MASZYNY I URZĄDZENIA
MASZYNY I URZĄDZENIA
TECHNICZNE
TECHNICZNE
OGÓLNE PRZEPISY BHP
OGÓLNE PRZEPISY BHP
MASZYNY I URZĄDZENIA
MASZYNY I URZĄDZENIA
TECHNICZNE
TECHNICZNE
OGÓLNE PRZEPISY BHP
OGÓLNE PRZEPISY BHP
§ 2. pkt. 1
§ 2. pkt. 1
OSŁONA –
OSŁONA –
•
element lub zestaw elementów
element lub zestaw elementów
konstrukcyjnych służący do ochrony
konstrukcyjnych służący do ochrony
człowieka przed niebezpiecznymi lub
człowieka przed niebezpiecznymi lub
uciążliwymi wpływami pracujących
uciążliwymi wpływami pracujących
części, mechanizmów i układów
części, mechanizmów i układów
roboczych maszyny lub innego
roboczych maszyny lub innego
urządzenia technicznego,
urządzenia technicznego,
§ 2. pkt. 12
§ 2. pkt. 12
URZĄDZENIE OCHRONNE
URZĄDZENIE OCHRONNE
to osłona lub takie urządzenia, które spełniają
to osłona lub takie urządzenia, które spełniają
jedną lub więcej z niżej wymienionych funkcji:
jedną lub więcej z niżej wymienionych funkcji:
zapobiegają dostępowi do stref niebezpiecznych,
zapobiegają dostępowi do stref niebezpiecznych,
powstrzymują ruchy elementów niebezpiecznych, zanim
powstrzymują ruchy elementów niebezpiecznych, zanim
pracownik znajdzie się w strefie niebezpiecznej,
pracownik znajdzie się w strefie niebezpiecznej,
nie pozwalają na włączenie ruchu elementów niebezpiecznych,
nie pozwalają na włączenie ruchu elementów niebezpiecznych,
jeśli pracownik znajduje się w strefie niebezpiecznej,
jeśli pracownik znajduje się w strefie niebezpiecznej,
zapobiegają naruszeniu normalnych warunków pracy maszyn i
zapobiegają naruszeniu normalnych warunków pracy maszyn i
innych urządzeń technicznych,
innych urządzeń technicznych,
nie pozwalają na uaktywnienie innych czynników
nie pozwalają na uaktywnienie innych czynników
niebezpiecznych lub szkodliwych,
niebezpiecznych lub szkodliwych,
•
§ 40.
§ 40.
1. Pracodawca jest obowiązany zapewnić
1. Pracodawca jest obowiązany zapewnić
systematyczne kontrole stanu bezpieczeństwa i
systematyczne kontrole stanu bezpieczeństwa i
higieny pracy ze szczególnym uwzględnieniem
higieny pracy ze szczególnym uwzględnieniem
organizacji procesów pracy, stanu technicznego
organizacji procesów pracy, stanu technicznego
maszyn i innych urządzeń technicznych oraz ustalić
maszyn i innych urządzeń technicznych oraz ustalić
sposoby rejestracji nieprawidłowości i metody ich
sposoby rejestracji nieprawidłowości i metody ich
usuwania.
usuwania.
2. W razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla
2. W razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla
życia lub zdrowia pracowników, osoba kierująca
życia lub zdrowia pracowników, osoba kierująca
pracownikami jest obowiązana do niezwłocznego
pracownikami jest obowiązana do niezwłocznego
wstrzymania prac i podjęcia działań w celu usunięcia
wstrzymania prac i podjęcia działań w celu usunięcia
tego zagrożenia.
tego zagrożenia.
•
§ 41. 1. Pracodawca jest obowiązany udostępnić
§ 41. 1. Pracodawca jest obowiązany udostępnić
pracownikom, do stałego korzystania, aktualne
pracownikom, do stałego korzystania, aktualne
instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące:
instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące:
2) obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych
2) obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych
Instrukcje, powinny w sposób zrozumiały dla
Instrukcje, powinny w sposób zrozumiały dla
pracowników wskazywać czynności, które należy
pracowników wskazywać czynności, które należy
wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i
wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i
sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności
sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności
do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady
do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady
postępowania w sytuacjach awaryjnych
postępowania w sytuacjach awaryjnych
stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia
stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia
pracowników.
pracowników.
