Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Prawo gospodarcze
Pojęcie i źródła
prawa gospodarczego
polskiego i unijnego
prof. Wiesław Czyżowicz &
dr Aleksander Werner
Katedra Prawa Administracyjnego
i Finansowego Przedsiębiorstw
Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz, dr Aleksander Werner
Cel zajęć
• Przedstawienie podstawowych
informacji o wybranych
elementach prawa
gospodarczego
• Doprowadzenie do zrozumienia
przez słuchaczy roli regulacji
prawnych w prowadzeniu
działalności gospodarczej w
warunkach jednolitego rynku
Unii Europejskiej
• Nauczenie możliwości
wykorzystywania wiedzy o
preferencjach zawartych w
prawie gospodarczym do
tworzenia wartości firmy i
kształtowania jej przewag na
konkurencyjnym rynku
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Cel zajęć
c.d.
• Wskazanie na podstawowe
prawne zasady tworzenia,
funkcjonowania i likwidacji
przedsiębiorstwa zgodnie z
unijnymi i polskimi regulacjami
prawnymi
• Podkreślenie znaczenia
bezpieczeństwa prawnego w
prowadzeniu działalności
biznesowej przez
przedsiębiorców działających w
Polsce
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz, dr Aleksander Werner
Metoda zajęć
• Wykład problemowy z
elementami
egzegezy tekstów wybranych
aktów prawnych;
• Przedstawienie wybranych
casusów i ich omówienie ich
znaczenia dla skutecznego i
bezpiecznego prawnie prawnie
prowadzenia działalności
gospodarczej w Polsce
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz, dr Aleksander Werner
Tematyka zajęć
•
Geneza i podstawowe pojęcia unijnego i
polskiego prawa gospodarczego
•
Źródła, zasady oraz funkcje unijnego i
polskiego prawa gospodarczego
•
Klasyfikacje prawa gospodarczego , zasady i
przedmiot regulacji publicznego i
prywatnego prawa gospodarczego
•
Pojęcie działalności gospodarczej
•
Przedsiębiorca w świetle europejskiego
prawa gospodarczego
•
Europejskie prawo przedsiębiorczości a
swoboda działalności gospodarczej
•
Zasady podejmowania i prowadzenia
działalności gospodarczej
•
Przedsiębiorca i przedsiębiorstwo w polskim
prawie gospodarczym (rejestracja
przedsiębiorców, firma, rozstrzyganie
sporów, upadłość, postępowanie naprawcze)
•
Spółki i ich rodzaje
•
Wybrane Umowy w obrocie gospodarczym
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Zaliczenie zajęć
Egzamin
testowy
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Literatura podstawowa
1/ Europejskie prawo gospodarcze w
działalności przedsiębiorstw.Praca zbiorowa
pod red. nauk. prof. dr hab. Karola
SOBCZAKA. Warszawa, wyd. Difin 2002;
2/ Cezary KOSIKOWSKI:Publiczne prawo
gospodarcze Polski i Unii Europejskiej.
Warszawa, wyd. LexisNexis, 2005;
3/ Aleksander Cieśliński: Wspólnotowe prawo
gospodarcze, Warszawa, wyd. C.H. Beck
2003
4/ Tadeusz Szymanek, Dariusz Czajka: Prawo
Gospodarcze.Podręcznik Akademicki,
Warszawa,wyd. Europejskiej Wyższej Szkoły
Prawa i Administracji, 2005
5/Ustawa z dnia 2 lipca 2004r o swobodzie
działalności gospodarczej, Dz.U. 2004,nr
173, poz.1807
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Literatura
uzupełniająca
1/ Teresa Mróz, Mirosław Stec: Prawo
gospodarcze prywatne, Warszawa,
wyd.C.H.Beck 2005,
2/ Publiczne prawo
gospodarcze.Zagadnienia ustrojowe,
materialnoprawne i proceduralne.
Struktura wykładu oraz materiały
źródłowe, Poznań , Wydawnictwo
Poznańskie 2006.
