wobec zwierząt zdrowych klinicznie;
pierwotna
pierwotna
- zapobieganie chorobie poprzez
- zapobieganie chorobie poprzez
kontrolowanie czynników ryzyka w odniesieniu do
kontrolowanie czynników ryzyka w odniesieniu do
zwierząt narażonych na czynniki ryzyka;
zwierząt narażonych na czynniki ryzyka;
wtórna
wtórna
- zapobieganie konsekwencjom choroby
- zapobieganie konsekwencjom choroby
poprzez jej wczesne wykrycie i leczenie, np. badania
poprzez jej wczesne wykrycie i leczenie, np. badania
skriningowe mające na celu wykrycie zwierząt
skriningowe mające na celu wykrycie zwierząt
chorych;
chorych;
trzeciorzędowa
trzeciorzędowa
- zahamowanie postępu choroby
- zahamowanie postępu choroby
i ograniczenie powikłań.
i ograniczenie powikłań.
5
PREWENCJA
PREWENCJA
Rok 1975 – Anglia – Michael SWANN
Rok 1975 – Anglia – Michael SWANN
powinno się zwiększyć
powinno się zwiększyć
zainteresowanie
zainteresowanie
prewencją w chowie i hodowli
prewencją w chowie i hodowli
6
PREWENCJA
PREWENCJA
POCZĄTKOWO
POCZĄTKOWO
rada w sprawach gospodarskich;
rada w sprawach gospodarskich;
rada w sprawach zarządzania
rada w sprawach zarządzania
gospodarstwem;
gospodarstwem;
opracowanie sposobów mających na
opracowanie sposobów mających na
celu poprawienia stanu zdrowia
celu poprawienia stanu zdrowia
zwierząt;
zwierząt;
poprawienia efektów produkcyjnych
poprawienia efektów produkcyjnych
i ekonomicznych gospodarstwa;
i ekonomicznych gospodarstwa;
polepszenie stanu higienicznego
polepszenie stanu higienicznego
produktu finalnego
produktu finalnego
7
PREWENCJA
PREWENCJA
OBECNIE
OBECNIE
poprawienie
poprawienie
tzw. dobrostanu zwierząt;
tzw. dobrostanu zwierząt;
ciągłe poprawianie
ciągłe poprawianie
stanu jakościowego produktu
stanu jakościowego produktu
finalnego pochodzenia
finalnego pochodzenia
zwierzęcego.
zwierzęcego.
8
PREWENCJA
PREWENCJA
PROGRAMY POPRAWIANIA
PROGRAMY POPRAWIANIA
STANU ZDROWOTNEGO
STANU ZDROWOTNEGO
STADA ZWIERZĄT I
STADA ZWIERZĄT I
EFEKTÓW PRODUKCYJNYCH
EFEKTÓW PRODUKCYJNYCH
POWINNY IŚĆ RAZEM
POWINNY IŚĆ RAZEM
9
PREWENCJA
PREWENCJA
PROGRAM ZDROWOTNY POWINIEN
PROGRAM ZDROWOTNY POWINIEN
BYĆ ELASTYCZNY:
BYĆ ELASTYCZNY:
zmieniać się w trakcie wizyt lekarza
zmieniać się w trakcie wizyt lekarza
czy podczas przeglądów stada;
czy podczas przeglądów stada;
podczas wykonywania badań
podczas wykonywania badań
specjalistycznych;
specjalistycznych;
w wyniku udoskonaleń produkcyjnych.
w wyniku udoskonaleń produkcyjnych.