•
§ 51.
§ 51.
1.Maszyny i inne urządzenia techniczne, powinny spełniać
1.Maszyny i inne urządzenia techniczne, powinny spełniać
wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy, określone w
wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy, określone w
odrębnych przepisach, przez cały okres ich użytkowania.
odrębnych przepisach, przez cały okres ich użytkowania.
2. Montaż, demontaż i eksploatacja maszyn, w tym ich
2. Montaż, demontaż i eksploatacja maszyn, w tym ich
obsługa, powinny odbywać się przy zachowaniu wymagań
obsługa, powinny odbywać się przy zachowaniu wymagań
bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii,
bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii,
uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji
uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji
techniczno-ruchowej.
techniczno-ruchowej.
Miejsce i sposób zainstalowania oraz użytkowania maszyn
Miejsce i sposób zainstalowania oraz użytkowania maszyn
powinny uwzględniać minimalizację ryzyka zawodowego, w
powinny uwzględniać minimalizację ryzyka zawodowego, w
szczególności poprzez:
szczególności poprzez:
1)
1)
zapewnienie dostatecznej przestrzeni pomiędzy ruchomymi
zapewnienie dostatecznej przestrzeni pomiędzy ruchomymi
częściami maszyn a ruchomymi lub stałymi elementami
częściami maszyn a ruchomymi lub stałymi elementami
otoczenia,
otoczenia,
2)
2)
zapewnienie, aby wszystkie używane lub produkowane
zapewnienie, aby wszystkie używane lub produkowane
materiały bądź energia były w bezpieczny sposób
materiały bądź energia były w bezpieczny sposób
dostarczane i odprowadzane ze stanowiska pracy.
dostarczane i odprowadzane ze stanowiska pracy.
•
§ 52.1.
§ 52.1.
1.
1.
Każda maszyna powinna być wyposażona w element sterowniczy
Każda maszyna powinna być wyposażona w element sterowniczy
przeznaczony do jej całkowitego i bezpiecznego zatrzymywania.
przeznaczony do jej całkowitego i bezpiecznego zatrzymywania.
2.
2.
Gdy jest to konieczne w związku z zagrożeniami, jakie stwarza
Gdy jest to konieczne w związku z zagrożeniami, jakie stwarza
maszyna, i jej nominalnym czasem zatrzymania się, maszyna
maszyna, i jej nominalnym czasem zatrzymania się, maszyna
powinna być wyposażona w urządzenie do zatrzymywania
powinna być wyposażona w urządzenie do zatrzymywania
awaryjnego.
awaryjnego.
3.
3.
Elementy sterownicze maszyn mające wpływ na bezpieczeństwo
Elementy sterownicze maszyn mające wpływ na bezpieczeństwo
muszą być widoczne i możliwe do zidentyfikowania oraz
muszą być widoczne i możliwe do zidentyfikowania oraz
oznakowane zgodnie z wymaganiami określonymi w Polskich
oznakowane zgodnie z wymaganiami określonymi w Polskich
Normach.
Normach.
4.
4.
Elementy sterownicze nie mogą stwarzać jakichkolwiek
Elementy sterownicze nie mogą stwarzać jakichkolwiek
zagrożeń, w szczególności spowodowanych ich niezamierzonym
zagrożeń, w szczególności spowodowanych ich niezamierzonym
użyciem.
użyciem.
§ 53.
§ 53.
Maszyny powinny być wyposażone w łatwo odróżniające
Maszyny powinny być wyposażone w łatwo odróżniające
się i odpowiednio oznakowane urządzenia do odłączania od
się i odpowiednio oznakowane urządzenia do odłączania od
wszystkich źródeł energii. Włączenie zasilania energią nie
wszystkich źródeł energii. Włączenie zasilania energią nie
może powodować zagrożenia dla obsługi.
może powodować zagrożenia dla obsługi.
§ 54.
§ 54.
1.
1.
W przypadku zespołowej obsługi maszyny lub gdy stwarza
W przypadku zespołowej obsługi maszyny lub gdy stwarza
ona zagrożenie dla otoczenia, należy zapewnić sygnalizację
ona zagrożenie dla otoczenia, należy zapewnić sygnalizację
ostrzegawczą i alarmową - łatwo dostrzegalną i
ostrzegawczą i alarmową - łatwo dostrzegalną i
zrozumiałą.
zrozumiałą.
