background image

Postępowanie po zawodowym kontakcie 

Postępowanie po zawodowym kontakcie 

pracownika służby zdrowia

pracownika służby zdrowia

z wirusem zapalenia wątroby B (HBV), C (HCV) 

z wirusem zapalenia wątroby B (HBV), C (HCV) 

oraz ludzkim wirusem

oraz ludzkim wirusem

upośledzenia odporności (HIV)

upośledzenia odporności (HIV)

Lek. med. Ilona Miśkowiec –Wiśniewska

Lek. med. Ilona Miśkowiec –Wiśniewska

Katedra i Zakład Higieny i Epidemiologii 

Katedra i Zakład Higieny i Epidemiologii 

Collegium Medicum im. L. Rydygiera w 

Collegium Medicum im. L. Rydygiera w 

Bydgoszczy 

Bydgoszczy 

Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

background image

    

 

29 czerwca 2001 r. opublikowano w Morbidity and Mortality 

Weekly Report uzupełnione zalecenia, dotyczące postępowania 

po zawodowym kontakcie pracownika służby zdrowia z HBV, 

HCV i HIV.

     Podstawowym sposobem zapobiegania zawodowym zakażeniom 

spowodowanym wymienionymi wirusami jest unikanie kontakt z 

krwią.

     Integralną składową kompleksowego postępowania 

zapobiegawczego jest również szczepienie pracowników 

przeciwko HBV oraz profilaktyka po ekspozycji. 

Za ryzykowne dla zakażenia tymi wirusami uznawane są:

- zakłucie 
- skaleczenie ostrym narzędziem  
- kontakt błon śluzowych z krwią, tkankami i innymi 

potencjalnie 

       zakaźnymi płynami.

background image

Wytyczne dotyczą wszystkich osób zatrudnionych w:

Wytyczne dotyczą wszystkich osób zatrudnionych w:

1.

1.

  służbie zdrowia:

  służbie zdrowia:

      

      

- lekarze,

- lekarze,

- pielęgniarki,

- pielęgniarki,

- rehabilitanci,

- rehabilitanci,

- technicy medyczni, 

- technicy medyczni, 

- laboranci, 

- laboranci, 

- studenci, 

- studenci, 

- salowe 

- salowe 

2.

2.

 stacjach sanitarno-epidemiologicznych 

 stacjach sanitarno-epidemiologicznych 

3.

3.

 pracowników socjalnych i ochotników 

 pracowników socjalnych i ochotników 

4.

4.

 

 

funkcjonariuszy policji i straży pożarnej 

funkcjonariuszy policji i straży pożarnej 

 

 

Wszystkich, których praca związana jest z kontaktem z pacjentami, 

Wszystkich, których praca związana jest z kontaktem z pacjentami, 

krwią lub innymi potencjalnie zakaźnymi płynami ustrojowymi.

krwią lub innymi potencjalnie zakaźnymi płynami ustrojowymi.

 

 

background image

Ekspozycja

Ekspozycja

 na materiał zakaźny, stwarzająca ryzyko zakażenia 

 na materiał zakaźny, stwarzająca ryzyko zakażenia 

 

 

-

zranienie skóry skażonym ostrym przedmiotem: 

zranienie skóry skażonym ostrym przedmiotem: 

igła, skalpel itp.

igła, skalpel itp.

-

 

 

kontakt błon śluzowych albo uszkodzonej skóry

kontakt błon śluzowych albo uszkodzonej skóry

 

 

pęknięcia,     otarcia,     zmiany zapalne,      rany

pęknięcia,     otarcia,     zmiany zapalne,      rany

 

 

     

     

z potencjalnie zakaźną

z potencjalnie zakaźną

             

             

krwią, 

krwią, 

                  

                  

tkankami,

tkankami,

                                                      

                                                      

płynami ustrojowymi 

płynami ustrojowymi 

pacjenta 

pacjenta 

Obserwacja i badania kontrolne nie są konieczne, gdy skóra mająca kontakt 

Obserwacja i badania kontrolne nie są konieczne, gdy skóra mająca kontakt 

z

z

potencjalnie zakaźnym materiałem jest zdrowa.

potencjalnie zakaźnym materiałem jest zdrowa.

W przypadku 

W przypadku 

ran kąsanych zadanych przez ludzi

ran kąsanych zadanych przez ludzi

 należy pamiętać, że 

 należy pamiętać, że 

źródłem zakażenia może być każda z 2 osób (pokąsana lub ta, która 

źródłem zakażenia może być każda z 2 osób (pokąsana lub ta, która 

spowodowała ranę) 

spowodowała ranę) 

 

 

przeniesienie zakażenia HBV lub HIV tą drogą jest 

przeniesienie zakażenia HBV lub HIV tą drogą jest 

bardzo rzadkie

bardzo rzadkie

background image

Materiał zakaźny 

Materiał zakaźny 

krew

krew

płyny ustrojowe 

płyny ustrojowe 

   

   

zawierające widoczną krew

zawierające widoczną krew

 

 

wydzielina pochwy 

wydzielina pochwy 

  

  

nasienie

nasienie

 

 

Materiał niezakaźny (W ! zawierają krew)

Materiał niezakaźny (W ! zawierają krew)

             

             

kał           mocz        łzy       ślina         plwocina        wydzielina     wymiociny 

kał           mocz        łzy       ślina         plwocina        wydzielina     wymiociny 

    pot

    pot

                             

                             

z nosa

z nosa

nie stwierdzono, by 
kiedykolwiek były źródłem 
zakażenia
pracowników służby 
zdrowia podczas 
wykonywania obowiązków 
zawodowych.

