Budżet JST - struktura
Budżet JST - struktura
Struktura uchwały
budżetowej
Prognozowane dochody JST według ważniejszych
źródeł i działów klasyfikacji
Limity wydatków budżetu JST w podziale na działy i
rozdziały klasyfikacji wydatków, z uwzględnieniem
klasyfikacji rodzajowej
Źródła pokrycia deficytu lub przeznaczenie nadwyżki
budżetu JST, przychody i rozchody budżetu
Wydatki związane z wieloletnimi programami
inwestycyjnymi, z wyodrębnieniem wydatków na
finansowanie poszczególnych programów
Wydatki na programy i projekty realizowane ze
środków UE
Struktura uchwały
budżetowej c.d.
Wykaz obowiązujących umów o PPP
Plany przychodów i wydatków zb, gp i RDW
Plany przychodów i wydatków funduszy celowych
Limit zobowiązań z tytułu zaciąganych kredytów i
pożyczek oraz emitowanych papierów
wartościowych
Upoważnienia dla zarządu JST do zaciągania
zobowiązań (zasada podwójnego upoważnienia)
na finansowanie wydatków w zakresie inwestycji
wieloletnich
z tytułu umów, których realizacja w roku następnym jest
niezbędna dla zapewnienia ciągłości działania jednostki
i termin zapłaty upływa w roku następnym
Struktura uchwały
budżetowej c.d.
Zakres i kwoty dotacji przedmiotowych
zakres i kwoty dotacji celowych na finansowanie kosztów
realizacji inwestycji ZB
Inne dotacje, przekazywane na podstawie odrębnych
przepisów, związane z realizacją zadań JST
Dochody i wydatki związane z realizacja zadań z zakresu
administracji rządowej i innych zadań zleconych JST
ustawami
Dochody i wydatki związane z realizacją zadań wspólnych
realizowanych w drodze umów lub porozumień między
JST
Dochody z tytułu wydawania zezwoleń na sprzedaż
alkoholu i wydatki na realizację zadań określonych w
programie profilaktyki i rozwiązywania problemów
alkoholowych – budżet gminy i województwa
Struktura uchwały
budżetowej –
postanowienia opcjonalne
Upoważnienie dla zarządu JST do zaciągania
kredytów i pożyczek oraz emisji papierów
wartościowych na pokrycie występującego w ciągu
roku budżetowego deficytu budżetu JST
Upoważnienie dla zarządu JST do dokonywania
zmian w budżecie
Inne postanowienia dotyczące wykonywania
budżetu JST
Wydatki jednostek pomocniczych (gmina)
Uprawnienia jednostki pomocniczej do prowadzenia
gospodarki finansowej w ramach budżetu (gmina)
Procedura budżetowa
Etapy procedury
budżetowej
Przygotowywanie projektu
Uchwalanie
Wykonywanie
Kontrola wykonania
Zasada przemienności
Przygotowanie projektu
Zasada przemienności i wyłączność kompetencji - bez
zgody zarządu JST organ stanowiący nie może
wprowadzić w projekcie uchwały budżetowej zmian
powodujących zmniejszenie dochodów lub zwiększenie
wydatków i jednocześnie zwiększenie deficytu budżetu
Zarząd JST przygotowuje projekt uchwały budżetowej z
objaśnieniami („uzasadnieniem”) oraz projekty wszelkich
zmian uchwały
Wraz z projektem uchwały zarząd opracowuje
Prognozę kwoty długu wynikającej z zaciągniętych i planowanych
zobowiązań
informację o stanie mienia komunalnego (przysługujących JST
prawa własności, inne niż własność prawa majątkowe, posiadanie,
zmiany w stanie mienia komunalnego od dnia złożenia poprzedniej
informacji, dochody uzyskane z tytułu wykonywania prawa
własności i innych praw majątkowych oraz z wykonywania
posiadania)
Uchwalanie
Zarząd przedstawia RIO projekt uchwały
budżetowej z objaśnieniami i informacją o
stanie mienia oraz prognozą długu
Zarząd przedstawia organowi stanowiącemu
projekt uchwały budżetowej z objaśnieniami i
informacją o stanie mienia do 15 listopada,
następnie zaś – opinię RIO na temat projektu –
przed uchwaleniem budżetu
Jeżeli na szczeblu BP obowiązuje prowizorium
JST na wniosek zarządu również może przyjąć
prowizorium na okres objęty prowizorium BP
Uchwalanie – c.d.
