Slajd 1

LUBELSKA OKRĘGOWA IZBA INŻYNIERÓW BUDOWNICTWA

MATERIAŁY SZKOLENIOWE

Projekt Lubelskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa pt.

"Podnoszenie kwalifikacji zawodowych osób związanych z budownictwem

na terenie województwa lubelskiego" współfinansowany ze środków

Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

realizowany w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego

Rozwoju Regionalnego 2004-2006, Priorytet II, "Wzmocnienie rozwoju

zasobów ludzkich w regionach", działanie 2.1 "Rozwój umiejętności

powiązany z potrzebami regionalnego rynku pracy i możliwości

kształcenia ustawicznego w regionie".

Wszelkie informacje dotyczące Unii Europejskiej i funduszy strukturalnych

można znaleźć na stronie

www.europa.eu.int

, zaś dotyczące

Europejskiego Funduszu Społecznego na stronie internetowej Instytucji

Zarządzającej tj.: Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem

Społecznym, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, skr.

poczt. 59, 00-955 Warszawa,

www.efs.gov.pl

Funkcję Instytucji Wdrażającej pełni Wojewódzki Urząd Pracy w Lublinie,

ul.Okopowa 5, 20-022 Lublin,

www.wup.lublin.pl

Dyrektywa 89/106/EWG

Fundamentalnymi dokumentami UE - dyrektywy,
które określają wymagania użytkowe i własności
techniczne wyrobów oraz wytyczają zasadnicze
wymagania dla obiektów budowlanych.

Dyrektywa Rady z 21 grudnia

1988 w sprawie zbliżenia

przepisów prawnych i

administracyjnych państw

członkowskich dotyczących

materiałów konstrukcyjnych

89/106/EEC

83/68/EEC

OJ L 40 z

11/02/89

OJ L 220 z

30/08/93

Materiał konstrukcyjny: Wyroby produkowane w celu

włączenia na stałe w pracach konstrukcyjnych (tj. pracach

budowlanych oraz cywilnych pracach inżynieryjnych).

Nadrzędnym celem Dyrektywy jest usunięcie barier
dla handlu między krajami uczestniczącymi przez
kompleksową i optymalną unifikację oraz
uproszczenie istniejących krajowych wymagań
technicznych.

Dyrektywa 89/106/EWG

Znakowanie CE

Wskazuje, że wyrób spełnia wymagania

zasadnicze wszystkich dyrektyw mających w tym
przypadku zastosowanie oraz że wyrób poddany
był ocenie zgodności w trybie określonym w
dyrektywie.

Zasada domniemanej zgodności

Wskazanie domniemanej zgodności z

odpowiednimi normami zharmonizowanymi z
dyrektywą (lub dyrektywami) nowego podejścia
oznacza spełnienie wymagań zasadniczych
zawartych w stosownej dyrektywie (lub
dyrektywach)

Wprowadzanie dyrektywy

89/106/EWG

do przepisów polskich

Obecnie ustawa (Dz.U. nr 92, poz. 881)
z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach
budowlanych.

Ustawa wdraża postanowienia dyrektywy
89/106/EWG.

Niniejsza ustawa zmienia ustawy: ustawę z dnia 7
lipca 1994 r. - Prawo budowlane, ustawę z dnia 30
sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności.

System norm i dokumentów

1. Metody badania kruszyw

2. Normy ogólne stanowiące zbiór właściwości
ważnych dla danej grupy zastosowań kruszyw

3. Normy szczegółowe stanowiące zbiór
właściwości ważnych dla poszczególnych
technologii z grupy zastosowań.
4. Załączniki krajowe do norm europejskich.
5. Dokumenty krajowe określające warunki
dla danych grup zastosowań i poszczególnych
technologii: zalecenia, specyfikacje, itd.

