Katarzyna Wróbel 

Analityka medyczna

Guz chromochłonny nadnerczy -nowotwór 

rozwijający się z komórek chromochłonnych, 

zlokalizowany w nadnerczach, którego objawy 

są związane z nadmiernym wytwarzaniem 

i uwalnianiem katecholamin.

Epidemiologia 
 Występuje u 0,1% całej populacji chorych na 

nadciśnienie tętnicze . Rozwija się zwykle 

w 4. i 5. dekadzie życia. nierzadko jednak 

występuje u osób młodszych (postacie 

rodzinne) i starszych.

Rozwija się z komórek chromochłonnych. 
Może występować sporadycznie albo rodzinnie, 

wchodząc w skład mnogich nowotworów 
układu wydzielania wewnętrznego  takich jak:

-zespoły gruczolakowatości 

wewnątrzwydzielniczej  typu 2A i 2B 

- zespół von Hippla i Lindaua (VHL)
- nerwiakowłókniakowatości typu 1 
-zespół guza chromochłonnego 

i przyzwojaków 

Wzajemna produkcja między adrenaliną 

i noradrenalina  uwalnianymi przez guz 
chromochłonny decyduje o bogatej 
symptomatologii klinicznej . Cechą 
charakterystyczną są napady, które mogą mieć 
różne nasilenie i występować z różną częstością. 

Do czynników wyzwalających objawy należą : wysiłek 

fizyczny, uciśnięcie brzucha , obfity posiłek, 
niektóre leki (efedryna, fenylefryna, ACTH, 
fenotiazyna, amfetamina), sytuacje stresowe

Guz chromochłonny może przebiegać bezobjawowo

Najczęściej zgłaszane:

-nadciśnienie tętnicze napadowe lub chwiejnie 

utrwalone

-ból głowy
-nadmierne pocenie się 
-kołatanie serca
-bladość skóry
-drżenie mięśniowe 
-uczucie niepokoju
-hipotonia ortostatyczna

Objawy nietypowe:

-ze strony układu sercowo naczyniowego- ból 

w klatce piersiowej, nadmierny wzrost ciśnienia 
tętniczego podczas próby wysiłkowej, ostry zespół 
wieńcowy, zaburzenia rytmu serca 

- ze strony przewodu pokarmowego –nudności, 

wymioty, ból brzucha, zaparcia, ostre rozdęcie 
okrężnicy 

- guz chromochłonny ujawniający się w okresie ciąży-

poronienia, przedwczesne oddzielenia łożyska, 
napadowe nadciśnienie tętnicze podczas 
znieczulania do cięcia cesarskiego 

-martwica krwotoczna guza i jego pęknięcie –ból 

brzucha, tachykardia, nudności, wymioty 
nadciśnienie tętnicze, hipotonia ,objawy ostrego 
brzucha i wstrząs  

-guz chromochłonny ujawniający się podczas 

z nieczulenia ogólnego lub zabiegu operacyjnego 
– dramatyczny wzrost ciśnienia tętniczego u 
chorych 
z nierozpoznanym guzem chromochłonnym  
podczas znieczulania ogólnego, zabiegu 
operacyjnego, lub po podaniu radiologicznych 
środków cieniujących 

-związane z lokalizacją w pęcherzu 

moczowym– zwyżki ciśnienia towarzyszące 
mikcji, nadciśnienie tętnicze 
z towarzyszącym krwinkomoczem 

Badaniem przedmiotowym można stwierdzić 

bladą i wilgotną skórę, nadmiernie 
rozszerzone źrenice, a także zmiany 
charakterystyczne dla zespołów mnogich 
nowotworów wydzielania wewnętrznego 

badania laboratoryjne:

-Zwiększone wydalanie z moczem 

metoksykatecholamin i kwasu 
wanilinomigdałowego

-Zwiększone stężenie w surowicy 

metoksykatecholamin i katecholamin

-Niekiedy hiperglikemia

Kryteria:

 -Podstawowym kryterium rozpoznania 

klinicznego jest stwierdzenie zwiększonego 
stężenia katecholamin lub ich metabolitów 
w moczu lub surowicy 

-Zlokalizowanie guza w badaniach 

obrazowych. 

-Ostateczne rozpoznanie ustala się na 

podstawie badania histologicznie guza

Diagnostyka biochemiczna

Za metodę najbardziej przydatną  uznaje się oznaczenie 

metoksykatecholamin w moczu lub we krwi  

Oznaczenie katecholamin ma mniejszą czułość 

i swoistość 

Zlokalizowanie guza 

USG może ułatwić rozpoznanie guza ale ujemny wynik 

nie wyklucza go. 

Podstawowymi badaniami są TK i MR, 

a w określonych sytuacjach –scyntygrafia  z MIBI, 
ewentualnie PET



 

Badania genetyczne:

Mają na celu wykrycie mutacji 

predysponujących do rozwoju guza 
chromochłonnego 

 

Leczenie farmakologiczne: 

Napadowy wzrost ciśnienia tętniczego można 

opanować podając fentolaminę zazwyczaj 
2-5 mg i powtarzając wstrzykniecie w razie 
potrzeby 

Leczenie operacyjne 

 Istotne znaczenie ma przygotowanie chorego do 

operacji, zmierzające do obniżenia ciśnienia 
tętniczego, zmniejszenia częstotliwości rytmu 
serca i opanowania napadowych zwyżek ciśnienia  
tętniczego oraz innych objawów zależnych od 
nadmiaru krążących katecholamin 

U większości (70%) chorych leczenie 

operacyjne powoduje ustąpienie objawów 
oraz normalizację ciśnienia tętniczego. Do 
niekorzystnych czynników rokowniczych 
zalicza się m.in. rodzinne występowanie 
choroby, guz wieloogniskowy lub o 
lokalizacji pozanadnerczowej 

Obecnie jedynym kryterium złośliwości guza 

chromochłonnego jest występowanie 
przerzutów. Guzy złośliwe wydzielają także 
dopaminę 

„Choroby wewnętrzne” - Andrzej Szczeklik