HISTORIA – PERIODYZACJA, ŹRÓDŁA

1. Czym jest historia
2. Podział dziejów na epoki
3. Źródła historyczne i ich 

badanie

CZYM JEST HISTORIA

HISTORIA – ( gr. istoria – 

„ badanie, dochodzenie do 
wiedzy” )- nauka zajmująca się 
badaniem przeszłości 
społeczeństw ludzkich od 
momentu wynalezienia pisma- 
ok..3500 r. p.n.e.

Sumeryjskie pismo klinowe. 
Muzeum Watykańskie

 

Hieroglify ze świątyni w Kom 
Ombo 

CZYM JEST HISTORIA

PREHISTORIA -  prahistoria (łac. pre - 

przedrostek oznaczający uprzedniość, 

"przed", "wcześniej") to najdłuższy okres 

dziejów ludzkości - od pojawienia się 

człowieka na Ziemi do powstania pisma. 

Badanie tego okresu możliwe jest jedynie 

metodami archeologicznymi. Na terenach 

Afryki zaczyna się około 7 mln lat temu 

razem z pojawieniem się pierwszych 

człowiekowatych, na terenie Europy około 

1 mln lat temu, natomiast na innych 

terenach z momentem pojawienia się tam 

człowieka 

Sahelanthropus 
tchadensis – wymarły 
gatunek ssaka 
człekokształtnego(Kenia)

Era – system liczenia lat, gdzie za datę początkową uważa się jakieś wielkie 

wydarzenie

ERY

CHRZEŚCIJAŃSKA

  (DIONIZYJSKA)

(narodziny Chrystusa

)

BIZANTYJSKA

( stworzenie świata

5508 r. p.n.e.)

ŻYDOWSKA

(stworzenie świata

3761 r. p.n.e.)

ISLAMSKA

(Wielka Hidżra

622 r. n.e.)

RZYMSKA

( 753 r.

założenie miasta

)

EPOKA HISTORYCZNA – OKRES W DZIEJACH WYODRĘBNIONY NA PODSTAWIE 

DONIOSŁYCH, PRZEŁOMOWYCH WYDARZEŃ(CEZURA CZASOWA)

Podział na epoki – kryterium materiału, z którego wykonywano narzędzia ( epoki archeologiczne) 

Epoka 

kamienna

(2 mln-3100 r. p.n.e.)

starsza (paleolit) 

– 2 mln-9 tys. p.n.e. 

średnia (mezolit)- 

9-4 tys. p.n.e.

młodsza ( neolit) 

– 4600-3100 r. p.n.e.

Epoka brązu – 

1850-800 r. p.n.e.

Epoka żelaza 

– od ok. 800 r. p.n.e.

PODZIAŁ NA EPOKI

(kryterium wydarzeń zmieniających życie człowieka)

STAROŻYTNOŚĆ

Od ok. 3500 r. p.n.e.

* powstanie  

   pierwszych 

   państw

* wynalezienie 

   pisma

do 476 r. n.e.

* upadek cesarstwa

   zachodnio –

   rzymskiego

ŚREDNIOWIECZE

Do:

* 1517 - wystąpienie

               Lutra

* 1492 - odkrycie

               Ameryki

* 1453 - upadek

       Konstantynopola

* 1450 - wynalazek

               druku

NOWOŻYTNOŚĆ

Do:

* 1789 -

   rewolucja

   we   

   Francji

* kongres

   w

   Wiedniu

* 1914 -

    I wojna

   światowa 

HISTORIA

WSPÓŁCZE-

SNA

EPOKI HISTORYCZNE

(kryterium stosunku do środków produkcji)

WSPÓLNOTA

PLEMIENNA

FEUDALIZM

KAPITALIZM

SOCJALIZM

Źródło historyczne to wszystko to, skąd możemy czerpać wiedzę o 

przeszłości ( Jerzy Topolski), są to wszelkie zachowane ślady działalności 

człowieka

ŹRÓDŁA HISTORYCZNE

ŹRÓDŁA PISANE

Źródła dokumentowe i aktowe
(normatywne)
źródła aktowe – powstałe na użytek 
                          administracji 
notatki urzędowe 
protokoły 
spisy inwentarza gospodarczego 
edykty 
skodyfikowane prawa 
sprawozdania 

Źródła opisowe
(relacyjno – narracyjne)
teksty nie mające mocy prawnej
a jedynie opisujące 
rzeczywistość np.:

•dzieła historiograficzne 
     ( np.. kroniki, roczniki i in.)

•Pamiętniki

• wspomnienia

•publicystyka

•literatura piękna

•listy

ŹRÓDŁA NIEPISANE

na przykład:

•zabytki kultury materialnej
 ( architektura, przedmioty 
   codziennego użytku, broń itp.)
*źródła ikonograficzne ( obrazy
 rzeźby, fotografie itp.)

•przekazy ustne

•nagrania audiowizualne

•nazewnictwo (imiona, nazwy ulic
 osad, miesięcy itp.)
*źródła kartograficzne