Zastosowanie enzymów

BIOKATALIZATORY

(ENZYMY)

Białka prostsze lub bardziej złożone 

produkowane w żywych organizmach i 

katalizujące przebieg reakcji metabolicznych a 

także skomplikowane katalizatory organiczne 

wytwarzane przez żywe komórki. Biorą one 

udział we wszystkich reakcjach chemicznych 

ustroju. 
Każdy enzym działa wyłącznie na pewną 

określoną substancję lub na grupę pokrewnych 

substancji.

PODZIAŁ ZE WZGLĘDU NA 

RODZAJ 

PRZEPROWADZANEJ 

REAKCJI

1. TRANSFERAZY 
2. HYDROLAZY
3. LIAZY 
4. IZOMERAZY  
5. LIGAZY
6. OKSYDOREDUKTAZY 

OKSYDOREDUKTAZY (np. dehydrogenazy, oksydazy) - 

przenoszą elektrony i protony do odpowiedniego akceptora, 
enzymy katalizujące reakcje, w których dochodzi do zmiany 
stopnia utlenienia

 
TRANSFERAZY (np. aminotransferazy, acetylotransferazy, 

kinazy) - przenoszące określoną grupę chemiczną (np. 
aminową, acetylową) z jednego związku do drugiego, czyli 
katalizujące reakcje przenoszenia grup funkcyjnych z jednej 
cząsteczki na drugą

HYDROLAZY (np. proteazy, celulaza, inwertaza) - rozkładające 

substrat hydrolitycznie, z jednoczesnym przyłączeniem 
cząsteczki wody. Zazwyczaj są to białka proste 
przeprowadzające reakcje rozpadu z udziałem wody. 

LIAZY (np. dekarboksylazy aminokwasów) - 

odszczepiające pewne grupy od substratu bez 
udziału wody, czyli katalizują reakcje rozpadu 
bez udziału wody, przy czym tworzą się 
zazwyczaj wiązania podwójne 

IZOMERAZY - przeprowadzają reakcje 

przegrupowań wewnątrzcząsteczkowych, czyli 
przebudowują strukturę cząsteczki bez zmiany 
jej składu atomowego 

LIGAZY (syntetazy) - katalizujące tworzenie 

nowych wiązań, czyli łączenie się dwóch 
cząsteczek (reakcje syntezy) 

ENZYMY RESTRYKCYJNE (stanowią inną 

grupę enzymów ) - z grupy endonukleaz, 
które przecinają nici DNA w miejscu 
występowania krótkich, kilku  
nukleotydowych sekwencji, specyficznych dla 
danego enzymu restrykcyjnego. Uzyskano już 
ponad 100 różnych enzymów restrykcyjnych, 
które znalazły niezwykle szerokie 
zastosowanie w biologii molekularnej. W 
inżynierii genetycznej wykorzystuje się 
enzymy restrykcyjne do cięcia nici DNA.

• dodatek biokatalizatorów znacznie przyspiesza 

i polepsza wydajność reakcji

• reakcje biokatalityczne przebiegaj w jeden 

sposób, brak jest produktów ubocznych 

• dodatek biokatalizatorów powoduje że dane 

reakcje są prowadzone w łagodniejszych 

warunkach (środowisko wodne, temp. 0-95

o 

C).

• nie stosuje się szkodliwych i niebezpiecznych 

substancji, łatwo ulegają biodegradacji

• niskie koszty używania enzymów

Efekty działania biokatalizatorów

PRZYKŁAD

WADY   

• ograniczona możliwość stosowania
• wrażliwość enzymów
• odwracalność reakcji 

enzymatycznych

• mikroskala

ZASTOSOWANIE

DO PRODUKCJI:

• Mleka i wyrobów mleczarskich

• Piwa, alkoholu, wina i soków

• Pieczywa

• Olejów i tłuszczy

• Antybiotyków

• Cukrów

• Kawy

• Detergentów

• Związków chemicznych

Enzymy