2.
2.
Maszyny wielostanowiskowe powinny być wyposażone w
Maszyny wielostanowiskowe powinny być wyposażone w
urządzenia sygnalizacji dźwiękowej lub świetlnej
urządzenia sygnalizacji dźwiękowej lub świetlnej
automatycznie wysyłające sygnały uprzedzające o
automatycznie wysyłające sygnały uprzedzające o
uruchomieniu maszyny. Sygnały powinny być odbierane na
uruchomieniu maszyny. Sygnały powinny być odbierane na
wszystkich stanowiskach pracy przy danej maszynie.
wszystkich stanowiskach pracy przy danej maszynie.
•
§ 55.
§ 55.
1.
1.
Elementy ruchome i inne części maszyn, które w razie
Elementy ruchome i inne części maszyn, które w razie
zetknięcia się z nimi stwarzają zagrożenie, powinny być do
zetknięcia się z nimi stwarzają zagrożenie, powinny być do
wysokości co najmniej 2,5 m od poziomu podłogi (podestu)
wysokości co najmniej 2,5 m od poziomu podłogi (podestu)
stanowiska pracy osłonięte lub zaopatrzone w inne
stanowiska pracy osłonięte lub zaopatrzone w inne
skuteczne urządzenia ochronne, z wyjątkiem przypadków,
skuteczne urządzenia ochronne, z wyjątkiem przypadków,
gdy spełnienie tych wymagań nie jest możliwe ze względu
gdy spełnienie tych wymagań nie jest możliwe ze względu
na funkcję maszyny.
na funkcję maszyny.
2.
2.
Pasy, łańcuchy, taśmy, koła zębate i inne elementy
Pasy, łańcuchy, taśmy, koła zębate i inne elementy
układów napędowych oraz części maszyn zagrażające
układów napędowych oraz części maszyn zagrażające
spadnięciem, znajdujące się nad stanowiskami pracy lub
spadnięciem, znajdujące się nad stanowiskami pracy lub
przejściami na wysokości ponad 2,5 m od poziomu podłogi,
przejściami na wysokości ponad 2,5 m od poziomu podłogi,
powinny być osłonięte co najmniej od dołu trwałymi
powinny być osłonięte co najmniej od dołu trwałymi
osłonami.
osłonami.
3. Osłony stosowane na maszynach powinny uniemożliwiać
3. Osłony stosowane na maszynach powinny uniemożliwiać
bezpośredni dostęp do strefy niebezpiecznej. Osłony
bezpośredni dostęp do strefy niebezpiecznej. Osłony
niepełne (wykonane z siatki, blachy perforowanej, prętów
niepełne (wykonane z siatki, blachy perforowanej, prętów
itp.) powinny znajdować się w takiej odległości od
itp.) powinny znajdować się w takiej odległości od
elementów niebezpiecznych, aby przy danej wielkości i
elementów niebezpiecznych, aby przy danej wielkości i
kształcie otworów nie było możliwe bezpośrednie
kształcie otworów nie było możliwe bezpośrednie
dotknięcie tych elementów. Odległości bezpieczeństwa
dotknięcie tych elementów. Odległości bezpieczeństwa
określają Polskie Normy.
określają Polskie Normy.
4. Maszyny powinny być oznakowane znakami i barwami
4. Maszyny powinny być oznakowane znakami i barwami
bezpieczeństwa, zgodnie z wymaganiami określonymi w
bezpieczeństwa, zgodnie z wymaganiami określonymi w
załączniku nr 1 do rozporządzenia oraz w Polskich
załączniku nr 1 do rozporządzenia oraz w Polskich
Normach.
Normach.
§ 56.
§ 56.
Urządzenia ochronne stosowane przy maszynach powinny spełniać
Urządzenia ochronne stosowane przy maszynach powinny spełniać
następujące ogólne wymagania:
następujące ogólne wymagania:
1.
1.
zapewniać bezpieczeństwo zarówno pracownikowi zatrudnionemu
zapewniać bezpieczeństwo zarówno pracownikowi zatrudnionemu
bezpośrednio przy obsłudze maszyny, jak i osobom znajdującym
bezpośrednio przy obsłudze maszyny, jak i osobom znajdującym
się w jej pobliżu,
się w jej pobliżu,
2.