 

stawowy

stawowy

    

    

opłucnowy

opłucnowy

      

      

otrzewnowy

otrzewnowy

          

          

osierdziowy

osierdziowy

            

            

owodniowy

owodniowy

                

                

mózgowo- 

mózgowo- 

rdzeniowy

rdzeniowy

background image

Ocena ryzyka zakażenia i uzasadnienie 

Ocena ryzyka zakażenia i uzasadnienie 

profilaktyki po ekspozycji.

profilaktyki po ekspozycji.

background image

Wirus zapalenia wątroby typu B (HBV)

Wirus zapalenia wątroby typu B (HBV)

Ryzyko zakażenia zależy od:

Ryzyko zakażenia zależy od:

 

 

- stopnia ekspozycji na krew pacjentów w miejscu pracy

- stopnia ekspozycji na krew pacjentów w miejscu pracy

 

 

- obecności antygenu HBe (HBeAg) we krwi pacjenta 

- obecności antygenu HBe (HBeAg) we krwi pacjenta 

 potencjalne 

 potencjalne 

źródło zakażenia

źródło zakażenia

    

    

                                             

                                             

przypadkowe ukłucie igłą zabrudzoną krwią 

przypadkowe ukłucie igłą zabrudzoną krwią 

                                                     

                                                     

nosiciela antygenu HBs (HBsAg)

nosiciela antygenu HBs (HBsAg)

+ HBeAg                 - HBeAg

+ HBeAg                 - HBeAg

22-31%                        1-6%

22-31%                        1-6%

 

 

   

   

37-62%                                                                                    23-37%.

37-62%                                                                                    23-37%.

 

 

ryzyko klinicznie jawnego
zapalenia wątroby

 

ryzyko zakażenia HBV 
(serokonwersji) 

background image

 Uszkodzenie skóry ostrym skażonym przedmiotem 

 Uszkodzenie skóry ostrym skażonym przedmiotem 

 

 

największe ryzyko 

największe ryzyko 

przeniesienia HBV

przeniesienia HBV

HBV może przetrwać co najmniej 7 dni  na przedmiotach, meblach i w 

HBV może przetrwać co najmniej 7 dni  na przedmiotach, meblach i w 

pomieszczeniach zabrudzonych krwią lub płynami ustrojowymi chorych 

pomieszczeniach zabrudzonych krwią lub płynami ustrojowymi chorych 

 

 

źródło zakażenia personelu oraz pacjentów. 

źródło zakażenia personelu oraz pacjentów. 

Stężenie zakaźnych cząsteczek HBV jest największe we krwi. 

Stężenie zakaźnych cząsteczek HBV jest największe we krwi. 

   

   

               

               

jest 100-1000 x mniejsze w płynach ustrojowych

jest 100-1000 x mniejsze w płynach ustrojowych

Pracownicy służby zdrowia są 10 x bardziej narażenia na zakażenie HBV 

Pracownicy służby zdrowia są 10 x bardziej narażenia na zakażenie HBV 

niż populacja ogólna.

niż populacja ogólna.

Po ekspozycji- najskuteczniejsze jest szybkie podanie immunoglobuliny 

Po ekspozycji- najskuteczniejsze jest szybkie podanie immunoglobuliny 

(HBIG) + podstawowa seria szczepień 

(HBIG) + podstawowa seria szczepień 

 ochrona w 85-95% przypadków.

 ochrona w 85-95% przypadków.

*

*

 Skuteczność serii kilku dawek HBIG rozpoczętej w ciągu tygodnia od 

 Skuteczność serii kilku dawek HBIG rozpoczętej w ciągu tygodnia od 

zranienia 

zranienia 

 75%

 75%

background image

Wirus zapalenia wątroby typu C (HCV)

Wirus zapalenia wątroby typu C (HCV)

*  Kontakt z krwią nie jest efektywną drogą szerzenia się zakażenia HCV 

*  Kontakt z krwią nie jest efektywną drogą szerzenia się zakażenia HCV 

wśród pracowników

wśród pracowników

    

    

służby zdrowia. 

służby zdrowia. 

* Częstość serokonwersji anty-HCV u osób, u których doszło do zranienia 

* Częstość serokonwersji anty-HCV u osób, u których doszło do zranienia 

skóry igłą lub innym ostrym przedmiotem zabrudzonym krwią pacjenta 

skóry igłą lub innym ostrym przedmiotem zabrudzonym krwią pacjenta 

HCV (+), wynosiła 1,8% (0-7%).

HCV (+), wynosiła 1,8% (0-7%).