Budżet należy uchwalić do końca roku
W szczególnie uzasadnionych przypadkach
budżet należy uchwalić do 31 marca roku
budżetowego
W przypadku nieuchwalenia budżetu do końca
marca RIO do końca kwietnia roku budżetowego
ustala budżet JST w zakresie obowiązkowych
zadań własnych oraz zadań zleconych
Do dnia uchwalenia lub ustalenia budżetu przez
RIO JST prowadzi gospodarkę finansową na
podstawie projektu uchwały budżetowej
Obsługa bankowa budżetu
Bankową obsługę budżetu JST wykonuje
bank wybrany przez organ stanowiący danej
jednostki w trybie określonym w przepisach
o zamówieniach publicznych
Zasady wykonywania obsługi bankowej
określa umowa zawarta między zarządem a
bankiem
Organ stanowiący może upoważnić zarząd
do lokowania wolnych środków budżetowych
na rachunkach w innych bankach
Układ wykonawczy
W ciągu 21 dni od dnia uchwalenia uchwały budżetowej
zarząd JST:
opracowuje układ wykonawczy budżetu w podziale na
działy, rozdziały i paragrafy klasyfikacji
przekazuje podległym jednostkom informacje o
ostatecznych kwotach dochodów i wydatków tych
jednostek oraz wysokości dotacji i wpłat do budżetu
opracowuje plan finansowy zadań z zakresu administracji
rządowej oraz innych zadań zleconych JST ustawami
(zadań zleconych), przyjmując jako podstawę dla tego
planu kwotę dotacji przyznanych na ten cel w danym roku
budżetowym oraz wielkość dochodów związanych z
realizacją tych zadań, które podlegają przekazaniu do
budżetu państwa
Plan finansowy zadań
zleconych
Dysponenci części BP ujmują w projekcie swojego budżetu, we
właściwych działach, rozdziałach i paragrafach, odpowiednie
kwoty dotacji celowych na realizację zadań zleconych oraz dochodów,
które podlegają przekazaniu do budżetu państwa, związanych z
realizacją zadań zleconych (wg zasad przyjętych w budżecie państwa
do określenia wydatków podobnego rodzaju), dokonują podziału tych
kwot i przekazują JST odpowiednie informacje do 25 października
(podstawa planowania w projekcie uchwały budżetowej oraz w
projekcie planu finansowego), a ostateczne - w ciągu 21 dni od
ogłoszenia ustawy budżetowej (po opracowaniu układu
wykonawczego)
Zarząd opracowuje projekt planu finansowego w pełnej szczegółowości
klasyfikacji, a w zakresie wydatków także w podziale rodzajowym
Na podstawie informacji przekazanych przez zarząd jednostki
organizacyjne opracowują projekty planów finansowych w zakresie
swojej właściwości, zarząd te plany weryfikuje i przekazuje do
wiadomości właściwym dysponentom części BP
Plan finansowy urzędu JST
W planie finansowym urzędu JST ujmuje się wszystkie wydatki
budżetowe nie ujęte w planach finansowych innych jednostek
budżetowych, w tym wydatki związane z funkcjonowaniem
organu stanowiącego i zarządu a także:
dotacje dla zakładów budżetowych i gospodarstw
pomocniczych jednostek budżetowych
pozostałe dotacje i środki przekazywane na rzecz budżetów
innych jednostek samorządu terytorialnego i związków
komunalnych
wpłaty na rzecz związków jednostek samorządu terytorialnego
wpłaty do budżetu państwa z przeznaczeniem na zwiększenie
części subwencji ogólnej
płatności oraz składki wpłacane na rzecz instytucji krajowych i
zagranicznych
Harmonogram realizacji
dochodów i wydatków
Zarząd JST może opracować lub opracowuje
harmonogram realizacji dochodów i wydatków
budżetu JST (w podziale ma miesiące);
realizacja wydatków powinna być dokonywana
zgodnie z harmonogramem
Zarząd przekazuje podległym i nadzorowanym
jednostkom informacje o harmonogramie
Poniesienie jednorazowego wydatku wyższego
niż wielkość wynikająca z harmonogramu
wymaga uzyskania zgody zarządu JST
Zmiany budżetu w trakcie
jego wykonywania
Ustawa zmieniająca ustawę budżetową
Zmiany budżetu nie wymagające zmiany ustawy:
zmiany planu dochodów i wydatków związane z
wprowadzanymi w trakcie roku zmianami kwot
dotacji celowych przekazywanych z BP oraz z
budżetów innych JST
zmiany w planie dochodów jednostki samorządu
terytorialnego, wynikające ze zmian kwot
subwencji w wyniku podziału rezerw
przeniesienia
dysponowanie rezerwami
Przeniesienia
Przeniesienie polega na zmniejszeniu
określonego limitu wydatków i
równoczesnym zwiększeniu innego limitu
(innej pozycji wydatków) o taką samą kwotę
Organ stanowiący może upoważnić zarząd
do dokonywania zmian w planie wydatków,
z wyłączeniem przeniesień wydatków
między działami, jak również do przekazania
niektórych uprawnień do dokonywania
przeniesień planowanych wydatków innym
jednostkom organizacyjnym JST
Dysponowanie rezerwami
Rezerwy – nie rozdzielone limity
wydatków; celem tworzenia rezerw jest
zwiększenie elastyczności budżetu
Dysponowanie środkami rezerwy polega
na przeniesieniu limitu z rezerwy
określonych pozycji klasyfikacji budżetowej
Rodzaje rezerw:
Rezerwa ogólna
Rezerwy celowe
Dysponowanie rezerwami
– c.d.
