Współczesne systemy
Współczesne systemy
polityczne
polityczne
Partie polityczne w
Partie polityczne w
Europie
Europie
Rodziny partii
Rodziny partii
politycznych w Europie
politycznych w Europie
Zachodniej
Zachodniej
Współczesne systemy
Współczesne systemy
polityczne
polityczne
Partie polityczne w
Partie polityczne w
Europie
Europie
Rodziny partii
Rodziny partii
politycznych w Europie
politycznych w Europie
Zachodniej
Zachodniej
Klasyfikacja partii politycznych w
Klasyfikacja partii politycznych w
koncepcji rodzin partii
koncepcji rodzin partii
IV subrodziny (bloki
IV subrodziny (bloki
programowe) partii
programowe) partii
politycznych:
politycznych:
-lewicowy
-lewicowy
-liberalny
-liberalny
-konserwatywno-chrześcijański
-konserwatywno-chrześcijański
(centroprawicowa)
(centroprawicowa)
-radykalny
-radykalny
Blok partii lewicowych
Blok partii lewicowych
Rodzina partii
Rodzina partii
socjaldemokratycznych
socjaldemokratycznych
to
to
najsilniejszy blok partii politycznych w
najsilniejszy blok partii politycznych w
Europie Zachodniej po 1945 r.
Europie Zachodniej po 1945 r.
(przeciętne poparcie wyborcze wynosi
(przeciętne poparcie wyborcze wynosi
31,7%).
31,7%).
konsens socjaldemokratyczny
konsens socjaldemokratyczny
przesunął się z północy na
przesunął się z północy na
południe kontynentu znajdując
południe kontynentu znajdując
tam sprzyjające warunki dla
tam sprzyjające warunki dla
politycznej instytucjonalizacji.
politycznej instytucjonalizacji.
Blok partii lewicowych
Blok partii lewicowych
Są to partie relewantne – uczestniczyły w
Są to partie relewantne – uczestniczyły w
ponad 60% sformowanych gabinetów
ponad 60% sformowanych gabinetów
- indeks partycypacji rządowej
- indeks partycypacji rządowej
(stosunek liczby
(stosunek liczby
gabinetów, w których uczestniczyła partia do
gabinetów, w których uczestniczyła partia do
ogólnej liczby sformowanych gabinetów)
ogólnej liczby sformowanych gabinetów)
Szwajcaria (0,9), Szwecja (0,81), Luksemburg
Szwajcaria (0,9), Szwecja (0,81), Luksemburg
(0,68), Finlandia (0,67), Dania, Norwegia,
(0,68), Finlandia (0,67), Dania, Norwegia,
Portugalia, Hiszpania
Portugalia, Hiszpania
- indeks odpowiedzialności rządowej
- indeks odpowiedzialności rządowej
(stosunek
(stosunek
liczby gabinetów kierowanych przez daną partię
liczby gabinetów kierowanych przez daną partię
do ogólnej liczby sformowanych gabinetów)
do ogólnej liczby sformowanych gabinetów)
Szwecja (0,81), Dania, Norwegia, Portugalia
Szwecja (0,81), Dania, Norwegia, Portugalia
Rodzina partii lewicowo-
Rodzina partii lewicowo-
libertariarnych
libertariarnych
Pojawiła się w wyniku przesuwania się partii
Pojawiła się w wyniku przesuwania się partii
socjaldemokratycznych ku centrum
socjaldemokratycznych ku centrum
Wspólne cechy tej rodziny to:
Wspólne cechy tej rodziny to:
- hasła równości praw;
- hasła równości praw;
- walki o poprawienie środowiska naturalnego
- walki o poprawienie środowiska naturalnego
człowieka;
człowieka;
- egalitaryzm;
- egalitaryzm;
- samorealizacja;
- samorealizacja;
- partycypacja;
- partycypacja;
- demokracja wewnątrzpartyjna;
- demokracja wewnątrzpartyjna;
- starają się stworzyć własny segment elektoratu;
- starają się stworzyć własny segment elektoratu;
- kwestionują dominację rynku ekonomicznego i jego
- kwestionują dominację rynku ekonomicznego i jego
praw;
praw;
- odrzucają biurokratyczny model państwa dobrobytu
- odrzucają biurokratyczny model państwa dobrobytu
Blok partii lewicowych
Blok partii lewicowych
Partie lewicowo-
Partie lewicowo-
socjalistyczne
socjalistyczne
Zielonych
Zielonych
Są to ugrupowania
Są to ugrupowania
małe
małe
(poparcie nigdy nie
(poparcie nigdy nie
przekroczyło 15%), choć niektóre
przekroczyło 15%), choć niektóre
otrzymują stale spory odsetek
otrzymują stale spory odsetek
głosów – islandzkie Przymierze
głosów – islandzkie Przymierze
Lewicowo-Zielone 9%,
Lewicowo-Zielone 9%,
Luksemburg, Belgia, Niemcy.