* Zakażenie HCV               przez kontakt błon śluzowych z krwią pacjenta 

* Zakażenie HCV               przez kontakt błon śluzowych z krwią pacjenta 

 

 

bardzo rzadko

bardzo rzadko

                                            

                                            

po zabrudzeniu krwią skóry 

po zabrudzeniu krwią skóry 

 

 

nie odnotowano

nie odnotowano

                                        

                                        

(zdrowej lub uszkodzonej)

(zdrowej lub uszkodzonej)

* Skażenie pomieszczeń i mebli krwią pacjenta HCV (+) 

* Skażenie pomieszczeń i mebli krwią pacjenta HCV (+) 

 

 

nie jest istotnym 

nie jest istotnym 

czynnikiem ryzyka zakażenia. 

czynnikiem ryzyka zakażenia. 

background image

* Dotychczasowe obserwacje wskazują jednak, że 

* Dotychczasowe obserwacje wskazują jednak, że 

interferon jest 

interferon jest 

skuteczny tylko w przypadku aktywnego WZW typu C. 

skuteczny tylko w przypadku aktywnego WZW typu C. 

* Wyniki wstępnych badań sugerują, że zastosowanie krótkiej terapii 

* Wyniki wstępnych badań sugerują, że zastosowanie krótkiej terapii 

interferonem w bardzo wczesnym okresie WZW typu C (2,6-4 

interferonem w bardzo wczesnym okresie WZW typu C (2,6-4 

miesięcy po ekspozycji) 

miesięcy po ekspozycji) 

 

 

może 

może 

↑ odsetek wyleczalności.

↑ odsetek wyleczalności.

* Ze względu na zbyt małą liczbę wiarygodnych danych na razie 

* Ze względu na zbyt małą liczbę wiarygodnych danych na razie 

nie 

nie 

zaleca się leczenia przeciwwirusowego w ostrej fazie zakażenia HCV.

zaleca się leczenia przeciwwirusowego w ostrej fazie zakażenia HCV.

background image

Wirus nabytego niedoboru odporności (HIV)

Wirus nabytego niedoboru odporności (HIV)

      

      

*  Ryzyko zakażenia HIV w wyniku:

*  Ryzyko zakażenia HIV w wyniku:

- zranienia igłą lub innym ostrym narzędziem zabrudzonym krwią HIV(+) 

- zranienia igłą lub innym ostrym narzędziem zabrudzonym krwią HIV(+) 

pacjenta 

pacjenta 

 0,3%

 0,3%

- kontaktu błon śluzowych z krwią 

- kontaktu błon śluzowych z krwią 

 0,09%

 0,09%

- zabrudzenia  nieuszkodzonej skóry krwią nosiciela

- zabrudzenia  nieuszkodzonej skóry krwią nosiciela

 

 

 ????

 ????

- przeniesienia zakażenia przez płyny ustrojowe inne niż krew

- przeniesienia zakażenia przez płyny ustrojowe inne niż krew

 

 

 ????

 ????

* Ryzyko zakażenia HIV w wyniku zranienia ostrym przedmiotem 

* Ryzyko zakażenia HIV w wyniku zranienia ostrym przedmiotem 

zwiększają: 

zwiększają: 

 

 

głębokie zranienie 

głębokie zranienie 

                            

                            

widoczne zabrudzenie przedmiotu krwią 

widoczne zabrudzenie przedmiotu krwią 

             

             

kontakt z krwią chorego w zaawansowanej fazie AIDS

kontakt z krwią chorego w zaawansowanej fazie AIDS

  

  

                                                             

                                                             

wprowadzenie skażonej igły bezpośrednio do żyły 

wprowadzenie skażonej igły bezpośrednio do żyły 

lub tętnicy

lub tętnicy

MAŁ
E

background image

*  Niewiele jest danych pozwalających ocenić skuteczność leków 

*  Niewiele jest danych pozwalających ocenić skuteczność leków 

przeciwretrowirusowych w

przeciwretrowirusowych w

    

    

zapobieganiu zakażeniu u ludzi po ekspozycji na HIV.

zapobieganiu zakażeniu u ludzi po ekspozycji na HIV.

*  W badaniu kliniczno-kontrolnym obejmującym niewielką grupę 

*  W badaniu kliniczno-kontrolnym obejmującym niewielką grupę 

pracowników służby zdrowia stwierdzono  

pracowników służby zdrowia stwierdzono  

 zydowudyna zastosowana 

 zydowudyna zastosowana 

po ekspozycji 

po ekspozycji 

 ryzyko zakażenia o 81%.

 ryzyko zakażenia o 81%.

*  U ciężarnych HIV(+) kobiet - w zależności od schematu leczenia, 

*  U ciężarnych HIV(+) kobiet - w zależności od schematu leczenia, 

ryzyko 

ryzyko 

zakażenia noworodków 

zakażenia noworodków 

 się o 37-67%.

 się o 37-67%.

 

 

*   Badania wykazały, że u osób HIV(+) 

*   Badania wykazały, że u osób HIV(+) 

 najskuteczniejsza jest terapia 3 

 najskuteczniejsza jest terapia 3 

lekami

lekami

*   Ok. 

*   Ok. 

50%

50%

 osób zapobiegawczo przyjmujących leki przeciwretrowirusowe 

 osób zapobiegawczo przyjmujących leki przeciwretrowirusowe 

 niepożądane skutki terapii

 niepożądane skutki terapii

, prawie 

, prawie 

33%

33%

 przerywa z tego powodu  

 przerywa z tego powodu  

leczenie.

leczenie.

background image

Zalecenia dotyczące profilaktyki poekspozycyjnej 

po kontakcie pracownika służby zdrowia z 
materiałem zakaźnym.

background image

1. Oczyszczenie miejsca kontaktu z potencjalnie zakaźnym 

1. Oczyszczenie miejsca kontaktu z potencjalnie zakaźnym 

materiałem

materiałem

 

 

1.