Rezerwa ogólna nie może być wyższa niż 1%
wydatków budżetu
Rezerwy celowe są tworzone na wydatki, których
szczegółowy podział na pozycje klasyfikacji
budżetowej nie może być dokonany w okresie
opracowywania budżetu; suma rezerw celowych
nie może przekroczyć 5% wydatków budżetu
Rezerwami dysponuje zarząd (z wyjątkiem
rezerwy utworzonej wskutek blokowania), z tym
że dysponowanie rezerwą celową możliwe jest po
uzyskaniu pozytywnej opinii komisji właściwej do
spraw budżetu
Zamknięcie roku
budżetowego
Nie zrealizowane kwoty wydatków (
z
wyjątkiem wydatków, których źródłem
finansowania są DW
) wygasają z
upływem roku budżetowego
Wyjątki:
wydatki uznane za niewygasające przez
organ stanowiący
wydatki przeznaczone na
współfinansowanie programów i projektów
realizowanych ze środków UE
Zamknięcie roku
budżetowego
Organ stanowiący JST może ustalić wykaz wydatków
niewygasających oraz określić ostateczny termin
dokonania każdego wydatku ujętego w wykazie
Łącznie z wykazem wydatków, które nie wygasają z
upływem roku budżetowego, organ stanowiący
ustala plan finansowy tych wydatków w podziale na
działy i rozdziały klasyfikacji wydatków z
wyodrębnieniem wydatków majątkowych
Środki finansowe na wydatki ujęte w wykazie są
gromadzone na wyodrębnionym subkoncie
podstawowego rachunku bankowego JST
Blokowanie wydatków
Blokowanie - okresowy lub obowiązujący do końca roku zakaz
dysponowania częścią lub całością planowanych wydatków
albo wstrzymanie przekazywania środków na realizację zadań
finansowanych z budżetu
Wydatki blokuje się w przypadku stwierdzenia
niegospodarności w określonych jednostkach
opóźnień w realizacji zadań
nadmiaru posiadanych środków
naruszenia zasad gospodarki finansowej
Blokowania dokonuje zarząd, zawiadamiając organ stanowiący
Zarząd może, po uzyskaniu pozytywnej opinii komisji
właściwej do spraw budżetu, przenieść zablokowane kwoty
wydatków do rezerwy celowej, z tym że decyzje o
przeznaczeniu tych środków podejmuje organ stanowiący
Wydatki JST
Wydatki JST
Przeznaczone na realizację zadań
określonych odrębnych przepisach:
zadań własnych JST
zadań z zakresu administracji rządowej i
innych zadań zleconych JST ustawami
zadań przejętych przez JST do realizacji w
drodze umowy lub porozumienia
zadań realizowanych wspólnie z innymi JST
pomoc rzeczową lub finansową dla innych
JST, określoną przez organ stanowiący JST
Klasyfikacja rodzajowa
wydatków JST
Niezależnie od podziału na pozycje klasyfikacji
budżetowej w uchwale budżetowej należy uwzględnić
następujący podział rodzajowy wydatków:
Wydatki bieżące, w tym w szczególności:
wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń
dotacje
wydatki na obsługę długu JST
wydatki z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez JST
Wydatki majątkowe
inwestycje i zakupy inwestycyjne
nabycie akcji i udziałów
wniesienie wkładów
Wynagrodzenia w sektorze
samorządowym
Regulowane wynagrodzenia pracowników
samorządowych
Rozporządzenia RM wydane na podstawie ustawy o
pracownikach samorządowych
Pracownicy samorządowi – zatrudnieni na
podstawie wyboru, mianowania, powołania lub
umowy o pracę w urzędach marszałkowskich,
starostwach powiatowych, urzędach gminy,
jednostkach pomocniczych gminy, w
samorządowych JB, ZB, GP, w biurach (ich
odpowiednikach) związków JST oraz zakładach
budżetowych utworzonych przez te
związki, biurach (ich odpowiednikach) jednostek
administracyjnych JST
Pracownicy zatrudnieni w
urzędach
Dla przewodniczących zarządów – kwoty
wynagrodzenia zasadniczego i dodatku
funkcyjnego widełkowo ustalone w
rozporządzeniu
Dla pozostałych pracowników – ustalone
kategorie zaszeregowania, stawki dodatku
funkcyjnego (dla innych niż zatrudnieni na
podstawie wyboru także podstawowe kwalifikacje
i staż pracy)
Ponadto nieuznaniowe: dodatki specjalne,
dodatki za wieloletnią pracę, dodatki za pracę w
warunkach uciążliwych, nagrody jubileuszowe,
Pracownicy zatrudnieni w JB,
ZB i GP
Dla kierowników i zastępców kierowników – kwoty
wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego
widełkowo ustalone w rozporządzeniu
Dla pozostałych pracowników – ustalone kategorie
zaszeregowania, stawki dodatku funkcyjnego (dla wszystkich
pracowników także podstawowe kwalifikacje i staż pracy)
Kwota wynagrodzenia zasadniczego - suma najniższego
wynagrodzenia zasadniczego oraz iloczynu liczby punktów,
ustalonych dla poszczególnych kategorii zaszeregowania i
wartości jednego punktu w złotych (+-10%)
Liczby punktów dla poszczególnych kategorii
zaszeregowania ustala rozporządzenie
Wartość punktu ustala pracodawca w porozumieniu z
organem stanowiącym JST
Dodatki obowiązkowe – jak dla urzędników
Ustawa kominowa
Zakres podmiotowy regulacji w sektorze
samorządowym:
Spółki, w których udział JST przekracza 50%
kapitału zakładowego lub w których udział takich
spółek przekracza 50% kapitału zakładowego
Pozostałe samorządowe jednostki organizacyjne
mające osobowość prawną (instytucje kultury,
SPZOZy)
Fundusze celowe
Ustawa reguluje plafony wynagrodzeń członków
zarządów, rad nadzorczych i komisji rewizyjnych,
kierowników i ich zastępców, głównych
księgowych, likwidatorów
Dotacje udzielane z budżetu
JST
Z budżetu JST mogą być udzielane dotacje
przedmiotowe i dotacje celowe na finansowanie
inwestycji zakładów budżetowych oraz tzw.
