Niewydolność nerek
Niewydolność nerek
Niewydolność nerek
Niewydolność nerek
Rola nerek
Rola nerek
Utrzymują równowagę wapniowo-
Utrzymują równowagę wapniowo-
fosforanową
fosforanową
Usuwają produkty przemiany materii
Usuwają produkty przemiany materii
Regulują gospodarkę wodno –
Regulują gospodarkę wodno –
elektrolitową oraz kwasowo- zasadową
elektrolitową oraz kwasowo- zasadową
Uczestniczą w regulowaniu ciśnienia
Uczestniczą w regulowaniu ciśnienia
tętniczego krwi
tętniczego krwi
Nerki są narządem wydzielania
Nerki są narządem wydzielania
wewnętrznego (erytropoetyna, renina)
wewnętrznego (erytropoetyna, renina)
Ostra niewydolność nerek
Ostra niewydolność nerek
Jest to nagłe upośledzenie czynności nerek
Jest to nagłe upośledzenie czynności nerek
– głównie filtracji kłębuszkowej (przez nerki
– głównie filtracji kłębuszkowej (przez nerki
przepływa ok.120 ml/min krwi tj. około 170
przepływa ok.120 ml/min krwi tj. około 170
l/24h – GFR).
l/24h – GFR).
Dochodzi do wzrostu stężenia mocznika i
Dochodzi do wzrostu stężenia mocznika i
kreatyniny we krwi oraz spadku ilości
kreatyniny we krwi oraz spadku ilości
produkcji moczu (nie zawsze)
produkcji moczu (nie zawsze)
Występuje często kwasica metaboliczna,
Występuje często kwasica metaboliczna,
hipokalcemia, hiperkaliemia,
hipokalcemia, hiperkaliemia,
hiperfosfatemia
hiperfosfatemia
Podział ONN
Podział ONN
Przednerkowa ONN
Przednerkowa ONN
Nerkowa (miąższowa) ONN
Nerkowa (miąższowa) ONN
- zapalna
- zapalna
- niezapalna
- niezapalna
Pozanerkowa ONN
Pozanerkowa ONN
Przednerkowa ONN
Przednerkowa ONN
Hipowolemia (krwotoki, nadmierna utrata
Hipowolemia (krwotoki, nadmierna utrata
płynów z organizmu)
płynów z organizmu)
Utrata płynów do tzw. Przestrzeni trzeciej
Utrata płynów do tzw. Przestrzeni trzeciej
-zapalenie trzustki, oparzenia, niedrożność
-zapalenie trzustki, oparzenia, niedrożność
jelit, zapalenie otrzewnej,)
jelit, zapalenie otrzewnej,)
Zmniejszenie objętości wyrzutowej serca
Zmniejszenie objętości wyrzutowej serca
(zawał, tamponada osierdzia, przewlekła
(zawał, tamponada osierdzia, przewlekła
niewydolność krążenia)
niewydolność krążenia)
Posocznica
Posocznica
Zespół wątrobowo- nerkowy
Zespół wątrobowo- nerkowy
Nerkowa ONN
Nerkowa ONN
Zmiany zapalne (kłębuszkowe zapalenia nerek,
Zmiany zapalne (kłębuszkowe zapalenia nerek,
uogólnione choroby drobnych naczyń, śródmiąższowe
uogólnione choroby drobnych naczyń, śródmiąższowe
zapalenie nerek- w przebiegu reakcji alergicznych na
zapalenie nerek- w przebiegu reakcji alergicznych na
leki lub na infekcje, mikroangiopatia zakrzepowa
leki lub na infekcje, mikroangiopatia zakrzepowa
Zmiany niezapalne- martwica cewek nerkowych –
Zmiany niezapalne- martwica cewek nerkowych –
niedokrwienie
niedokrwienie
- nefrotoksyny egzogenne- leki np. antybiotyki
- nefrotoksyny egzogenne- leki np. antybiotyki
aminoglikozydowe, NLPZ, jodowe preparaty
aminoglikozydowe, NLPZ, jodowe preparaty
kontrastowe, glikol etylenowy, pestycydy,
kontrastowe, glikol etylenowy, pestycydy,
alkohol, heroina
alkohol, heroina
- nefrotoksyny endogenne- wapń, kwas moczowy
- nefrotoksyny endogenne- wapń, kwas moczowy
- działanie nefrotoksyczne wywołują wywołują
- działanie nefrotoksyczne wywołują wywołują
produkty hemolizy i miolizy (zespół zmiażdzenia-
produkty hemolizy i miolizy (zespół zmiażdzenia-
mioliza)
mioliza)
Pozanerkowa ONN
Pozanerkowa ONN
a.