1.

 Rany i skórę zanieczyszczoną zakaźnym materiałem należy umyć mydłem 

 Rany i skórę zanieczyszczoną zakaźnym materiałem należy umyć mydłem 

i wodą.

i wodą.

2.

2.

 Błony śluzowe wystarczy opłukać wodą. 

 Błony śluzowe wystarczy opłukać wodą. 

3.

3.

 Nie ma dowodów, że stosowanie środków antyseptycznych w celu 

 Nie ma dowodów, że stosowanie środków antyseptycznych w celu 

oczyszczenia ran i skóry

oczyszczenia ran i skóry

    

    

jest skuteczniejsze, choć ich użycie nie jest przeciwwskazane. 

jest skuteczniejsze, choć ich użycie nie jest przeciwwskazane. 

4.

4.

 Nie ma również dowodów, że wyciskanie krwi i wydzieliny z ran zmniejsza 

 Nie ma również dowodów, że wyciskanie krwi i wydzieliny z ran zmniejsza 

ryzyko zakażenia.

ryzyko zakażenia.

5

5

. Zdecydowanie 

. Zdecydowanie 

nie zaleca się

nie zaleca się

 natomiast stosowania substancji żrących (np. 

 natomiast stosowania substancji żrących (np. 

wybielaczy) lub

wybielaczy) lub

   

   

wstrzykiwania do ran środków odkażających. 

wstrzykiwania do ran środków odkażających. 

background image

2. Zgłoszenie ekspozycji

2. Zgłoszenie ekspozycji

1

1

.  Każdy pracownik niezwłocznie po ekspozycji powinien zgłosić ten fakt wyznaczonemu

.  Każdy pracownik niezwłocznie po ekspozycji powinien zgłosić ten fakt wyznaczonemu

     

     

lekarzowi.

lekarzowi.

2.

2.

 Okoliczności narażenia i postępowanie po ekspozycji należy odnotować w karcie 

 Okoliczności narażenia i postępowanie po ekspozycji należy odnotować w karcie 

pracownika: 

pracownika: 

- data i czas zdarzenia 

- data i czas zdarzenia 

- szczegółowy opis zabiegu, podczas którego doszło do ekspozycji, z podaniem miejsca i  

- szczegółowy opis zabiegu, podczas którego doszło do ekspozycji, z podaniem miejsca i  

             

             

sposobu, w jaki do niej doszło

sposobu, w jaki do niej doszło

 

 

(jeśli ekspozycja była wynikiem zranienia ostrym przedmiotem, należy podać jakim    

(jeśli ekspozycja była wynikiem zranienia ostrym przedmiotem, należy podać jakim    

           

           

                                                                                              

                                                                                              

oraz odnotować, w którym momencie jego używania nastąpiło zranienie)

oraz odnotować, w którym momencie jego używania nastąpiło zranienie)

- szczegółowy opis ekspozycji

- szczegółowy opis ekspozycji

 

 

(w tym rodzaj i ilość potencjalnie zakaźnego materiału)

(w tym rodzaj i ilość potencjalnie zakaźnego materiału)

 

 

- rodzaj

- rodzaj

 

 

ekspozycji

ekspozycji

 

 

(np. w przypadku zranienia należy podać jego głębokość oraz określić, czy doszło do wstrzyknięcia 

(np. w przypadku zranienia należy podać jego głębokość oraz określić, czy doszło do wstrzyknięcia 

                                                                

                                                                

potencjalnie zakaźnego materiału, a w przypadku kontaktu ze skórą i błoną śluzową podać 

potencjalnie zakaźnego materiału, a w przypadku kontaktu ze skórą i błoną śluzową podać 

orientacyjną  

orientacyjną  

                                                               

                                                               

ilość potencjalnie zakaźnego materiału oraz stan skóry) 

ilość potencjalnie zakaźnego materiału oraz stan skóry) 

-  

-  

informacje o pacjencie, którego krew lub inne płyny ustrojowe były źródłem ekspozycji           

informacje o pacjencie, którego krew lub inne płyny ustrojowe były źródłem ekspozycji           

 czy zawierały HBV, HCV, HIV

 czy zawierały HBV, HCV, HIV

 

 

-  uodpornienia przeciwko HBV osoby narażonej na zakażenie

-  uodpornienia przeciwko HBV osoby narażonej na zakażenie

 

 

(czy była szczepiona przeciwko HBV, czy  

(czy była szczepiona przeciwko HBV, czy  

                                                              

                                                              

odpowiedź na szczepienie była zadowalająca?)

odpowiedź na szczepienie była zadowalająca?)

 

 

udzielone porady, postępowanie po ekspozycji (w tym profilaktyka) oraz plan wizyt i badań  

udzielone porady, postępowanie po ekspozycji (w tym profilaktyka) oraz plan wizyt i badań  

              

              

kontrolnych 

kontrolnych 

background image

3. Ocena ekspozycji i jej źródła

3. Ocena ekspozycji i jej źródła

1.

1.