pomoc finansowa (lub rzeczowa) dla innych JST
Inne dotacje mogą być udzielane na podstawie
odrębnych przepisów (dotacje dla niektórych
szkół publicznych – art. 80 ustawy o systemie
oświaty, dla szkół niepublicznych – art. 90,
dotacje dla SPZOZ – art. 57, 60 ust. 4, dotacje
dla instytucji kultury – art. 28, dotacje dla spółek
wodnych – tylko przedmiotowe – art. 164 Prawa
wodnego)
Dotacje przedmiotowe
Dotacje przedmiotowe (kalkulowane
według stawek jednostkowych) mogą być
udzielane zakładom budżetowym i
gospodarstwom pomocniczym
Dotacje przedmiotowe dla innych
podmiotów – jedynie na podstawie
odrębnych przepisów (na razie brak)
Stawki dotacji przedmiotowych ustala
organ stanowiący JST
Kwoty i zakres dotacji przedmiotowych
określa uchwała budżetowa
Dotacje celowe
Podmioty nie należące do sektora publicznego i nie działające
w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu JST
dotacje na cele publiczne związane z realizacją zadań tej
jednostki
Zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje na podstawie
umowy JST z podmiotem
Umowa powinna określać szczegółowy opis zadania i termin
jego wykonania, dotację celową należną jednostce
wykonującej zadanie i tryb płatności, tryb kontroli
wykonywania zadania, sposób rozliczenia udzielonej dotacji
celowej i zasady zwrotu nie wykorzystanej części dotacji
Tryb postępowania o udzielenie dotacji, sposób jej rozliczania
oraz sposób kontroli wykonywania zleconego zadania określa
w drodze uchwały organ stanowiący JST, zapewniając jawność
postępowania o udzielenie dotacji i jej rozliczenia
Elementy planowania
wieloletniego
Elementy planowania wieloletniego - limity wydatków na:
wieloletnie programy inwestycyjne
zadania wynikające z kontraktów wojewódzkich
programy i projekty realizowane ze środków UE i innych
pomocowych
Limity wydatków wieloletnich zawiera wykaz stanowiący
załącznik do uchwały budżetowej
Wykaz określa nazwę programu (projektu, zadania), jego
cel i jednostkę organizacyjną realizującą program lub
koordynującą wykonywanie programu, okres realizacji
programu i łączne nakłady finansowe, wysokość
wydatków w roku budżetowym oraz w dwóch kolejnych
latach
Elementy planowania
wieloletniego – c.d.
Kolejne uchwały budżetowe określają nakłady
na uruchomiony program (projekt, zadanie) w
wysokości umożliwiającej jego terminowe
zakończenie
Zmiana kwot wydatków na realizację programu
(projektu, zadania) następuje w drodze
uchwały organu stanowiącego JST
Planowanie i dokonywanie wydatków na
realizację każdego kolejnego etapu programu
wieloletniego poprzedzane jest analizą i oceną
efektów uzyskanych w etapach poprzednich
Sprawozdawczość
budżetowa
Sprawozdawczość
budżetowa
RMF z 13.3.2001 (2001-24-279) w sprawie sprawozdawczości
budżetowej, RMF z 10.12.2001 w sprawie rodzajów i zasad
sporządzania sprawozdań w zakresie państwowego długu
publicznego oraz poręczeń i gwarancji jednostek sektora finansów
publicznych (Rb-Z, Rb-N)
Sprawozdawczość budżetowa – system sprawozdań z wykonania
budżetów i planów finansowych jednostek sektora (w odniesieniu do
pierwszej grupy – wykonanie budżetów JST i „planów” dysponentów
budżetu państwa wszystkich stopni oraz planów finansowych jb, zb,
gp, funduszy celowych mających i nie mających osobowości
prawnej, szkół wyższych w zakresie zatrudnienia i wynagrodzeń)
Rodzaje sprawozdań: z wykonania planu dochodów, z wykonania
planu wydatków, ze stanu środków na rachunkach bieżących, z
wykonania planów finansowych, o stanie zobowiązań, o stanie
należności, o zatrudnieniu i wynagrodzeniach, o nadwyżce/deficycie
Sprawozdawczość
budżetowa
Do 31 marca następnego roku zarząd przedstawia
organowi stanowiącemu i przesyła RIO sprawozdanie
roczne z wykonania budżetu zawierające zestawienie
dochodów i wydatków wynikające z zamknięć
rachunków budżetu JST, w szczegółowości nie
mniejszej niż w uchwale budżetowej
Organ stanowiący JST rozpatruje sprawozdanie z
wykonania budżetu do 30 kwietnia i podejmuje
uchwałę w sprawie udzielenia absolutorium zarządowi
Do 31 sierpnia roku budżetowego zarząd przedstawia
organowi stanowiącemu i RIO informację o przebiegu
wykonania budżetu JST za I półrocze; zakres i formę
tej informacji określa organ stanowiący JST
Sprawozdawczość
budżetowa – c.d.
W zakresie budżetów JST sporządza się i przekazuje MF
następujące rodzaje sprawozdań:
przewodniczący zarządu JST: Rb-27S (miesięczne/roczne z
wykonania planu dochodów), Rb-27ZZ (kwartalne z wykonania
planu dochodów zz); Rb-PDP (półroczne/roczne z wykonania
podstawowych dochodów podatkowych), Rb-28S
(misięczne/roczne z wykonania planu wydatków), Rb-50
(kwartalne o dochodach/wydatkach zz), Rb-Z (kwartalne o stanie
zobowiązań według tytułów dłużnych oraz gwarancji i poręczeń),
Rb-N (kwartalne o stanie należności), Rb-NDS (kwartalne o
nadwyżce/deficycie)
kierownicy jednostek organizacyjnych podległych JST: Rb-27S,
Rb-27ZZ, Rb-28S, Rb-50, Rb-Z, Rb-N
kierownicy samorządowych jednostek budżetowych dysponujący
wyodrębnionymi rachunkami środków specjalnych: Rb-32
Sprawozdawczość
budżetowa – c.d.
