URAZY KRĘGOSŁUPA
I
RDZENIA KRĘGOWEGO
URAZY KRĘGOSŁUPA
I
RDZENIA KRĘGOWEGO
Przyczyny urazów kręgosłupa i rdzenia
kręgowego:
upadki z wysokości (prace polowe, skoki do
wody)
wypadki komunikacyjne
zranienia ostrym narzędziem
W grupie osób leczonych z powodu urazu
przeważają chorzy z porażeniami (51%)
URAZY KRĘGOSŁUPA I RDZENIA KRĘGOWEGO
tragiczne konsekwencje
związane z uszkodzeniem struktur nerwowych
każdy pacjent wymaga kompleksowego postępowania
kompensacja zapobieganie
zaburzeń w ostrej fazie powikłaniom wtórnym
niestabilność krążenia unieruchomienie
niewydolność oddechowa pęcherz neurogenny
PROBLEM I
Niestabilność kręgosłupa
Cel opieki
niedopuszczenie do powstania lub pogłębiania
się deficytu neurologicznego
Plan opieki:
rozpoznanie charakteru uszkodzenia, okoliczności i
mechanizmu urazu (wywiad)
unieruchomienie szyjnego odcinka kręgosłupa
(kołnierz Schanza)
zabezpieczenie głowy przed balansowaniem na
boki
przeniesienie na nosze przez 4 osoby
podłożenie wałka pod okolicę lędźwiową
transport tylko w pozycji leżącej
obserwacja wyglądu chorego oraz parametrów
życiowych podczas transportu
pozostawienie na noszach do momentu wykonania
RTG
PROBLEM I
Zagrożenie życia pacjenta z powodu możliwości
wystąpienia lub pogłębienia się niedomogi
oddechowej
wynikającej z:
przerwania unerwienia mięśni międzyżebrowych
utraty czynności mięśni brzucha wspomagających
oddychanie oraz odruch kaszlowy
hipersekrecji błony śluzowej oskrzeli w wyniku
przewagi nerwu błędnego
atonii żołądka i jelit powodującej uniesienie
przepony i ograniczenie jej ruchomości
przerwania unerwienia przepony
urazów dodatkowych pogłębiających zaburzenia
oddechowe
Cel opieki:
zabezpieczenie czynności życiowych
niedopuszczenie do rozwoju powikłań:
niedodmy, stanu zapalnego
Plan opieki:
umieszczenie pacjenta na sali wzmożonego
nadzoru lub w oddziale intensywnej terapii
ułożenie pacjenta w pozycji półwysokiej – jeśli
może być zastosowana i pacjent nie ma
hipotonii ortostatycznej
wnikliwe monitorowanie czynności
oddechowej:
częstotliwość i charakter oddechów
pomiar saturacji (pulsoksymetria)
obserwacja efektywności odruchu kaszlowego
osłuchiwanie klatki piersiowej
monitorowanie tętna i ciśnienia tętniczego
zabezpieczenie dostępu żylnego, ewentualnie
tętniczego
obserwacja wyglądu i zachowania chorego:
zabarwienie skóry
ocena stanu przytomności
pobranie krwi do badania gazometrycznego
usprawnianie czynności układu oddechowego
poprzez:
trening oddechowy np. aparat Triflo
gimnastyka oddechowa z pogłębioną fazą
wydechu
wspomaganie odruchu kaszlowego poprzez
ucisk na dolną część klatki piersiowej
wykonanie nebulizacji ze środkami
mukolitycznymi
oklepywanie klatki piersiowej
zastosowanie drenażu ułożeniowego
zastosowanie tlenoterapii biernej w przypadku
obniżenia pO
2
poniżej 60%
podanie mieszanki litycznej w celu
zmniejszenia napięcia czynnościowego nerwu
błędnego
podanie leków mukolitycznych
obserwowanie objawów atonii przewodu
pokarmowego, co może mieć wpływ na
wentylację
dokumentowanie podjętych działań oraz zmian
w stanie pacjenta
PROBLEM II
Zagrożenie życia związane z niestabilnością
hemodynamiczną wynikającą z przewagi układu
przywspółczulnego
Cel opieki:
wczesne rozpoznanie zaburzeń w układzie
krążenia
eliminacja czynników pogłębiających
zaburzenia krążenia (np. zaburzenia
elektrolitowe)
zapewnienie bezpieczeństwa podczas
zabiegów inwazyjnych
Plan opieki:
zabezpieczenie dostępu żylnego, najlepiej
centralnego
ciągłe monitorowanie czynności układu
krążenia, w tym także pomiar OCŻ
obserwacja dystalnych części ciała
podawanie betamimetyków, amin presyjnych,
płynów infuzyjnych
ocena skuteczności działania leków oraz
obserwacja działania niepożądanego:
tachykardia, nagły wzrost ciśnienia tętniczego
przeprowadzenie pionizacji chorego etapowo:
stopniowo zwiększać kąt nachylenia łóżka
kontrola CTK i samopoczucia pacjenta w trakcie
pionizacji
ułożenie chorego w pozycji Trendelenburga,
bandażowanie kończyn dolnych
zapobieganie zakrzepicy żylnej:
masaż, zmiana pozycji chorego
kinezyterapia
podawanie leków p/zakrzepowych
właściwe nawodnienie chorego
wyższe ułożenie kończyn dolnych
w razie obrzęków – mierzenie obwodu kończyn
dolnych
Problem III
Atonia pęcherza moczowego i zatrzymanie
wydalania
moczu
Cel opieki:
zapewnienie swobodnego odpływu moczu,
zapobieganie powikłaniom związanym z
zatrzymaniem moczu (rozciągnięcie ścian
pęcherza, refluks pecherzowo – moczowodowy,
zagrożenie infekcją)
Plan opieki:
założenie cewnika Foley’a na stałe,
poprzedzone poinformowaniem chorego o
celowości postępowania,
obserwacja diurezy godzinowej i dobowej,
prowadzenie bilansu płynów i wyrównywanie
deficytów w tym zakresie,
obserwacja cech makroskopowych moczu.
Problem IV
Ryzyko wystąpienia powikłań związanych z
założeniem
do pęcherza moczowego cewnika na stałe:
infekcji układu moczowego,
zatkania światła cewnika, z następowym
rozciągnięciem ścian pęcherza moczowego i
pękaniem naczyń krwionośnych grożącego
urosepsą,
marskości pęcherza moczowego,
uszkodzenia cewki moczowej,
inkrustacji cewnika.
Cel opieki:
Zmniejszenie ryzyka powikłań związanych z
założeniem cewnika Foley’a
Plan opieki:
wybór cewnika o średnicy mniejszej niż cewka
moczowa, aby zapewnić swobodny odpływ
wydzieliny cewkowej,
przestrzeganie zasad aseptyki i antyseptyki
przy
zakładaniu
cewnika
do
pęcherza
moczowego,
dbałość o higienę chorego i otoczenia,
unikanie niepotrzebnego rozłączania systemu
zbiorczego i cewnika,
utrzymywanie systemu zbiorczego poniżej
poziomu pęcherza moczowego, aby zapobiec
wstecznemu odpływowi moczu,
okresowe zaciskanie cewnika na kilka godzin w
ciągu doby zapobiegające obkurczaniu i
marskości pęcherza moczowego i
przyspieszające wytworzenie automatyzmu
pęcherzowego,
obserwacja płynności wydalania moczu, celem
niedopuszczenia do rozciągania ścian pęcherza
z następową urosepsą,
kontrola drożności cewnika po każdej zmianie
ułożenia pacjenta,
podawanie witaminy C w celu zakwaszenia
moczu – do 4g / dobę,
nawadnianie pacjenta – do 3 l / dobę,
wymiana cewnika co 7 – 14 dni wraz ze
zbiornikiem na mocz,
badanie ogólne moczu co 7 dni,
podawanie leków ziołowych o działaniu
antyseptycznym na drogi moczowe,
obserwacja ukierunkowana na objawy infekcji
układu moczowego,
w razie wystąpienia objawów infekcji pobranie
moczu do badania bakteriologicznego
podawanie antybiotyku zgodnie z wynikiem
antybiogramu (na zlecenie lekarskie).