 W ocenie ryzyka wystąpienia zakażenia HBV, HCV lub HIV po ekspozycji 

 W ocenie ryzyka wystąpienia zakażenia HBV, HCV lub HIV po ekspozycji 

należy uwzględnić: 

należy uwzględnić: 

-  rodzaj ekspozycji, 

-  rodzaj ekspozycji, 

-  rodzaj i ilość potencjalnie zakaźnego materiału, 

-  rodzaj i ilość potencjalnie zakaźnego materiału, 

- informację, czy pacjent, z którego krwią lub płynem ustrojowym miał kontakt 

- informację, czy pacjent, z którego krwią lub płynem ustrojowym miał kontakt 

pracownik, jest zakażony  

pracownik, jest zakażony  

          

          

HBV, HCV lub HIV ,

HBV, HCV lub HIV ,

-  informacje o wrażliwości na zakażenie osoby narażonej 

-  informacje o wrażliwości na zakażenie osoby narażonej 

(szczepienie przeciwko HBV i 

(szczepienie przeciwko HBV i 

stężenie przeciwciał anty-HBs;  

stężenie przeciwciał anty-HBs;  

                                                                                                                                   

                                                                                                                                   

wyniki badań serologicznych na 

wyniki badań serologicznych na 

obecność HBV, HCV lub HIV).

obecność HBV, HCV lub HIV).

2.

2.

 Jeśli na podstawie informacji z dokumentacji medycznej pacjenta i danych 

 Jeśli na podstawie informacji z dokumentacji medycznej pacjenta i danych 

z wywiadu nie można jednoznacznie określić, czy jest on zakażony HBV, 

z wywiadu nie można jednoznacznie określić, czy jest on zakażony HBV, 

HCV lub HIV, należy 

HCV lub HIV, należy 

- po udzieleniu niezbędnych wyjaśnień 

- po udzieleniu niezbędnych wyjaśnień 

- uzyskać od niego zgodę na jak najszybsze wykonanie odpowiednich 

- uzyskać od niego zgodę na jak najszybsze wykonanie odpowiednich 

badań   

badań   

                  

                  

serologicznych (HBsAg, anty-HCV, anty-HIV). 

serologicznych (HBsAg, anty-HCV, anty-HIV). 

background image

W postępowaniu po kontakcie przezskórnym lub błon 

śluzowych z

krwią należy zawsze:

1.

 w przypadku znanego „źródła” dokonać badań w kierunku obecności 

antygenu

     HBs, przeciwciał anty-HCV i anty-HIV.
      - Jeżeli osoba, od której pochodziła krew nie jest zakażona żadnym z 
        wymienionych wirusów nie jest konieczne wykonywanie badań 

wyjściowych

        lub dalsza obserwacja pracownika służby zdrowia.

2.

 jeśli status dotyczący wymienionych chorób zakaźnych osoby „źródła” nie

    jest znany (gdy np. pacjent odmówił wykonania testów) należy rozważyć
    istotność klinicznego rozpoznania, objawy kliniczne pacjenta i wywiad na 

temat

    ryzykownych zachowań.

3.

 nie jest wskazane wykonywanie badań igieł, którymi nastąpiło zakłucie w 

poszukiwaniu wirusów przenoszonych z krwią.

4.

 w przypadku prawdopodobnego kontaktu z HBV uwzględnić należy status 

serologiczny pacjenta „źródła”, a także dokonanie szczepień przeciwko WZW B i 

odpowiedzi na te szczepienia eksponowanego pracownika służby zdrowia.

background image

Zalecenia dotyczące profilaktyki poekspozycyjnej po 

kontakcie pracownika służby zdrowia z wirusem HBV.

background image

1. Jeżeli pracownik służby zdrowia nie był szczepiony przeciwko WZW B, a:

1. Jeżeli pracownik służby zdrowia nie był szczepiony przeciwko WZW B, a:

a)  pacjent - 

a)  pacjent - 

„źródło” wykazuje obecność antygenu HBs

„źródło” wykazuje obecność antygenu HBs

 

 

 wskazane podanie swoistej

 wskazane podanie swoistej

            

            

immunoglobuliny ** + rozpoczęcie szczepień,

immunoglobuliny ** + rozpoczęcie szczepień,

      

      

b)  pacjent - 

b)  pacjent - 

„źródło” nie wykazuje obecności antygenu HBs

„źródło” nie wykazuje obecności antygenu HBs

 

 

 wskazane rozpoczęcie 

 wskazane rozpoczęcie 

szczepień,

szczepień,

      

      

c)  pacjent - 

c)  pacjent - 

„źródło” nieznany lub niemożliwe wykonanie badań

„źródło” nieznany lub niemożliwe wykonanie badań

 

 

 wskazane 

 wskazane 

rozpoczęcie  

rozpoczęcie  

           

           

szczepień.

szczepień.