przewodniczący zarządów jednostek samorządu
terytorialnego, dysponujący funduszem celowym nie
posiadającym osobowości prawnej: Rb-33, Rb-Z, Rb-N,
kierownicy gminnych, powiatowych, wojewódzkich
zakładów budżetowych: Rb-30, Rb-Z, Rb-N
kierownicy gospodarstw pomocniczych samorządowych
jednostek budżetowych: Rb-31, Rb-Z, Rb-N
naczelnicy urzędów skarbowych, jako organów
podatkowych, w zakresie podatków i opłat stanowiących
dochody budżetów JST i udziałów JST w dochodach bp:
Rb-27
System finansów
samorządowych a EKST
Charakter EKST
Finansowe postanowienia EKST:
Społeczności lokalne mają prawo, w ramach narodowej
polityki gospodarczej, do posiadania własnych
wystarczających zasobów finansowych, którymi mogą
swobodnie dysponować w ramach wykonywania swych
uprawnień
Wysokość zasobów finansowych społeczności lokalnych
powinna być dostosowana do zakresu uprawnień
przyznanych im przez Konstytucję lub przez prawo
Przynajmniej część zasobów finansowych społeczności
lokalnych powinna pochodzić z opłat i podatków
lokalnych, których wysokość społeczności te mają prawo
ustalać, w zakresie określonym ustawą
System finansów
samorządowych a EKST
Systemy finansowe, na jakich opierają się zasoby
pozostające do dyspozycji społeczności lokalnych, powinny
być wystarczająco zróżnicowane i elastyczne, aby mogły w
miarę możliwości odpowiadać rzeczywistym zmianom
zachodzącym w poziomie kosztów związanych z
wykonywaniem uprawnień
Ochrona społeczności lokalnych, finansowo słabszych,
wymaga zastosowania procedur wyrównawczych lub działań
równoważących, mających na celu korygowanie skutków
nierównego podziału potencjalnych źródeł dochodów, a także
wydatków, jakie te społeczności ponoszą. Procedury lub
działania tego typu nie powinny ograniczać swobody
podejmowania decyzji przez społeczności lokalne w zakresie
ich uprawnień własnych
System finansów
samorządowych a EKST
Społeczności lokalne powinny być konsultowane, w
odpowiednim trybie, co do form przyznania im zasobów
pochodzących z redystrybucji dochodów
O ile jest to możliwe, subwencje przyznane
społecznościom lokalnym nie powinny być przeznaczane
na finansowanie specyficznych projektów. Przyznanie
subwencji nie może zagrażać podstawowej wolności
społeczności lokalnej do swobodnego prowadzenia
własnej polityki w zakresie przyznanych jej uprawnień
Dla potrzeb finansowania nakładów inwestycyjnych
społeczności lokalne powinny mieć dostęp do krajowego
rynku kapitałowego, w granicach określonych prawem
System dochodów JST
Konstytucyjne podstawy
systemu
Podział dochodów JST: dochody własne
(daninowe i niedaninowe), subwencje
ogólne, dotacje celowe
Źródła dochodów określone ustawowo
Udział w dochodach publicznych
powinien odpowiadać udziałowi w
realizacji zadań (adekwatność +
elastyczność)
JST mają prawo ustalania wysokości
podatków i opłat lokalnych w zakresie
określonym w ustawie
Dochody bieżące i
majątkowe
Dochody majątkowe:
dotacje i środki otrzymane na
inwestycje
dochody ze sprzedaży majątku
dochody z tytułu przekształcenia
prawa użytkowania wieczystego w
prawo własności
Udzielanie ulg i odroczeń
należności podatkowych
Udzielanie ulg, odraczanie, umarzanie oraz rozkładanie na raty
w zakresie podatków i opłat stanowiących dochody JST i
wpłacanych bezpośrednio na rachunki JST należy do
kompetencji przewodniczącego zarządu JST
W przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i
opłat stanowiących w całości dochody JST, urząd ten może
odraczać, umarzać lub rozkładać na raty podatki oraz zwalniać
płatnika z obowiązku pobrania oraz wpłaty podatku lub
zaliczek na podatek, wyłącznie na wniosek lub za zgodą
przewodniczącego zarządu JST
Skutki finansowe wynikające z uchwał rad gmin, określających
niższe niż maksymalne stawki podatków (z wyjątkiem podatku
od środków transportowych) oraz skutki decyzji w sprawie
udzielania ulg i odroczeń nie stanowią podstawy do
zwiększenia części podstawowej subwencji ogólnej dla gminy
Zasady umarzania należności
niepodatkowych i udzielania
ulg
Organ stanowiący jednostki samorządu
terytorialnego może określić szczegółowe
zasady i tryb umarzania wierzytelności jej
jednostek organizacyjnych z tytułu
należności pieniężnych, do których nie
stosuje się przepisów ordynacji
podatkowej, udzielania innych ulg w
spłacaniu tych należności oraz wskazać
organy do tego uprawnione
Daniny publiczne stanowiące
dochody JST
Podatek od
nieruchomości
Podatek rolny
Podatek leśny
Podatek od spadków i
darowizn
Podatek od czynności
cywilnoprawnych
Karta podatkowa
Podatek od środków
tranportowych
Podatek od psów
Opłata skarbowa
Opłata ekspoatacyjna
Opłata targowa
Opłata administracyjna
Opłata miejscowa
Opłata za wjazd i
poruszanie się po
drogach strefy
śródmiejskiej
Oplata za korzystanie z
zezwoleń na sprzedaż
napojów alkoholowych
Daniny publiczne stanowiące
dochody JST – c.d.