3/ Manfred A.Dauses: Prawo gospodarcze
Unii Europejskiej, Warszawa,
wyd.C.H.Beck 1999
4/ http://www.sejm.gov.pl (akty prawne od
1919roku)
5/ http://europa.eu
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prawo gospodarcze -
pojęcie
• nie jest wyodrębnione w
systemie prawa jako
samodzielna gałąź prawa,
jednak definicyjnie jest to:
• ogół norm prawnych,
dotyczących
funkcjonowania gospodarki
narodowej oraz stosunków
gospodarczych między
osobami fizycznymi i
prawnymi jako jej
podmiotami
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prawo gospodarcze
-klasyfikacja
• Prawo gospodarcze
publiczne
• Prawo gospodarcze
prywatne
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Prawo gospodarcze
publiczne
ogół norm prawnych
regulujących interwencję
państwa i jego organów oraz
aparatu w sferę gospodarczą
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Prawo gospodarcze
prywatne
regulacja wzajemnych stosunków
prawnych o charakterze
majątkowym i niemajątkowym
między osobami fizycznymi i
osobami prawnymi na zasadzie
formalnej równości stron
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Systematyka
Przepisy prawa gospodarczego można odnaleźć w ramach prawa:
• konstytucyjnego (np. gwarancje dotyczące wolności
gospodarczej)
• międzynarodowego (umowy międzynarodowe dotyczące
prowadzenia działalności gospodarczej - np. liberalizacji
handlu)
• administracyjnego (liczne regulacje dotyczące zasad
podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej oraz
władczej ingerencji administracji w tę działalność),
• karnego (zwłaszcza prawo karne skarbowe)
• pracy
• finansowego
• cywilnego
• handlowego
• celnego
• podatkowego
• innych przepisach szczególnych (np. fitosanitarne czy
weterynaryjne, etc.)
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Regulacje prawne e-biznesu
prof. Wiesław Czyżowicz & dr Aleksander Werner
Źródła prawa
gospodarczego -
regulacje krajowe
konstytucja,
ustawy,
umowy międzynarodowe,
rozporządzenia,
akty prawa miejscowego
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Konstytucja RP
Rozdz. II Źródła prawa, Art. 87,
pkt 1
1/ Konstytucja RP;
2/ Ustawy;
3/ Ratyfikowane umowy
międzynarodowe;
4/ Rozporządzenia
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Ratyfikowane umowy międzynarodowe
§3 Art. 91 Konstytucji RP
...ratyfikowania umowy konstytuującej
organizację międzynarodową, prawo przez
nią stanowione jest stosowane
bezpośrednio, mając pierwszeństwo w
przypadku kolizji z ustawami
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Źródła wspólnotowego
prawa
prawo pierwotne
prawo wtórne
Między nimi istnieją
relacje zbliżone do
istniejącego w obrębie
stosunku prawa
konstytucyjnego do prawa
zawartego w ustawach
zwykłych oraz normach
wykonawczych
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Prawo pierwotne
Trzy kategorie źródeł
•
traktaty założycielskie
•
zasady prawne
•
prawo zwyczajowe
System jest nadrzędny wobec prawa wtórnego, które nie
może być sprzeczne z prawem pierwotnym
Do prawa pierwotnego nie są zaliczane umowy
międzynarodowe zawierane przez WE (art. 300 TWE).
Zgodnie z orzecznictwem ETS, stanowią poziom pośredni
między prawem pierwotnym a prawem wtórnym.
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Traktaty założycielskie
• Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
• Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę
Energii Atomowej
• Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę
Węgla i Stali - przestał obowiązywać 23 lipca
2002 r.
• Późniejsze traktaty: Jednolity Dokument
Europejski z 28 lutego 1986 r., Traktat o Unii
Europejskiej (Maastricht 1992), Traktat
amsterdamski (1997 r.), Traktat z Nicei (2001
r.), Traktaty akcesyjne (2004)
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Obowiązywanie prawa
pierwotnego
• prawo pierwotne obowiązuje wprost państwa
członkowskie, a także daje bezpośrednie
prawa podmiotom gospodarki rynkowej
• czynnik bezpośredniego działania ma
miejsce, jeżeli norma nie wymaga
zastosowania środków konkretyzujących i
jest dostatecznie jasne (selfexecuting), zaś
tworząc prawa podmiotowe nie narusza praw
podmiotów trzecich.