2. Jeżeli pracownik służby zdrowia był szczepiony przeciwko WZW B i:

2. Jeżeli pracownik służby zdrowia był szczepiony przeciwko WZW B i:

     

     

a)  

a)  

odpowiedział na szczepienia

odpowiedział na szczepienia

 (poziom przeciwciał anty-HBs (10 IU/ml) 

 (poziom przeciwciał anty-HBs (10 IU/ml) 

 nie wymaga

 nie wymaga

          

          

leczenia niezależnie od statusu serologicznego pacjenta - „źródła”,

leczenia niezależnie od statusu serologicznego pacjenta - „źródła”,

    

    

b)  

b)  

nie odpowiedział na szczepienia

nie odpowiedział na szczepienia

 (poziom przeciwciał anty-HBs < 10 IU/ml):

 (poziom przeciwciał anty-HBs < 10 IU/ml):

          – 

          – 

pacjent -

pacjent -

 „źródło” HBsAg (+)

 „źródło” HBsAg (+)

 wskazane podanie swoistej immunoglobuliny ** 

 wskazane podanie swoistej immunoglobuliny ** 

                                                                                                   

                                                                                                   

+ rozpoczęcie szczepień,

+ rozpoczęcie szczepień,

          – 

          – 

pacjent - 

pacjent - 

„źródło” HBsAg (-)

„źródło” HBsAg (-)

 nie wymaga leczenia,

 nie wymaga leczenia,

          – 

          – 

pacjent - 

pacjent - 

„źródło” nieznany lub niemożliwe wykonanie badań

„źródło” nieznany lub niemożliwe wykonanie badań

 

 

 wskazane podanie

 wskazane podanie

                         

                         

swoistej immunoglobuliny** + rozpoczęcie szczepień,

swoistej immunoglobuliny** + rozpoczęcie szczepień,

   

   

c) 

c) 

nie jest znana odpowiedź na szczepienie:

nie jest znana odpowiedź na szczepienie:

         – 

         – 

wskazane wykonanie oznaczenia poziomu przeciwciał anty- HBs 

wskazane wykonanie oznaczenia poziomu przeciwciał anty- HBs 

 dalsze 

 dalsze 

postępowanie  

postępowanie  

            

            

zależnie od wyniku (patrz wyżej).

zależnie od wyniku (patrz wyżej).

* -   jeżeli pracownik służby zdrowia 

* -   jeżeli pracownik służby zdrowia 

był wcześniej zakażony HBV jest odporny na ponowne zakażenie

był wcześniej zakażony HBV jest odporny na ponowne zakażenie

 i nie wymaga 

 i nie wymaga 

profilaktyki poekspozycyjnej;

profilaktyki poekspozycyjnej;

** opcja 

** opcja 

podania swoistej immunoglobuliny i ponowne rozpoczęcie szczepień zalecane

podania swoistej immunoglobuliny i ponowne rozpoczęcie szczepień zalecane

 jest dla osób, które 

 jest dla osób, które 

nie ukończyły 

nie ukończyły 

drugiej serii składającej się z 3 szczepień.

drugiej serii składającej się z 3 szczepień.

 Dla osób, 

 Dla osób, 

które ukończyły dwukrotnie druga serię szczepień i mimo to nie 

które ukończyły dwukrotnie druga serię szczepień i mimo to nie 

odpowiedziały

odpowiedziały

, preferowane jest ponowne (po raz drugi) podanie immunoglobuliny w odstępie 1 miesiąca.

, preferowane jest ponowne (po raz drugi) podanie immunoglobuliny w odstępie 1 miesiąca.

background image

Jeśli wskazane jest:
1.  podanie swoistej immunoglobuliny- powinno to nastąpić tak 

szybko, jak tylko możliwe - 

najlepiej w ciągu 24 godzin

 od 

ekspozycji. 

   

- skuteczność immunoglobuliny podanej później niż po 7 

dniach nie jest      

                 znana.
2.   zastosowanie szczepionki- powinna być ona również podana 

tak szybko, jak tylko możliwe- 

najlepiej w ciągu 24 godzin

 od 

zdarzenia. Szczepionka może

         być podana równocześnie z immunoglobulina, tyle że w 

rożnych miejscach.

background image

Stan uodpornienia 

osoby narażonej i 

odpowiedź na 

szczepienie 

przeciwko HBV

1

Postępowanie profilaktyczne w zależności od obecności HBsAg w materiale 

potencjalnie zakaźnym

2

HBsAg obecny

HBsAg nieobecny

pochodzenie nieznane 

lub nie można 

wykonać badania 

na obecność HBsAg

nie szczepiona

1 dawka HBIG + rozpocząć 

szczepienie przeciwko 
HBV

rozpocząć szczepienie 

przeciwko HBV

rozpocząć szczepienie 

przeciwko HBV

szczepiona

 

 

 

zadowalająca 

odpowiedź 

serologiczna

dodatkowa profilaktyka 

niepotrzebna

dodatkowa profilaktyka 

niepotrzebna

dodatkowa profilaktyka 

niepotrzebna

niedostateczna 

odpowiedź 

serologiczna

wybrać jeden z 

następujących

schematów:

1) 1 dawka HBIG + 
rozpocząć szczepienie 
przeciwko HBV;
2) podać 2 dawki HBIG

dodatkowa profilaktyka 

niepotrzebna

jeśli dane kliniczne i
epidemiologiczne 

wskazują na

duże ryzyko zakażenia,
postępować jak w 

przypadku

ekspozycji na krew 

pacjenta

HBsAg-dodatniego

nie oceniono 

odpowiedzi 

serologicznej

oznaczyć stężenie anty-HBs 

w

surowicy osoby narażonej na
zakażenie: 
1) jeśli >=10 mIU/ml -
dodatkowa profilaktyka 

niepotrzebna; 