2. Normy ogólne stanowiące zbiór

właściwości ważnych dla danej

grupy zastosowań kruszyw

EN 13139 Kruszywa do zapraw
EN 12620 Kruszywa do betonu

13242

Kruszywa do niezwiązanych i

hydraulicznie

związanych materiałów dla

stosowania

w pracach inżynierii lądowej i

konstrukcji dróg

EN 13043

Kruszywa dla mieszanek bitumicznych

i powierzchniowego wzmocnienia dla

dróg, lotnisk

i innych powierzchni obciążonych ruchem

EN 13055-

Kruszywa lekkie Część 1: Kruszywa lekkie
do betonu, zaprawy i zaczynu

EN 13055-

Kruszywa lekkie Część 2: Kruszywa lekkie
do innych zastosowań

CEN TC 154

Kruszywa stanowią jeden z podstawowych
materiałów konstrukcyjnych, wykorzystywane
do budowy osiedlowych, handlowych i
przemysłowych konstrukcji, w tym w inżynierii
lądowej do budowy lotnisk, mostów, tam,
elektrowni, tuneli, dróg i kolei oraz dla
ochronie brzegów w budownictwie
hydrotechnicznym. Kruszywa jako niezwiązane
mają również zastosowanie przy odwodnieniu.
Rynek kruszyw drogowych jest duży i związany
z ich stosowaniem jako podstawowego
składnika w robotach ziemnych, w betonie i
mieszankach mineralno-asfaltowych (asphalt).

2. Metody badania

kruszyw

Normy PN-EN dotyczące metod badania
zamieszczono w załączniku 1. Do końca 2002 roku
wdrożono 33 normy europejskie dotyczące metod
badania kruszyw, opracowanych w PKN/KT 108 i
ustanowionych przez PKN oraz zaplanowano 3
normy europejskie na rok 2003 (patrz:
http://www.pkn.pl/).
Łącznie zostanie przygotowanych 36 metod
badawczych do końca 2003 roku.
Niektóre z nich są bardzo podobne do istniejących
norm PN, ale nie identyczne, niektóre są całkowicie
nowe: niektóre istniejące badania będą wycofane
całkowicie. Należy sobie zdawać sprawę, że
krajowe dokumenty odwołują wszystkie
metody badań niezgodne z PN-EN.

Normalizacja polska – system europejski

1. Metody badania
kruszyw

PN-EN 933-1:2000

Oznaczanie składu ziarnowego. Metoda
przesiewania

PN-EN 933-2:1999

Oznaczanie składu ziarnowego. Nominalne wymiary
otworów sit badawczych

PN-EN 933-3:1999

Oznaczanie kształtu ziarn za pomocą wskaźnika
płaskości

PN-EN 933-4:2001

Część 4: Oznaczanie kształtu ziarn . Wskaźnik
kształtu

PN-EN 933-5:2000

Oznaczanie procentowej zawartości ziarn o
powierzchniach powstałych w wyniku przekruszenia
lub łamania kruszyw grubych

PN-EN 933

Badania geometrycznych właściwości
kruszyw

Normalizacja polska – system europejski

1. Metody badania
kruszyw

PN-EN 933-6:2002

Część 6: Ocena właściwości powierzchni. Wskaźnik
przepływu kruszyw

PN-EN 933-7:2000

Oznaczanie zawartości muszli. Zawartość
procentowa muszli w kruszywach grubych

PN-EN 933-8:2001

Część 8: Ocena zawartości drobnych cząstek.
Badanie wskaźnika piaskowego

PN-EN 933-9:2001

Ocena zawartości drobnych cząstek. Badanie
błękitem metylenowym

PN-EN 933-10:2002

Część 10: Ocena zawartości drobnych cząstek.
Uziarnienie wypełniaczy (przesiewanie w strumieniu
powietrza)

PN-EN 933

Badania geometrycznych właściwości
kruszyw

prEN 933-11

Part 11: Classification test for the constituents of
coarse recycled aggregates

Normalizacja polska – system europejski

1. Metody badania
kruszyw

PN-EN 1097

Badania mechanicznych i fizycznych
właściwości kruszyw

PN-EN 1097-1:2000

Oznaczanie odporności na ścieranie (mikro-Deval)

PN-EN 1097-2:2000

Metody oznaczania odporności na rozdrabianie

PN-EN 1097-3:2000

Oznaczanie gęstości nasypowej i jamistości

PN-EN 1097-4:2002

Oznaczanie pustych przestrzeni suchego,
zagęszczonego wypełniacza

PN-EN 1097-5:2001

Oznaczanie zawartości wody przez suszenie w
suszarce z wentylacją

PN-EN 1097-6:2002

Część 6: Oznaczanie gęstości ziarn i nasiąkliwości

Normalizacja polska – system europejski

1. Metody badania
kruszyw

PN-EN 1097-7:2001

Część 7: Oznaczanie gęstości wypełniacza. Metoda
piknometryczna

PN-EN 1097-8:2002

Część 8: Oznaczanie polerowalności kamienia

PN-EN 1097-9:2000

Oznaczanie odporności na ścieranie abrazyjne przez
opony z kolcami. Badanie skandynawskie