Tzw. renta
gruntowa – opłata
pobierana w
związku ze
wzrostem wartości
nieruchomości
wskutek
uchwalenia lub
zmiany planu
miejscowego
Opłaty
adiacenckie
Opłaty sankcyjne
(kary pieniężne,
opłaty z tytułu
niedopełnienia
obowiązków)
Opłaty z tytułu
użytkowania wieczystego i
zarządu
Pierwsza opłata – płatna do dnia zawarcia umowy,
15%-25% ceny nieruchomości gruntowej
Opłaty roczne – stawka zależy od celu, na jaki
nieruchomość została oddana (np. pod budownictwo
mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury
technicznej i innych celów publicznych – 1% ceny)
Opłaty roczne za nieruchomość oddaną w trwały
zarząd – wg stawki procentowej od ceny
nieruchomości, wysokość stawek zależna od celu
(np. pod budownictwo mieszkaniowe, na realizację
urządzeń infrastruktury technicznej i innych celów
publicznych – 0,3% ceny)
Pozostałe opłaty
Opłata za tolerowanie Krajowego Składowiska Odpadów
Promieniotwórczych – 400% dochodów z tytułu podatku
od nieruchomości w gminie w roku poprzednim
Wszystkie JST – 5% dochodów uzyskiwanych na rzecz
budżetu państwa w związku z realizacją zadań z
zakresu administracji rządowej oraz innych zadań
zleconych ustawami
25% wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu
trwałego zarządu, użytkowania, użytkowania
wieczystego, czynszu dzierżawnego i najmu
nieruchomości Skarbu Państwa - stanowią dochody
powiatu, na którego terenie znajdują się te
nieruchomości
Udziały PIT
Udział JST w PIT = [wpływy z PIT]*[PIT należny
od osób fizycznych zamieszkałych na terenie
JST]/[należny PIT]*wskaźnik
Wysokość wskaźnika: dla gmin – 39,34%, dla
powiatów – 10,25%, dla województw – 1,6%
Udziały we wpływach z PIT dla poszczególnych
JST przekazywane są z CRB budżetu państwa
na rachunki właściwych budżetów JST do 10
dnia miesiąca następującego po miesiącu, w
którym podatek wpłynął na rachunek urzędu
skarbowego
Udziały w CIT
Udział JST w CIT = [wpływy z CIT od jednostek
organizacyjnych mających siedzibę na terenie
JST]*wskaźnik
Wysokość wskaźnika: dla gmin – 6,71%, dla
powiatów – 1,4%, dla województw – 15,9%
Jeżeli jednostka organizacyjna ma wyodrębnione
organizacyjnie zakłady (oddziały) położone na
terenie JST innej niż JST właściwa dla siedziby
podatnika - udziały w CIT są przekazywane do
budżetów tych JST, na których terenie położone
są te zakłady, proporcjonalnie do liczby osób w
nich zatrudnionych na podstawie umowy o pracę
Subwencja ogólna
O przeznaczeniu środków
otrzymanych w formie subwencji
ogólnej decyduje organ stanowiący
JST
JST przysługuje wobec SP
roszczenie o zapłatę subwencji
ogólnej
Subwencja ogólna - części
gmina
powiat
województwo
Wyrównawcza:
kwota
podstawowa
i uzupełniająca
Wyrównawcz
a:kwota
podstawowa i
uzupełniając
a
Wyrównawcza:
Kwota
podstawowa i
uzupełniająca
Równoważąca
Równoważąc
a
Regionalna
Oświatowa
Oświatowa
Oświatowa
Część wyrównawcza - idea
Przysługuje relatywnie ubogim JST
Miara ubóstwa – dochody podatkowe na mieszkańca
Dla gmin (G) – podatki z wyjątkiem PSD i PP, opłata
skarbowa i eksploatacyjna, udziały w PiT i CIT, – p.c.
Dla powiatów (P) – udziały w PIT i CIT p.c.
Dla województw (W) – udziały w PIT i CIT p.c.