2) jeśli <10 mIU/ml - podać 

1

dawkę HBIG i dawkę
przypominającą szczepionki
przeciwko HBV

dodatkowa profilaktyka 

niepotrzebna

ocenić stężenie anty-HBs 

w

surowicy osoby narażonej 

na

zakażenie: 
1) jeśli >=10 mIU/ml -
dodatkowa profilaktyka 

niepotrzebna; 

2) jeśli <10 mIU/ml – 

podać

dawkę przypominającą
szczepionki przeciwko 

HBV i

sprawdzić stężenie anty-

HBs 12

mies. później

Zalecenia dotyczące profilaktyki po ekspozycji na wirusa zapalenia wątroby typu 

B (HBV)

background image

po prawdopodobnym kontakcie z

 HCV

p/ciała anty-HCV

aktywność aminotransferazy alaninowej (ALAT)

kontrola po  4 – 6 miesiącach

wszystkie (+) wyniki obecności przeciwciał anty-HCV

        potwierdzone dodatkowym testem (np. RIBA).

wykonać po 
zdarzeniu

jeśli wskazana jest wcześniejsza 
diagnostyka test w kierunku RNA 
HCV może zostać wykonany po 4 - 
6 tygodniach

background image

 

Nie jest zalecane stosowanie immunoglobulin lub leków 

antywirusowych po

kontakcie z krwią zawierającą HCV.

Brak jest także zaleceń dotyczących terapii ostrej fazy infekcji 

HCV.

Jeżeli zakażenie HCV zostanie rozpoznane wcześnie, pacjent 

powinien zostać

skierowany do specjalistów.

background image

po kontakcie z 

HIV 

pracownicy służby zdrowia

konsultacja lekarska

1. wyjściowy test w kierunku obecności przeciwciał anty-HIV.
2. wywiad: - aktualnie przyjmowane leki,
 - obecne i przebyte choroby
 - ciąża
 - karmienie piersią
 - choroby wątroby i nerek

         

profilaktyka poekspozycyjna

              lekarz mający doświadczenie w terapii osób zakażonych HIV

                                   

pacjent „źródło”  - HIV ujemny 

                    

przerwanie leczenia profilaktycznego po ekspozycji

kilka godzin

 od wypadku !!!     

NIE DNI!!!

wybór leków  zastosowanych
 w profilaktyce

jeśli to możliwe

background image

profilaktyka poekspozycyjna

profilaktyka poekspozycyjna

leki należy podać tak szybko, jak tylko to możliwe

jaki schemat leczenia wybrać ????

podstawowy? 2 leki                                                                  rozszerzony? 3 

podstawowy? 2 leki                                                                  rozszerzony? 3 

leki

leki

lepiej podstawowy niż zwlekać z podaniem leków

lepiej podstawowy niż zwlekać z podaniem leków

profilaktyka kontynuowana przez 4 tygodnie ( 28 dni)

profilaktyka kontynuowana przez 4 tygodnie ( 28 dni)

nawet do 36 h po ekspozycji

background image

Testy w kierunku obecności przeciwciał anty-HIV u 

pracownika służby

zdrowia należy wykonać:

- w dniu wypadku (lub możliwie najszybciej),
- po 6 tygodniach, 
- po 3 i 6 miesiącach.

Pracownik służby zdrowia powinien zostać poinformowany o 

konieczności

traktowania siebie jako osoby potencjalnie zakażonej do 

czasu uzyskania

ujemnego wyniku testu anty-HIV po 3 miesiącach.

background image

Zalecenia dotyczące profilaktyki po ekspozycji na HIV 

wskutek

zakłucia (skaleczenia) ostrym narzędziem oraz po 

kontakcie HIV z

błonami śluzowymi i uszkodzoną skórą.

background image

Rodzaj
ekspozycji

HIV(+)- klasa1

*

HIV(+)-klasa2

**

Status nieznany

Źródło nieznane @

HIV(-)

Mniej 
ryzykowny 
 

1

podstawowa
profilaktyka – 2 
leki

Rozszerzona
 profilaktyka – 3 leki

Generalnie 
profilaktyka
nieuzasadniona;
rozważ 
podstawową
profilaktykę- 2
lekami, gdy 
„źródło”
wykazywało 
znane czynniki 
ryzyka.

Generalnie 
profilaktyka
nieuzasadniona;
rozważ podstawową
profilaktykę- 2
lekami, gdy 
ekspozycja
na osobę zakażona 
HIV jest 
prawdopodobna.

Profilaktyka
nieuzasadni
ona

Bardziej
 
ryzykowny 

2

rozszerzona 
profilaktyka – 3 
leki

rozszerzona 
profilaktyka – 3 leki

Generalnie 
profilaktyka
uzasadniona;
rozważ 
podstawowa
profilaktykę 2 
lekami,
gdy „źródło”
wykazywało 
znane czynniki 
ryzyka.

Generalnie 
profilaktyka
uzasadniona;
rozważ podstawowa
profilaktykę 2 
lekami,
gdy ekspozycja
na osobę
zakażoną HIV jest 
prawdopodobna.