a.
Niedrożność lub przerwanie moczowodów:
Niedrożność lub przerwanie moczowodów:
-
Przeszkoda śród lub
Przeszkoda śród lub
wewnątrzmoczowodowa (kamica, skrzepy
wewnątrzmoczowodowa (kamica, skrzepy
krwi, obrzęk moczowodu)
krwi, obrzęk moczowodu)
-
Ucisk na moczowód od zewnątrz (guzy
Ucisk na moczowód od zewnątrz (guzy
gruczołu krokowego, szyjki macicy)
gruczołu krokowego, szyjki macicy)
b. Niedrożność szyjki pęcherza moczowego
b. Niedrożność szyjki pęcherza moczowego
c. Niedrożność lub przerwanie ciągłości cewki
c. Niedrożność lub przerwanie ciągłości cewki
moczowej
moczowej
Obraz kliniczny
Obraz kliniczny
Zależy głównie od:
Zależy głównie od:
Przyczyny wywołującej
Przyczyny wywołującej
Czasu trwania
Czasu trwania
Obraz kliniczny przednerkowej
Obraz kliniczny przednerkowej
ONN
ONN
Dominujące mogą być objawy wstrząsu
Dominujące mogą być objawy wstrząsu
Bladość i wilgotność powłok skórnych
Bladość i wilgotność powłok skórnych
Osłabienie siły mięśniowej
Osłabienie siły mięśniowej
Spadek ciśnienia tętniczego
Spadek ciśnienia tętniczego
przyśpieszenie oddechu i tętna
przyśpieszenie oddechu i tętna
Spadek produkcji moczu – oliguria i
Spadek produkcji moczu – oliguria i
anuria
anuria
Szybkie usunięcie przyczyny i leczenie
Szybkie usunięcie przyczyny i leczenie
przywraca prawidłową funkcję nerek
przywraca prawidłową funkcję nerek
Obraz kliniczny nerkowej
Obraz kliniczny nerkowej
ONN
ONN
W przebiegu niezapalnej niewydolności
W przebiegu niezapalnej niewydolności
nerek wyróżnia się 4 okresy:
nerek wyróżnia się 4 okresy:
1.
1.
wstępny – od chwili zadziałania
wstępny – od chwili zadziałania
szkodliwego czynnika do
szkodliwego czynnika do
wystąpienia objawów klinicznych
wystąpienia objawów klinicznych
2.
2.
Oligurii / anurii
Oligurii / anurii
3.
3.
Poliurii
Poliurii
4.
4.
Zdrowienia – normalizacja funkcji
Zdrowienia – normalizacja funkcji
wydalniczej nerek
wydalniczej nerek
Okres 1 - wstępny
Okres 1 - wstępny
Trwa od kilku do kilkudziesięciu godzin,
Trwa od kilku do kilkudziesięciu godzin,
ale może być wydłużony do kilkunastu
ale może być wydłużony do kilkunastu
dni
dni
Dominują objawy choroby podstawowej
Dominują objawy choroby podstawowej
Objawy nefrotoksyczne działania
Objawy nefrotoksyczne działania
aminoglikozydów występują po ok.
aminoglikozydów występują po ok.