Powyższe wskaźniki porównuje się ze wskaźnikiem
dla wszystkich gmin (Gg), najwyższym wskaźnikiem
S dla AD1999 corocznie waloryzowanym (Sw),
najwyższym wskaźnikiem W dla AD1999 corocznie
waloryzowanym (Ww)
Część wyrównawcza -
gminy
Wysokość dla gmin (G<92%Gg)
Jeżeli G<=40%Gg, kwota = [90%*(40%Gg – G)
+40,75%Gg]*”liczba mieszkańców gminy”
Jeżeli 40%Gg<G<=75%Gg, kwota = [80%*(75%Gg-G)
+12,75%Gg]*”liczba mieszkańców gminy”
Jeżeli G>75%Gg, kwota = 75%*(92%Gg-G)*”liczba mieszkańców”
Kwotę uzupełniającą otrzymują gminy, w których gęstość
zaludnienia jest niższa od średniej krajowej
Kwota = 17%Gg*”liczba mieszkańców gminy”*(”gęstość
zaludnienia w kraju”-”gęstość zaludnienia w gminie”)/”gęstość
zaludnienia w kraju”
Jeżeli w gminie z niską gęstością zaludnienia wskaźnik G jest
wyższy od 150 %Gg, gmina ta nie otrzymuje kwoty
uzupełniającej; kwota ta zwiększa część równoważącą subwencji
ogólnej dla gmin
Część wyrównawcza –
powiaty
Wysokość dla powiatów (P<Pp)
= 88%*(Pp - P)*”liczba mieszkańców powiatu”
Kwotę uzupełniającą otrzymuje powiat, w którym wskaźnik
bezrobocia (wskaźnik B = iloraz stopy bezrobocia w
powiecie i stopy bezrobocia w kraju) jest wyższy od 1,1
Kwota uzupełniająca
Jeżeli B<=1,25; kwota = (B – 1,10)*10%Pp*„liczba
mieszkańców powiatu”
Jeżeli 1,25<B<=1,4; kwota = (B – 1,25)*25%Pp*„liczba
mieszkańców powiatu”
Jeżeli B>1,4; kwota = (B – 1,4)*40%Pp*”liczba
mieszkańców powiatu”
Część wyrównawcza -
województwa
Wysokość dla województw (W<Ww)
Kwota = 70%(Ww-W)*”liczba mieszkańców
województwa”
Kwotę uzupełniającą otrzymują województwa z
liczbą mieszkańców nie wyższą niż 3 mln
Kwota = 9%Ww*”przeliczeniowa liczba
mieszkańców”
Część równoważąca
Środki na część równoważącą pochodzą od JST, w których
wskaźnik G jest większy niż 150 % wskaźnika Gg dla gmin, a
110%Gg dla powiatów
Wpłata = wskaźnik*”liczba mieszkańców JST”
Wysokość wskaźnika dla gmin:
Jeśli G 200%Gg; wskaźnik = 20%*(G - 150%Gg)
Jeśli 200%Gg < G 300%Gg; wskaźnik = 10Gg + 25%*(G –
200%Gg)
Jeśli G > 300%Gg; wskaźnik = 35%Gg + 30%(G – 300%Gg)
Wysokość wskaźnika dla powiatów
Jeśli P<=120%Pp; wskaźnik = 80%(P – 110%Pp)
Jeśli 120%Pp<P<=125%Pp; wskaźnik = 8%Pp + 95%(P –
120%Pp)
Jeśli P>125%Pp; wskaźnik = 12,75%Pp + 98%(P – 125%Pp)
Część równoważąca
Przeznaczona na uzupełnienie dochodów w
związku ze zmianą finansowania działań
Sposób podziału określi RMF (po
zasięgnięciu opinii reprezentacji JST) z
uwzględnieniem wysokości wydatków
związanych z realizacją zadań z zakresu
pomocy społecznej (w tym wydatków
związanych z wypłatą dodatków
mieszkaniowych - dla gmin) oraz
zróżnicowaniem sieci dróg powiatowych –
dla powiatów
Część regionalna
Województwa, w których wskaźnik W jest większy
od 110%Ww, dokonują wpłat do budżetu państwa,
z przeznaczeniem na część regionalną subwencji
ogólnej dla województw
Wpłata = wskaźnik*”liczba mieszkańców
województwa”
Wysokość wskaźnika
Jeśli W<=170%Ww; wskaźnik = 80%(W –
110%Ww)
Jeśli W>170%Ww; wskaźnik = 48%Ww + 95%(W –
170%Ww)
Część regionalna
20 % środków na część regionalną dzieli się między województwa, w
których stopa bezrobocia jest wyższa niż 110 % średniej stopy
bezrobocia w kraju
40 % części regionalnej dzieli się między województwa, w których
powierzchnia dróg wojewódzkich p.c. (województwa), jest wyższa od
powierzchni dróg wojewódzkich w kraju p.c.
10 % części regionalnej dzieli się między województwa, w których PKB
w województwie, w przeliczeniu na jednego mieszkańca
województwa, jest niższy od 75 % PKB w kraju, w przeliczeniu na
jednego mieszkańca kraju
30 % części regionalnej dzieli się między województwa w celu
uzupełnienia dochodów w związku ze zmianą finansowania zadań –
RMF (po zasięgnięciu opinii reprezentacji JST), z uwzględnieniem
sytuacji finansowej województwa, a w szczególności wydatków
związanych z realizacją zadań z zakresu regionalnych kolejowych
przewozów pasażerskich
Część oświatowa
Kwotę przeznaczoną na część oświatową ustala się w
wysokości łącznej kwoty części oświatowej subwencji
ogólnej, nie mniejszej niż przyjęta w ustawie budżetowej
w roku bazowym, skorygowanej o kwotę innych wydatków
z tytułu zmiany realizowanych zadań oświatowych
Tworzy się rezerwę części oświatowej w wysokości 0,6%
tej kwoty; dysponent – MF po zasięgnięciu opinii MO i
reprezentacji
Sposób podziału części oświatowej określa RMO po
zasięgnięciu opinii MF i reprezentacji, z uwzględnieniem
w szczególności typów i rodzajów szkół i placówek
prowadzonych przez te jednostki, stopni awansu
zawodowego nauczycieli oraz liczby uczniów w tych
szkołach i placówkach
Środki budżetowe na
subwencję ogólną
Kwoty przeznaczone na części wyrównawczą, rekompensującą i
regionalną subwencji ogólnej oraz kwoty wszystkich wpłat dla
poszczególnych szczebli JST ustala corocznie ustawa budżetowa
Ustawa budżetowa określa ponadto łączną kwotę części
oświatowej
W budżecie tworzy się 2 rezerwy subwencji ogólnej:
w wysokości 2% części wyrównawczych – z przeznaczeniem na
uzupełnienie dochodów JST, w szczególności na zadania