Profilaktyka
nieuzasadni
ona

Zalecenia dotyczące profilaktyki po ekspozycji na HIV wskutek zakłucia 

(skaleczenia) ostrym narzędziem:

  * HIV (+) - klasa 1 – bezobjawowa infekcja HIV lub znany niski poziom wiremii (np. < 1 500 kopii RNA 
HIV/ml)
** HIV (+) – klasa 2 – objawowa infekcja HIV, AIDS, ostra serokonwersja lub znany wysoki poziom wiremii. 
Jeżeli możliwa jest  
                      oporność na leki, wskazane jest zasięgnięcie konsultacji eksperta. Rozpoczęcie profilaktyki nie 
powinno być jednak
                      opóźnione z powodu konsultacji.
@ nieznane „źródło” – np. używana igła znajdująca się w pojemniku na śmieci
1 – mniej ryzykowny – np. pełna igła, nie zawierająca światła (igła chirurgiczna), powierzchowne 
uszkodzenie
2– bardziej ryzykowny – np. gruba igła do iniekcji, głębokie zakłucie, widoczna krew na narzędziu, igła 
niedawno używana do nakłucia
                    żyły lub tętnicy pacjenta

background image

Rodzaj
ekspozycji

HIV(+)- klasa1

*

HIV(+)-
klasa2

**

Status nieznany

Źródło nieznane@

HIV(-)

Mała objętość
(np. kilka 
kropel

podstawowa
profilaktyka – 2 
leki

Rozszerzona
 profilaktyka 
– 3 leki

Generalnie 
profilaktyka
nieuzasadniona;
rozważ podstawową
profilaktykę- 2
lekami, gdy „źródło”
wykazywało znane 
czynniki ryzyka.

Generalnie 
profilaktyka
nieuzasadniona;
rozważ 
podstawową
profilaktykę- 2
lekami, gdy 
ekspozycja
na osobę zakażona 
HIV jest 
prawdopodobna.

Profilaktyka
nieuzasadni
ona

Duża objętość
(duże 
rozpryśnięcie 
krwi

Rozszerzona
 profilaktyka – 3 
leki

Rozszerzona
profilaktyka 
– 3 leki

Generalnie 
profilaktyka nie jest 
zalecana;
rozważ podstawowa
profilaktykę 2 
lekami,
gdy „źródło” 
wykazywało znane 
czynniki ryzyka.

Generalnie 
profilaktyka
nie jest zalecana;
rozważ 
podstawowa
profilaktykę 2 
lekami,
gdy ekspozycja

 

na 

osobę
zakażoną HIV jest 
prawdopodobna.

Profilaktyka
nieuzasadni
ona

Zalecenia dotyczące profilaktyki po kontakcie z HIV błon śluzowych i uszkodzonej skóry*

   *  przy ekspozycji skóry na HIV dalsza obserwacja wskazana jest tylko wówczas, gdy jest ona w widoczny 
sposób uszkodzona 

(np. dermatitis, 

                                                                                                                                                                                                                                
              zadrapanie, otwarta rana)

  ** HIV (+) – klasa 1 - bezobjawowa infekcja HIV lub znany niski poziom wiremii (np. < 1 500 kopii RNA HIV/ml)
*** HIV (+) – klasa 2 – objawowa infekcja HIV, AIDS, ostra serokonwersja lub znany wysoki poziom wiremii

background image

W przypadku 

kobiety w ciąży

 rozważanie ryzyka zakażenia powinno być 

dokonane

taki sam sposób, jak dla każdej innej osoby narażonej na infekcję´ HIV.

Jednakże decyzję o użyciu leków antyretrowirusowych należy podjąć po 

dyskusji

z pacjentka, w czasie której zostaną omówione potencjalne korzyści i 

ryzyko dla

niej samej i dziecka.

Niektórych leków nie powinno się stosować w czasie ciąży. 
Należą do nich: 

- efavirenz,
- skojarzenie ddI + d4T, 
- indinavir 

(ze względu na ryzyko hiperbilirubinemii u noworodka, nie powinien być 

stosowany  

                              krótko przed porodem).

Wybór leków stosowanych w profilaktyce poekspozycyjnej powinien być
dokonywany po konsultacji z osoba doświadczoną w terapii osób 

zakażonych HIV.

background image

Schemat podstawowy na ogół   2  nukleozydowych inhibitorów 

odwrotnej  

                                                                             transkryptazy

Schemat rozszerzony  dodawany jest trzeci lek:

 

 

inhibitor proteazy

inhibitor proteazy

 (IP)           

 (IP)           

inhibitor odwrotnej transkryptazy

inhibitor odwrotnej transkryptazy

         

         

ENAVIRENZ                                                        

ENAVIRENZ                                                        

KALETRA

KALETRA

    

    

( w przypadku oporności na IP)                                                                 

( w przypadku oporności na IP)                                                                 

( ritronavir + lopinavir )

( ritronavir + lopinavir )

 

 

ABACAVIR

ABACAVIR

( może dawać zagrażające życiu reakcje 

( może dawać zagrażające życiu reakcje 

nadwrażliwości)

nadwrażliwości)

background image

Pracodawcy są zobowiązani do pokrycia kosztów 

Pracodawcy są zobowiązani do pokrycia kosztów 

postępowania po ekspozycjach zawodowych. 

postępowania po ekspozycjach zawodowych. 

Dziękuję.

Dziękuję.


Document Outline