Luksemburg, Belgia, Niemcy.
Blok partii lewicowych
Blok partii lewicowych
Wyjątkowo małe ugrupowania o
Wyjątkowo małe ugrupowania o
liberalnym, agrarnym czy
liberalnym, agrarnym czy
komunistycznym rodowodzie
komunistycznym rodowodzie
Partie wciąż widzące szanse na
Partie wciąż widzące szanse na
zbudowanie społeczeństwa
zbudowanie społeczeństwa
socjalistycznego, odrzucające
socjalistycznego, odrzucające
zasadę centralizmu
zasadę centralizmu
demokratycznego
demokratycznego
Reformistycznie nastawione
Reformistycznie nastawione
partie komunistyczne
partie komunistyczne
Blok partii liberalnych
Blok partii liberalnych
Dwa nurty programowe:
Dwa nurty programowe:
A) liberalizm konserwatywny
A) liberalizm konserwatywny
Często istnieją w państwach, w których
Często istnieją w państwach, w których
istnieją silne partie chadeckie a nie ma
istnieją silne partie chadeckie a nie ma
partii konserwatywnych jako
partii konserwatywnych jako
reprezentanta opcji prawicowej
reprezentanta opcji prawicowej
(Belgia,
(Belgia,
Holandia, Niemcy).
Holandia, Niemcy).
B) liberalizm lewicowy (społeczny)
B) liberalizm lewicowy (społeczny)
- partie liberalno-agrarne
- partie liberalno-agrarne
Blok partii liberalnych
Blok partii liberalnych
Większość partii liberalnych to partie
Większość partii liberalnych to partie
małe (nie przekraczają 15% progu
małe (nie przekraczają 15% progu
poparcia wyborczego).
poparcia wyborczego).
Jak na przeciętny poziom
Jak na przeciętny poziom
poparcia wyborczego
poparcia wyborczego
charakteryzują się dużą
charakteryzują się dużą
relewancją rządową
relewancją rządową
.
.
Blok partii liberalnych
Blok partii liberalnych
Indeks partycypacji rządowej
Indeks partycypacji rządowej
– w
– w
8 państwach przekracza 0,5,
8 państwach przekracza 0,5,
Finlandia-0,96, Islandia i Niemcy-0,71
Finlandia-0,96, Islandia i Niemcy-0,71
vs Szwecja-0,19, Norwegia-0,32.
vs Szwecja-0,19, Norwegia-0,32.
Indeks odpowiedzialności
Indeks odpowiedzialności
– niski
– niski
0,13 – partie liberalne bardzo rzadko
0,13 – partie liberalne bardzo rzadko
uzyskują status ugrupowań
uzyskują status ugrupowań
inicjujących względnie tworzą
inicjujących względnie tworzą
jednopartyjne gabinety.
jednopartyjne gabinety.
Blok partii
Blok partii
konserwatywno-
konserwatywno-
chrześcijańskich
chrześcijańskich
III podstawowe kategorie ugrupowań
III podstawowe kategorie ugrupowań
typu wyznaniowego:
typu wyznaniowego:
-
-
rodowód katolicki
rodowód katolicki
– Austria, Belgia,
– Austria, Belgia,
Szwajcaria, Irlandia
Szwajcaria, Irlandia
-
-
partie reprezentujące interesy
partie reprezentujące interesy
zarówno mniejszości katolickiej, jak i
zarówno mniejszości katolickiej, jak i
protestanckiej
protestanckiej
– Niemcy, Holandia
– Niemcy, Holandia
-
-
partie o rodowodzie protestanckim
partie o rodowodzie protestanckim
(z
(z
elementami fundamentalizmu
elementami fundamentalizmu
wyznaniowego) – państwa skandynawskie,
wyznaniowego) – państwa skandynawskie,
Holandia, Szwajcaria.