związane z pomocą społeczną oraz na wyrównywanie różnic w
dochodach po zmianie systemu finansowania zadań; dysponent
– MF (po zasięgnięciu opinii)
rezerwę na dofinansowanie niektórych zadań (np. budowy,
modernizacji i utrzymania dróg krajowych i wojewódzkich w
miastach na prawach powiatu) - na dofinansowanie niektórych
zadań; dysponent MF i MI (po zasięgnięciu opinii)
Dotacje celowe
Rodzaje dotacji celowych:
na finansowanie (dofinansowanie) zadań własnych
na finansowanie zadań z zakresu administracji rządowej lub z
zakresu działania innych JST realizowanych na podstawie
porozumień administracyjnych w sprawie przekazania zadań i
kompetencji (określających zawsze kwotę, zasady i termin
przekazywania dotacji) – organy, które zawarły porozumienie
na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej i inne zadania
zlecone ustawami
na usuwanie bezpośrednich zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku
publicznego, skutków powodzi i osuwisk ziemnych oraz skutków
innych klęsk żywiołowych
na realizację zadań wynikających z umów międzynarodowych
na realizację zadań straży i inspekcji (powiat)
na dofinansowanie zadań – z budżetu innej JST (uchwała dotującej
JST określa wysokość dotacji)
Dotacje na zadania
zlecone
Przyznawane w wysokości zapewniającej realizację zadań
Ustalane wg zasad przyjętych do określania wydatków
podobnego rodzaju finansowanych z BP
Przekazywane przez wojewodów w okresach
miesięcznych, na podstawie harmonogramu realizacji
dochodów i wydatków budżetu państwa w terminie
umożliwiającym pełne i terminowe wykonywanie zadań
Podziału dotacji na poszczególne samorządy lokalne
dokonuje wojewoda
W przypadku naruszenia zasad przyznawania dotacji
gminie przysługuje roszczenie dochodzone przed sądem
oraz odsetki jak od zaległości podatkowych
Dotacje na zadania
zlecone gminom
Ustawa o podziale zadań i kompetencji z 17 V 1990
Pomoc społeczna (przyznawanie i wypłacanie zasiłków,
utworzenie i utrzymanie ośrodka ps, organizowanie i
prowadzenie środowiskowych domów samopomocy,
świadczenie niektórych specjalistycznych usług
opiekuńczych)
Wypłata zasiłki rodzinnych i pielęgnacyjnych
Organizacja i przeprowadzenie wyborów na terenie gminy
Zadania z zakresu administracji – urzędy sc, prowadzenie
ewidencji działalności gospodarczej, ewidencja ludności -
wydawanie dowodów osobistych, kultury fizycznej i sportu
Dotacje na zadania
zlecone – powiaty i
województwa
Powiaty – realizacja zadań przez powiatowe służby,
inspekcje i straże (funkcjonowanie policji i psp,
inspekcja sanitarna, powiatowa inspekcja
weterynaryjna, zasoby geodezyjne i
kartograficzne), pomoc społeczna
Województwa – wakacje dla dzieci, olimpiady
przedmiotowe, prowadzenie wojewódzkiego zasobu
geodezyjnego i kartograficznego
Pobrane przez JST dochody, związane z realizacją
zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych
zadań zleconych JST, zarząd JST odprowadza na
rachunek dochodów budżetu państwa
Dotacje na zadania własne
Dotacje na zadania objęte kontraktem wojewódzkim
Dotacje na następujące zadania nieobjęte kontraktem:
realizację programów interwencyjnych tworzonych i
realizowanych w przypadku klęsk żywiołowych, nagłych sytuacji
kryzysowych, w szczególności na rynku pracy i w gospodarce;
realizację programów pilotażowych testujących nowe
rozwiązania i instrumenty rozwoju regionalnego
realizację programów doradczych i informacyjnych
zwiększających zdolność przyjmowania budżetowego wsparcia
finansowego programów wojewódzkich
z zakresu zadań inwestycyjnych szkół i placówek oświatowych
związane z inicjatywami wspierania edukacji na obszarach
wiejskich, w tym na stypendia i pomoc materialną dla
młodzieży wiejskiej
Dotacje na zadania własne
związane z wdrażaniem reformy systemu oświaty,
wyrównywaniem szans edukacyjnych oraz zapewnianiem
kształcenia praktycznego
realizowane w celu zagospodarowania nieruchomości Skarbu
Państwa przejętych od wojsk Federacji Rosyjskiej i
przekazanych JST
zadania określone w innych przepisach (określających także
zasady ich otrzymywania)
na dofinansowanie programów realizowanych przez instytucje
kultury przejęte na początku ’99 (zadania objęte mecenatem
państwa w dziedzinie kultury)
na tworzenie i modernizację infrastruktury technicznej
bezpośrednio związanej ze wspieraną inwestycją określonego
przedsiębiorcy (ustawa o finansowym wspieraniu inwestycji)
na dofinansowanie prac konserwatorskich przy zabytkach
Dotacje na finansowanie zadań
własnych – powiaty i
województwa
Powiaty – pomoc społeczna (prowadzenie domów
pomocy społecznej), oświata (utrzymanie
placówek oświatowych – ośrodków adaptacyjno-
opiekuńczych, poradni, świetlic, ognisk),
utrzymanie młodzieżowych schronisk szkolnych
Województwa – pomoc społeczna (prowadzenie
regionalnego ośrodka polityki społecznej),
utrzymanie placówek oświatowych (odn, kolegia
nauczycielskie, biblioteki pedagogiczne),
profilaktyczna opieka zdrowotna dla osób
świadczących pracę w czasie odbywania kary
pozbawienia wolności