tygodniu – upośledzenie zagęszczania
tygodniu – upośledzenie zagęszczania
moczu, wzrost diurezy, wzrost stęzenia
moczu, wzrost diurezy, wzrost stęzenia
sodu w moczu
sodu w moczu
Okres 2-oligurii lub anurii
Okres 2-oligurii lub anurii
Trwa średnio 10 – 14 dni
Trwa średnio 10 – 14 dni
Spadek diurezy poniżej 500 ml/ dobę lub
Spadek diurezy poniżej 500 ml/ dobę lub
anuria
anuria
Słabe zagęszczanie moczu
Słabe zagęszczanie moczu
Wzrost stężenia kreatyniny i mocznika we
Wzrost stężenia kreatyniny i mocznika we
krwi
krwi
Zaburzenia gospodarki wodno – elektrolitowej
Zaburzenia gospodarki wodno – elektrolitowej
Dochodzi do rozwoju pełnoobjawowej
Dochodzi do rozwoju pełnoobjawowej
mocznicy
mocznicy
Objawy ostrej mocznicy
Objawy ostrej mocznicy
Zaburzenia ze strony ośrodkowego układu
Zaburzenia ze strony ośrodkowego układu
nerwowego (drżenia, senność,
nerwowego (drżenia, senność,
dezorientacja, śpiączka)
dezorientacja, śpiączka)
Oddech Kussmaula
Oddech Kussmaula
Zaburzenia ze strony układu krążenia
Zaburzenia ze strony układu krążenia
(kardiomiopatia mocznicowa, zapalenie
(kardiomiopatia mocznicowa, zapalenie
osierdzia)
osierdzia)
Nudności, wymioty, nadżerki błony śluzowej
Nudności, wymioty, nadżerki błony śluzowej
żołądka i jelit, ostre wrzody trawienne
żołądka i jelit, ostre wrzody trawienne
Objawy skazy krwotocznej
Objawy skazy krwotocznej
niedokrwistość
niedokrwistość
Badania laboratoryjne
Badania laboratoryjne
Nieprawidłowy wynik gazometrii (kwasica)
Nieprawidłowy wynik gazometrii (kwasica)
Hipokalcemia, hiperkaliemia,
Hipokalcemia, hiperkaliemia,
hiperfosfatemia
hiperfosfatemia
Wzrost stężenia we krwi mocznika,
Wzrost stężenia we krwi mocznika,
kreatyniny, kwasu moczowego
kreatyniny, kwasu moczowego
Zmiany w morfologii – leukocytoza,
Zmiany w morfologii – leukocytoza,
erytropenia
erytropenia
W EKG cechy hiperkaliemii
W EKG cechy hiperkaliemii
Okres 3 -poliurii
Okres 3 -poliurii
Trwa 2 – 3 tygodnie
Trwa 2 – 3 tygodnie
Stopniowy wzrost produkcji moczu aż do
Stopniowy wzrost produkcji moczu aż do
ilości znacznie większych niż normalnie
ilości znacznie większych niż normalnie
Chorzy są skłonni do odwodnienia – utraty
Chorzy są skłonni do odwodnienia – utraty
sodu i potasu
sodu i potasu
Zaburzenia elektrolitowe – hipokaliemia
Zaburzenia elektrolitowe – hipokaliemia
Okres 4- zdrowienia
Okres 4- zdrowienia
Trwa ok. 6 miesięcy
Trwa ok. 6 miesięcy
Najdłużej trwa upośledzenie zagęszczania
Najdłużej trwa upośledzenie zagęszczania
moczu i ustępowanie niedokrwistości
moczu i ustępowanie niedokrwistości
Obraz kliniczny pozanerkowej
Obraz kliniczny pozanerkowej
ONN
ONN
Całkowity bezmocz
Całkowity bezmocz
Bóle w okolicy nerek
Bóle w okolicy nerek
Wyczuwalny powiększony pęcherz
Wyczuwalny powiększony pęcherz
nad spojeniem łonowym
nad spojeniem łonowym
Leczenie: usunięcie przeszkody w
Leczenie: usunięcie przeszkody w
odpływie moczu oraz kontrola
odpływie moczu oraz kontrola
gospodarki wodno – elektrolitowej
gospodarki wodno – elektrolitowej
( dochodzi do wzrostu diurezy)
( dochodzi do wzrostu diurezy)
Leczenie ONN
Leczenie ONN
1.