Holandia, Szwajcaria.
Blok partii konserwatywno-
Blok partii konserwatywno-
chrześcijańskich
chrześcijańskich
Programowa oferta partii
Programowa oferta partii
chadeckich:
chadeckich:
-
-
społeczny kapitalizm
społeczny kapitalizm
-
-
próba stworzenia
próba stworzenia
alternatywnego wobec
alternatywnego wobec
socjaldemokratycznego
socjaldemokratycznego
państwa dobrobytu.
państwa dobrobytu.
-
-
ponadgrupowy typ apelu
ponadgrupowy typ apelu
politycznego
politycznego
Blok partii konserwatywno-
Blok partii konserwatywno-
chrześcijańskich
chrześcijańskich
Austriacka OVP i Niemiecka CDU/CSU to
Austriacka OVP i Niemiecka CDU/CSU to
partie duże (ponad 40% poparcia
partie duże (ponad 40% poparcia
wyborczego).
wyborczego).
- w Danii, Finlandii i Szwecji to ugrupowania
- w Danii, Finlandii i Szwecji to ugrupowania
małe bądź bardzo małe
małe bądź bardzo małe
Najbardziej wyraźna tendencja
Najbardziej wyraźna tendencja
spadkowa spośród czterech rodzin partii
spadkowa spośród czterech rodzin partii
w Europie Zachodniej w latach 1945 –
w Europie Zachodniej w latach 1945 –
2005 (-49%). Partiom
2005 (-49%). Partiom
socjaldemokratycznym i liberalnym
socjaldemokratycznym i liberalnym
poparcie rośnie w sposób umiarkowany
poparcie rośnie w sposób umiarkowany
(około 10%) a konserwatywnym
(około 10%) a konserwatywnym
znacząco (25%).
znacząco (25%).
Blok partii konserwatywno-
Blok partii konserwatywno-
chrześcijańskich
chrześcijańskich
Indeks partycypacji ( 0,54)
Indeks partycypacji ( 0,54)
– partie
– partie
chadeckie uczestniczyły w tworzeniu więcej
chadeckie uczestniczyły w tworzeniu więcej
niż połowy gabinetów w 14 państwach
niż połowy gabinetów w 14 państwach
Europy Zachodniej. Szwajcaria-1,0; Włochy-
Europy Zachodniej. Szwajcaria-1,0; Włochy-
0,95; Luksemburg-0,95; Niemcy-0,68,
0,95; Luksemburg-0,95; Niemcy-0,68,
Portugalia-0,47; Francja-0,42; Norwegia-0,32.
Portugalia-0,47; Francja-0,42; Norwegia-0,32.
Współczynnik odpowiedzialności (0,4)
Współczynnik odpowiedzialności (0,4)
–
–
Luksemburg (partia powitalna, zawierająca
Luksemburg (partia powitalna, zawierająca
koalicje z lewicą i prawicą)-0,95; podobnie
koalicje z lewicą i prawicą)-0,95; podobnie
Holandia i Belgia-0,7; Niemcy, Portugalia,
Holandia i Belgia-0,7; Niemcy, Portugalia,
Irlandia – wskaźniki identyczne, choć niższe
Irlandia – wskaźniki identyczne, choć niższe
niż w przypadku Luksemburga.
niż w przypadku Luksemburga.
Blok partii konserwatywno-
Blok partii konserwatywno-
chrześcijańskich
chrześcijańskich
Rodzina partii konserwatywnych
Rodzina partii konserwatywnych
Postulaty:
Postulaty:
- popierania gospodarki rynkowej i reform
- popierania gospodarki rynkowej i reform
sprzyjających ortodoksji ekonomicznej;
sprzyjających ortodoksji ekonomicznej;
- wspieranie indywidualnej
- wspieranie indywidualnej
przedsiębiorczości;
przedsiębiorczości;
- ograniczenie do minimum
- ograniczenie do minimum
interwencyjnych i korygujących uprawnień
interwencyjnych i korygujących uprawnień
państwa w sferze gospodarczej;
państwa w sferze gospodarczej;
- zapewnienie ładu i bezpieczeństwa;
- zapewnienie ładu i bezpieczeństwa;
- zachowanie tradycyjnych wartości.