2.
działać niezawodnie, posiadać odpowiednią trwałość i
działać niezawodnie, posiadać odpowiednią trwałość i
wytrzymałość,
wytrzymałość,
3.
3.
funkcjonować samoczynnie, niezależnie od woli i uwagi
funkcjonować samoczynnie, niezależnie od woli i uwagi
obsługującego, w przypadkach gdy jest to celowe i możliwe,
obsługującego, w przypadkach gdy jest to celowe i możliwe,
4.
4.
nie mogą być łatwo usuwane lub odłączane bez pomocy narzędzi,
nie mogą być łatwo usuwane lub odłączane bez pomocy narzędzi,
5.
5.
nie mogą utrudniać wykonywania operacji technologicznej ani
nie mogą utrudniać wykonywania operacji technologicznej ani
ograniczać możliwości śledzenia jej przebiegu oraz nie mogą
ograniczać możliwości śledzenia jej przebiegu oraz nie mogą
powodować zagrożeń i dodatkowego obciążenia fizycznego lub
powodować zagrożeń i dodatkowego obciążenia fizycznego lub
psychicznego pracowników.
psychicznego pracowników.
Urządzenia ochronne przy maszynach szczególnie
Urządzenia ochronne przy maszynach szczególnie
niebezpiecznych powinny być tak skonstruowane, aby:
niebezpiecznych powinny być tak skonstruowane, aby:
1)
1)
zdjęcie, otwarcie lub wyłączenie urządzenia ochronnego
zdjęcie, otwarcie lub wyłączenie urządzenia ochronnego
powodowało natychmiastowe zatrzymanie maszyny bądź jej
powodowało natychmiastowe zatrzymanie maszyny bądź jej
niebezpiecznych elementów lub niemożliwe było zdjęcie
niebezpiecznych elementów lub niemożliwe było zdjęcie
albo otwarcie osłony podczas ruchu osłanianych elementów,
albo otwarcie osłony podczas ruchu osłanianych elementów,
2)
2)
ponowne założenie, zamknięcie lub włączenie urządzenia
ponowne założenie, zamknięcie lub włączenie urządzenia
ochronnego nie uruchamiało automatycznie maszyny.
ochronnego nie uruchamiało automatycznie maszyny.
3)
3)
Używanie maszyny bez wymaganego urządzenia
Używanie maszyny bez wymaganego urządzenia
ochronnego lub przy jego nieodpowiednim stosowaniu jest
ochronnego lub przy jego nieodpowiednim stosowaniu jest
niedopuszczalne.
niedopuszczalne.
Szczegółowe wymagania dla urządzeń ochronnych określają
Szczegółowe wymagania dla urządzeń ochronnych określają
Polskie Normy.
Polskie Normy.
•
§ 57.
§ 57.
Maszyny i narzędzia oraz ich urządzenia ochronne powinny
Maszyny i narzędzia oraz ich urządzenia ochronne powinny
być utrzymywane w stanie sprawności technicznej i
być utrzymywane w stanie sprawności technicznej i
czystości zapewniającej użytkowanie ich bez szkody dla
czystości zapewniającej użytkowanie ich bez szkody dla
bezpieczeństwa i zdrowia pracowników oraz stosowane
bezpieczeństwa i zdrowia pracowników oraz stosowane
tylko w procesach i warunkach, do których są
tylko w procesach i warunkach, do których są
przeznaczone.
przeznaczone.
•
§ 58.
§ 58.
1.
1.
O dostrzeżonych wadach lub uszkodzeniach maszyny
O dostrzeżonych wadach lub uszkodzeniach maszyny
pracownik powinien niezwłocznie zawiadomić
pracownik powinien niezwłocznie zawiadomić
przełożonego.
przełożonego.
2.
2.
Maszyny, których uszkodzenie stwierdzono w czasie pracy,
Maszyny, których uszkodzenie stwierdzono w czasie pracy,
powinny być niezwłocznie zatrzymane i wyłączone z
powinny być niezwłocznie zatrzymane i wyłączone z
zasilania energią. Wznowienie pracy maszyny bez
zasilania energią. Wznowienie pracy maszyny bez
usunięcia uszkodzenia jest niedopuszczalne.
usunięcia uszkodzenia jest niedopuszczalne.
3.
3.