1.
Leczenie przyczynowo- zapobiegawcze
Leczenie przyczynowo- zapobiegawcze
-
Wyprowadzenie chorego ze wstrząsu
Wyprowadzenie chorego ze wstrząsu
-
Kontrola diurezy godzinowej
Kontrola diurezy godzinowej
-
Zaprzestanie podawania leków, które
Zaprzestanie podawania leków, które
mogą powodować nerkową ONN
mogą powodować nerkową ONN
-
Udrożnienie zwężonych naczyń
Udrożnienie zwężonych naczyń
krwionośnych
krwionośnych
Leczenie ONN -cd
Leczenie ONN -cd
2. Objawowe
2. Objawowe
-
Stosowanie diuretyków pętlowych- Furosemid (w
Stosowanie diuretyków pętlowych- Furosemid (w
bolusie lub we wlewie dożylnym)
bolusie lub we wlewie dożylnym)
-
mannitol, dopamina
mannitol, dopamina
-
Wyrównywanie kwasicy metabolicznej
Wyrównywanie kwasicy metabolicznej
-
Leczenie hiperfosfatemii, hiperkaliemii
Leczenie hiperfosfatemii, hiperkaliemii
-
Leki osłaniające przewód pokarmowy
Leki osłaniające przewód pokarmowy
-
Kontrola gospodarki wodno – elektrolitowej
Kontrola gospodarki wodno – elektrolitowej
-
Odpowiednie żywienie i nawodnienie
Odpowiednie żywienie i nawodnienie
-
zwalczanie infekcji
zwalczanie infekcji
-
Likwidowanie zaburzeń krzepnięcia
Likwidowanie zaburzeń krzepnięcia
3. Leczenie nerkozastępcze
3. Leczenie nerkozastępcze
Metody lecznicze w ONN
Metody lecznicze w ONN
-
Hemodializa
Hemodializa
-
Dializa otrzewnowa
Dializa otrzewnowa
-
Hemofiltracja
Hemofiltracja
-
Hemoperfuzja
Hemoperfuzja
-
Plazmafereza
Plazmafereza
Hemofiltracja
Hemofiltracja
Jest to metoda pozaustrojowego
Jest to metoda pozaustrojowego
oczyszczania krwi. Polega ona na
oczyszczania krwi. Polega ona na
usuwaniu wody i substancji w niej
usuwaniu wody i substancji w niej
rozpuszczonej drogą transportu
rozpuszczonej drogą transportu
konwekcyjnego przez błonę o dużej
konwekcyjnego przez błonę o dużej
przepuszczalności hydraulicznej. Ilość
przepuszczalności hydraulicznej. Ilość
wody usuwanej podczas zabiegu
wody usuwanej podczas zabiegu
może osiągać 30 -40 % masy ciała.
może osiągać 30 -40 % masy ciała.
Hemoperfuzja -
Hemoperfuzja -
polega na przepuszczeniu krwi
polega na przepuszczeniu krwi
przez specjalne kolumny adsorbcyjne z węgla
przez specjalne kolumny adsorbcyjne z węgla
aktywowanego, które wychwytują trucizny
aktywowanego, które wychwytują trucizny
(zastosowanie w zatruciach)
(zastosowanie w zatruciach)
Plazmafereza –
Plazmafereza –
metoda polegająca na
metoda polegająca na
oddzieleniu osocza z krwi za pomocą błon
oddzieleniu osocza z krwi za pomocą błon
półprzepuszczalnych od elementów
półprzepuszczalnych od elementów
morfotycznych krwi, które po zawieszeniu w
morfotycznych krwi, które po zawieszeniu w
roztworze albumin lub osoczu są ponownie
roztworze albumin lub osoczu są ponownie
wprowadzane do łożyska naczyniowego
wprowadzane do łożyska naczyniowego
(zastosowanie w chorobach
(zastosowanie w chorobach
immunologicznych)
immunologicznych)