PN-EN 1097-10

Oznaczanie wysokości podciągania wody

PN-EN 1097

Badania mechanicznych i fizycznych
właściwości kruszyw

Normalizacja polska – system europejski

1. Metody badania
kruszyw

PN-EN 1367

Badania właściwości cieplnych i
odporności kruszyw na działanie
czynników atmosferycznych

PN-EN 1367-1:2001

Część 1: Oznaczanie mrozoodporności

PN-EN 1367-2:2000

Badanie w siarczanie magnezu

PN-EN 1367-3:2002

Część 3: Badanie bazaltowej zgorzeli słonecznej
metodą gotowania

PN-EN 1367-4:2000

Oznaczanie skurczu przy wysychaniu

PN-EN 1367-5

Oznaczanie odporności na szok termiczny

Normalizacja polska – system europejski

1. Metody badania
kruszyw

PN-EN 1744

Badania chemicznych właściwości
kruszyw

PN-EN 1744-1:2000

Analiza chemiczna

PN-EN 1744-2

Oznaczanie odporności na reakcje alkaliczne

PN-EN 1744-3:2003

Przygotowanie wyciągów przez wymywanie kruszyw

PN-EN 1744-4

Podatność na wodę wypełniaczy dla mieszanek
bitumicznych

PN-EN 1744-5

Determination of acid soluble chloride salts

PN-EN 1744-6

Determination of the influence of aggregate extract
on the initial setting time of cement

Normalizacja polska – system europejski

1. Metody badania
kruszyw

PN-EN 13179

Badania kruszyw wypełniających
stosowanych do mieszanek bitumicznych

PN-EN 13179-1:2002

Część 1: Badanie metodą pierścienia i kuli

PN-EN 13179-2:2002

Część 2: Liczba bitumiczna

3. Kruszywa – wyroby dla określonych

zastosowań

3.1. Normy

Normy PN-EN dla kruszyw odnoszą się do
wypełniaczy, kruszywa naturalnych lub
sztucznych (lekkich) (drobnych i grubych) i
kamienia do robót hydrotechnicznych dla ich
zastosowania w konstrukcjach z zaprawy,
betonu i mieszanek mineralno-asfaltowych. W
odróżnieniu od norm PN dotyczą również kruszyw z
recyklingu.
Kluczowe zmiany odnoszą się do:
• terminologii,
• opisu wyrobu,
• normowych wymiarów sit,
• przedstawienia uziarnienia,
• metod badania,
• kontroli produkcji i oznakowania CE.
System ten jest jednolity i rozpoznawalny przez
wszystkich producentów, specyfikujących i
użytkowników.

3.2. Wymagania

Kruszywa powinny być badane i klasyfikowane
zawsze

pod

względem

określonych

zastosowań.  Wykonanie  wszystkich  badań  dla
kruszywa  jest  bardzo  drogie  i  nierozsądne,
szczególnie  gdy  nie  będą  one  konieczne  lub
przydatne

przyszłości.

Ponadto

niektóre

sformułowania  zawarte  w  normach  PN-EN,  w
przypadku  spełnienia  nawet  wszystkich  wymagań
zawartych  w  określonej  normie,  nie  oznaczają,  że
kruszywo jest odpowiednie dla danego zastosowania
(na przykład EN 12620).

3.2. Wymagania

Dlatego też, producent kruszywa powinien
kierować się wymaganiami:
- pochodzącymi z normy dla wyrobu stosowania,
- klient precyzuje zastosowanie, miejsce stosowania
kruszywa oraz wartości deklarowane.

W wielu krajów europejskich dla uniknięcia
zamieszania, dwuznaczności i wykonywania
niepotrzebnych badań przygotowuje się stosowne
dokumenty. Dokumenty te są publikowane jako
krajowe, ale należy zdać sobie sprawę, że muszą
być one „sharmonizowane” w myśl Dyrektywy
Nowego Podejścia (przynajmniej w okresie
przejściowym). Ponadto deklaracja zgodności
wystawiana przez producenta dla kruszyw
stosowanych za granicą musi być wystawiona
również dla tych dodatkowych dokumentów -
dostępnych.