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Źródła wspólnotowego
prawa
Pierwotne źródła prawa unijnego, to
traktaty tworzące EWWS, Euratom i EWG
oraz inne podobne akty, w tym Traktat
Akcesyjny na mocy którego, m.in..,Polska
stała się państwem członkowskim Unii
Europejskiej
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Prawo wtórne
• Podstawą wydawania tych aktów są
traktaty lub upoważnienia do wydawania
przepisów wykonawczych przez Komisję
• art. 249 TWE upoważnia do wydawania
aktów prawa wtórnego
• Mają one pierwszeństwo przed prawem
krajowym i są obowiązujące dla państw
członkowskich
• Muszą również zostać wprowadzone w
życie w wyznaczonych terminach
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Rozporządzenia
•
mają zastosowanie ogólne. Są we wszystkich
częściach wiążące i obowiązuje bezpośrednio w
każdym państwie członkowskim
•
zbliżone są w ich kondycji prawnej do ustaw jako
źródła prawa krajowego
•
podstawą do ich wydawania jest art. 249 [189]
TWE
•
nie muszą być one w żaden sposób
inkorporowane do krajowego systemu prawa
•
pierwszeństwo norm zawartych w
rozporządzeniach przed normami prawa
krajowego ― prawo krajowe nie ma
zastosowania, jeżeli jest ono sprzeczne z prawem
europejskim
Prawo wtórne
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Akty wtórnego prawa
wspólnotowego
Rozporządzenia
Zgodnie z art. 249 akapit 2 Traktatu
Ustanawiającego Wspólnotę Europejską
"Rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże
w całości i jest stosowane bezpośrednio we
wszystkich Państwach Członkowskich."
Źródła wspólnotowego prawa
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Dyrektywy
•
wiążą odnośnie do zamierzonego celu w odniesieniu do
każdego państwa członkowskiego, do którego jest
skierowana, zostawiając jednak władzom krajowym wybór
formy i środków
•
zasadniczym ich celem jest harmonizacja, koordynacja oraz
konwergencja prawodawstwa państw członkowskich
•
do ich realizacji przewidziany jest jedynie odpowiedni termin,
a w razie jego niedotrzymania istnieją możliwości
bezpośredniego powołania się na nią przez podmioty prawa
•
nie obowiązują, poza wyjątkami, podmiotów krajowych wprost
•
daje się zaobserwować praktyka, że pewna część dyrektyw
sformułowana jest w sposób tak szczegółowy, że właściwie nie
pozostawia się miejsca na inicjatywę organów państw
członkowskich
Prawo wtórne
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Decyzje
• obowiązują we wszystkich częściach
jedynie dla tych podmiotów, które
określone są w ich treści
• ich adresatem może być zarówno
państwo członkowskie, jak i osoba
prawna lub fizyczna
Prawo wtórne
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Zalecenia i opinie
• akty nie obowiązujące
• pomiędzy zaleceniami i opiniami różnica nie
jest zbyt ostra
• pierwsze pochodzą głównie z inicjatywy
wydających je organów, drugie są
powodowane wnioskami innych organów
WE lub też państw członkowskich UE
• zalecenia i opinie są najczęściej adresowane
do państw członkowskich
• mogą być jednakże kierowane do
podmiotów prywatnych
Prawo wtórne
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Pytania?
Uwagi?
Postulaty
i
propozycj
e !!!
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
Dziękuj
ę
za
uwagę
Prof. Wiesław Czyżowicz, dr
Aleksannder Werner
Prawo gospodarcze
prof. Wiesław Czyżowicz , dr Aleksander Werner
K O N T A K T
prof. Wiesław Czyżowicz:
wesczyz@sgh.waw.pl
http://akson.sgh.waw.pl/~wczyzo
www.sgh.waw.pl/katedry/kpaifp
konsultacje: poniedziałek 15
30
– 16
30
Katedra Prawa Administracyjnego i Finansowego
Przedsiębiorstw, Budynek S, ul. Batorego 8, s. 8
dr Aleksander Werner: awerne@sgh.waw.pl;
www.sgh.waw.pl/katedry/kpaifp