Maszyny niesprawne, uszkodzone lub pozostające w
Maszyny niesprawne, uszkodzone lub pozostające w
naprawie powinny być wycofane z użytkowania oraz
naprawie powinny być wycofane z użytkowania oraz
wyraźnie oznakowane tablicami informacyjnymi i
wyraźnie oznakowane tablicami informacyjnymi i
zabezpieczone w sposób uniemożliwiający ich
zabezpieczone w sposób uniemożliwiający ich
uruchomienie.
uruchomienie.
§ 59.
§ 59.
1.
1.
1. Maszyn będących w ruchu nie wolno pozostawiać bez
1. Maszyn będących w ruchu nie wolno pozostawiać bez
obsługi lub nadzoru, chyba że dokumentacja techniczno-
obsługi lub nadzoru, chyba że dokumentacja techniczno-
ruchowa stanowi inaczej.
ruchowa stanowi inaczej.
2.
2.
Pracodawca jest obowiązany ustalić rodzaje maszyn, które
Pracodawca jest obowiązany ustalić rodzaje maszyn, które
wymagają stałej obsługi, a pozostawianie ich bez niej może
wymagają stałej obsługi, a pozostawianie ich bez niej może
być przyczyną katastrofy, wybuchu lub pożaru, oraz ustalić
być przyczyną katastrofy, wybuchu lub pożaru, oraz ustalić
szczegółowe warunki obsługi i nadzoru nad pracą tych
szczegółowe warunki obsługi i nadzoru nad pracą tych
maszyn.
maszyn.
•
§ 60.
§ 60.
1.
1.
Maszyn będących w ruchu nie wolno naprawiać, czyścić i
Maszyn będących w ruchu nie wolno naprawiać, czyścić i
smarować, z wyjątkiem smarowania za pomocą specjalnych
smarować, z wyjątkiem smarowania za pomocą specjalnych
urządzeń określonych w dokumentacji techniczno-
urządzeń określonych w dokumentacji techniczno-
ruchowej.
ruchowej.
2.
2.
Pracownicy zatrudnieni przy obsłudze maszyn z ruchomymi
Pracownicy zatrudnieni przy obsłudze maszyn z ruchomymi
elementami nie mogą pracować w odzieży z luźnymi
elementami nie mogą pracować w odzieży z luźnymi
(zwisającymi) częściami, jak np. luźno zakończone rękawy,
(zwisającymi) częściami, jak np. luźno zakończone rękawy,
krawaty, szaliki, poły, oraz bez nakryć głowy okrywających
krawaty, szaliki, poły, oraz bez nakryć głowy okrywających
włosy.
włosy.
§ 61.
§ 61.
1. Jeżeli obsługa, naprawa, remont lub konserwacja maszyn
1. Jeżeli obsługa, naprawa, remont lub konserwacja maszyn
powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa lub zdrowia
powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa lub zdrowia
pracowników - pracodawca powinien zapewnić, aby
pracowników - pracodawca powinien zapewnić, aby
czynności te wykonywane były przez pracowników
czynności te wykonywane były przez pracowników
upoważnionych i posiadających odpowiednie przygotowanie.
upoważnionych i posiadających odpowiednie przygotowanie.
2. W czasie ruchu maszyny niedopuszczalne jest ręczne
2. W czasie ruchu maszyny niedopuszczalne jest ręczne
zakładanie i zrzucanie pasów pędnych, lin i taśm. Czynności
zakładanie i zrzucanie pasów pędnych, lin i taśm. Czynności
te mogą być wykonywane wyłącznie przy użyciu specjalnych
te mogą być wykonywane wyłącznie przy użyciu specjalnych
urządzeń przeznaczonych do tego celu.
urządzeń przeznaczonych do tego celu.
3. Pędnie powinny posiadać urządzenia do zawieszania pasów
3. Pędnie powinny posiadać urządzenia do zawieszania pasów
pędnych zapobiegające zetknięciu się zrzuconych pasów, lin
pędnych zapobiegające zetknięciu się zrzuconych pasów, lin
lub taśm z częściami pędni będącymi w ruchu. 4. Pasy
lub taśm z częściami pędni będącymi w ruchu. 4. Pasy
pędne, liny i taśmy pędne mogą być napinane, naprawiane,
pędne, liny i taśmy pędne mogą być napinane, naprawiane,
łączone, skracane i smarowane po unieruchomieniu napędu
łączone, skracane i smarowane po unieruchomieniu napędu
maszyny.
maszyny.