Rodzaje kruszyw

kruszywo
ziarnisty materiał stosowany w budownictwie.
Kruszywo może być naturalne, sztuczne lub z
recyklingu.
kruszywo naturalne
kruszywo pochodzenia mineralnego, które poza
obróbką mechaniczną nie zostało poddane żadnej
innej obróbce.
kruszywo sztuczne
kruszywo pochodzenia mineralnego, uzyskane w
wyniku procesu przemysłowego obejmującego
termiczną lub inną modyfikację
kruszywo z recyklingu
kruszywo powstałe w wyniku przeróbki
nieorganicznego materiału zastosowanego
poprzednio w budownictwie

PN-EN 13242Kruszywa do niezwiązanych i
hydraulicznie związanych materiałów
stosowanych w obiektach budowlanych i
budownictwie drogowym

PN-EN 13242

wymiar kruszywa
oznaczenie kruszywa poprzez określenie dolnego (d) i
górnego (D) wymiaru sita jako d/D
UWAGA Oznaczenie dopuszcza obecność pewnej ilości
ziarn, które pozostają na górnym sicie (nadziarno) i
pewnej ilości ziarn, które mogą przejść przez dolne
sito (podziarno). Wymiar dolnego sita (d) może
wynosić 0.

Rodzaje kruszyw

0 0,063 1 2 6,3

Kruszywo drobne

Kruszywo grube

Kruszywo

o ciągłym uziarnieniu

Sito # [mm]

d D

Kruszywo drobne
Pyły

PN-EN

13242

Kruszyw

Wymiar

Procent przechodzącej masy

Kategori

2 D

1,4 D

b c

c e

d/2

Drobne

d = 0

100

98 do

100

85 do

oraz D ≤

6,3

100

98 do

100

80 do

kruszywo drobne

0 0,063 1 2 6,3

Kruszywo drobne

Sito # [mm]

d D

Kruszywo drobne

Tablica 2 —Podstawowe wymagania dotyczące uziarnienia

PN-EN 13242

Tablica 4 — Kategorie tolerancji dla typowego
uziarnienia kruszywa drobnego i kruszywa o
ciągłym uziarnieniu deklarowanego przez
producenta

kruszywo drobne

Graniczne odchylenia

Procent przechodzącej masy

Kategoria

sito D

sito DI2

sito 0,063

Kruszywo

drobne

Kruszywo o

uziarnieniu

ciągłym

± 5

± 7,5

± 10

± 20

± 25

± 3

± 4

± 5

Brak wymagania

PN-EN

13242

Tablica 8 — Kategorie maksymalnych

zawartości pyłów

Kruszywo

Udział masy

przechodzącej przez

sito 0,063 mm [%]

Kategoria

Drobne

≤ 3

≤ 7

≤ 10

≤ 16

≤ 22

> 22

Deklarowana

Brak wymagania

kruszywo drobne - Zawartość pyłów

kruszywo drobne - Jakość pyłów

Jeśli zawartość pyłów w kruszywie drobnym
przekracza 3 % masy i jeśli istnieją udokumentowane
dowody zastosowania z dobrymi skutkami tego
kruszywa, dalsze badania nie są konieczne. Jeśli jest
to wymagane, kruszywa pod względem zawartości
szkodliwych pyłów powinny być oceniane zgodnie z
załącznikiem A.

3.3. Obowiązek oznakowania

przez producentów

kruszyw

Jeżeli produkowane przez niego kruszywa spełniają
wysokie wymagania pod względem
bezpieczeństwa dla określonego zastosowania
(Atestacja systemu zgodności 2+), to powinien on
poddać się procedurze certyfikacji w
uprawnionej jednostce.
Na podstawie deklaracji zgodności i
certyfikatu, producent może dołączać
oznaczenie CE dla kruszyw przez niego
produkowanych.

PN-EN

13242

Kruszywa do niezwiązanych i hydraulicznie

związanych materiałów stosowanych w

obiektach budowlanych i budownictwie

drogowym

EN 13242

0123-CPD-0456

Any Co Ltd, PO Box 21, B-1050

01234

Wymiar ziarn

Gęstość ziarn

Obecność zanieczyszczeń

- Zawartość pyłów

- Jakość pyłów

Skład/zawartość

- Siarczany rozpuszczalne w kwasie

- Siarka całkowita

Składniki które wpływają na szybkość wiązania

Uwalniane metale ciężkie przez wypłukiwanie

Uwalniane inne substancje niebezpieczne

Deklaracja zgodności
i certyfikat

Document Outline