10
WSPÓŁTWÓRCY
WSPÓŁTWÓRCY
SZCZEGÓŁOWEGO PROGRAMU
SZCZEGÓŁOWEGO PROGRAMU
PREWENCYJNEGO
PREWENCYJNEGO
WSPÓŁTWÓRCY
WSPÓŁTWÓRCY
SZCZEGÓŁOWEGO PROGRAMU
SZCZEGÓŁOWEGO PROGRAMU
PREWENCYJNEGO
PREWENCYJNEGO
żywieniowcy;
żywieniowcy;
producenci pasz;
producenci pasz;
właściciele zwierząt;
właściciele zwierząt;
producenci wyposażenia ferm;
producenci wyposażenia ferm;
lekarze weterynarii.
lekarze weterynarii.
Prewencyjny program
Prewencyjny program
szczegółowy jest układany na
szczegółowy jest układany na
każdy dzień.
każdy dzień.
11
SZCZEGÓŁOWY PROGRAM
SZCZEGÓŁOWY PROGRAM
PREWENCYJNY POWINIEN OBEJMOWA
PREWENCYJNY POWINIEN OBEJMOWA
SZCZEGÓŁOWY PROGRAM
SZCZEGÓŁOWY PROGRAM
PREWENCYJNY POWINIEN OBEJMOWA
PREWENCYJNY POWINIEN OBEJMOWA
zalecenia żywieniowe;
zalecenia żywieniowe;
programy hodowlane;
programy hodowlane;
remonty stada podstawowego;
remonty stada podstawowego;
sposoby finalizacji produkcji;
sposoby finalizacji produkcji;
doradztwo finansowe w obrocie
doradztwo finansowe w obrocie
gotówką.
gotówką.
12
PREWENCJA
PREWENCJA
PREWENCJA
PREWENCJA
OBECNIE
OBECNIE
LEKARZE WETERYNARII
LEKARZE WETERYNARII
CZĘSTO SĄ I BĘDĄ
CZĘSTO SĄ I BĘDĄ
ZATRUDNIANI JAKO
ZATRUDNIANI JAKO
SZEFOWIE FERM CZY
SZEFOWIE FERM CZY
ZAKŁADÓW
ZAKŁADÓW
OBSŁUGUJĄCYCH PRODUKCJĘ
OBSŁUGUJĄCYCH PRODUKCJĘ
ZWIERZĘCĄ
ZWIERZĘCĄ
13
PREWENCJA
PREWENCJA
PREWENCJA
PREWENCJA
CORAZ CZĘŚCIEJ
CORAZ CZĘŚCIEJ LEKARZE
LEKARZE
WETERYNARII
WETERYNARII
SĄ
SĄ
ODPOWIEDZIALNI ZA
ODPOWIEDZIALNI ZA
KOORDYNACJĘ WSZELKICH
KOORDYNACJĘ WSZELKICH
USŁUG DORADCZYCH,
USŁUG DORADCZYCH,
POMOCNYCH W
POMOCNYCH W
CHOWIE I HODOWLI
CHOWIE I HODOWLI
14
GŁÓWNE ZADANIA PROGRAMÓW
GŁÓWNE ZADANIA PROGRAMÓW
PREWENCYJNYCH
PREWENCYJNYCH
GŁÓWNE ZADANIA PROGRAMÓW
GŁÓWNE ZADANIA PROGRAMÓW
PREWENCYJNYCH
PREWENCYJNYCH
Utrzymać i poprawić stan zdrowotny i
Utrzymać i poprawić stan zdrowotny i
produkcyjny stada;
produkcyjny stada;
Kontrola poziomu prewencji i produkcji;
Kontrola poziomu prewencji i produkcji;
Poszukiwanie nowych zasad rozwiązań
Poszukiwanie nowych zasad rozwiązań
technicznych;
technicznych;
Zapobieganie czy
Zapobieganie czy ubieganie
ubieganie
problemów
problemów
zdrowotnych i produkcyjnych stada;
zdrowotnych i produkcyjnych stada;
Profilaktyka przeciwzakaźna stada a
Profilaktyka przeciwzakaźna stada a
szczególnie nadzorowanie problemu zoonoz.
szczególnie nadzorowanie problemu zoonoz.