- zachowanie tradycyjnych wartości.
Blok partii konserwatywno-
Blok partii konserwatywno-
chrześcijańskich
chrześcijańskich
Partie ogólnonarodowego
Partie ogólnonarodowego
apelu
apelu
Partie konserwatywne
Partie konserwatywne
zorientowane konsensualnie
zorientowane konsensualnie
Ugrupowania
Ugrupowania
antykonsensualne
antykonsensualne
Blok partii konserwatywno-
Blok partii konserwatywno-
chrześcijańskich
chrześcijańskich
Indeks partycypacji (0,46)
Indeks partycypacji (0,46)
–
–
Irlandia-0,73; Islandia-0,72; Malta-0,7
Irlandia-0,73; Islandia-0,72; Malta-0,7
- gabinety jednopartyjne/ Wielka
- gabinety jednopartyjne/ Wielka
Brytania, Francja, Grecja, Hiszpania –
Brytania, Francja, Grecja, Hiszpania –
indeks niższy, rywalizacja
indeks niższy, rywalizacja
dwublokowa/ Norwegia, Finlandia,
dwublokowa/ Norwegia, Finlandia,
Dania-0,29 i Szwecja-0,11.
Dania-0,29 i Szwecja-0,11.
Indeks odpowiedzialności (0,29)
Indeks odpowiedzialności (0,29)
Blok partii radykalnych
Blok partii radykalnych
Są to ugrupowania
Są to ugrupowania
antysystemowe, które
antysystemowe, które
kwestionują założenia
kwestionują założenia
porządku demokratycznego.
porządku demokratycznego.
Kategoria partii radykalnych
Kategoria partii radykalnych
jest traktowana przez
jest traktowana przez
ugrupowania ustabilizowane
ugrupowania ustabilizowane
w sytuacyjny sposób.
w sytuacyjny sposób.
Blok partii radykalnych
Blok partii radykalnych
Do bloku partii radykalnych
Do bloku partii radykalnych
zalicza się partie komunistyczne
zalicza się partie komunistyczne
Najsilniejsze partie
Najsilniejsze partie
komunistyczne:
komunistyczne:
włoska - 27,7%
włoska - 27,7%
(1948-87), francuska - 23,5% (1945-
(1948-87), francuska - 23,5% (1945-
80), portugalska - 16% (1977-1985)
80), portugalska - 16% (1977-1985)
powstają nowe tego typu
powstają nowe tego typu
ugrupowania jako reakcja na reformy
ugrupowania jako reakcja na reformy
w partiach dotychczas istniejących
w partiach dotychczas istniejących
(Finlandia, Wielka Brytania).
(Finlandia, Wielka Brytania).
Blok partii radykalnych
Blok partii radykalnych
Ekstremizm prawicowy jako
Ekstremizm prawicowy jako
reakcja
reakcja
na zachodzącego we
na zachodzącego we
współczesnych społeczeństwach
współczesnych społeczeństwach
procesy modernizacyjne
procesy modernizacyjne
Prawicowy ekstremizm
Prawicowy ekstremizm
jako reakcja
jako reakcja
na powstawanie ugrupowań
na powstawanie ugrupowań
lewicowo-libertariarnych oraz
lewicowo-libertariarnych oraz
nowych ruchów społecznych
nowych ruchów społecznych
II typy antypolityki doby
II typy antypolityki doby
postindustrialnej
postindustrialnej
Blok partii radykalnych
Blok partii radykalnych
Wszystkie partie radykalne to
Wszystkie partie radykalne to
partie małe bądź zdecydowanie
partie małe bądź zdecydowanie
małe. Średnie poparcie
małe. Średnie poparcie
wyborcze kształtuje się na
wyborcze kształtuje się na
poziomie 5,5%.
poziomie 5,5%.
Relewancja rządowa
Relewancja rządowa