background image

Badanie stanu ogólnego

Badanie fizykalne - 

podstawy

background image

Badanie przedmiotowe

background image

Pionowe lub długie (axes verticales s. longitudinales), 
różnobiegunowe, z których najdłuższa przechodząca przez szczyt 
głowy nazywa się osią główną – wyznacza kierunek górny i dolny 
(directio superior et inferior). W życiu płodowym kierunek ten 
określa się jako głowowy i ogonowy (directio cranialis et caudalis). 
Na kończynach pojęciu kierunek górny odpowiada określenie 
bliższy (proximalis), zaś dolny kierunek odpowiada pojęciu dalszy 
(distalis).
Poprzeczne lub poziomie (axes transversales s. horizontales
biegną prostopadle do poprzednich z prawej na lewą stronę, 
wyznaczając kierunek boczny i przyśrodkowy (directio lateralis et 
medialis
). 
Strzałkowe (axes sagitales), biegnące poziomo i prostopadle do 
obu poprzednich (w kierunku przednio-tylnym).W stosunku do tej 
osi używa się określeń kierunek przedni (directio anterior) lub 
brzuszny (ventralis) oraz kierunek tylny (directio posterior) lub 
grzbietowy (dorsalis). 
  

Osie ciała

background image

Płaszczyzny ciała

Przez w/w osie można przeprowadzić płaszczyzny: 

płaszczyznę strzałkową (planum sagitale) – 

wyznaczoną przez oś pionową i strzałkową, dzielącą 

ciało na część prawą (dexter) i lewą (sinister) – jedna 

z tych płaszczyzn przechodząca przez środek ciała 

nazywa się płaszczyzną środkową (planum 

medianum);

płaszczyznę czołową (planum frontale) – 

wyznaczoną przez oś pionową i poprzeczną, dzielącą 

ciało na część przednią (anterior) i tylną (posterior);

płaszczyznę poziomą (planum horizontale) – 

wyznaczoną przez oś strzałkową i poprzeczną, 

dzielącą ciało na część górną (superior) i dolną 

(inferior).

background image

•  

płaszczyzna podżebrowa(planum subcostale) 

- płaszczyzna pozioma przechodząca obustronnie 
przez

      najniższy punkt łuku żebrowego (arcus costalis) 

•  płaszczyzna nadgrzebieniowa(planum 

supracristale)  
- płaszczyzna pozioma przechodząca obustronnie 
przez

      najwyższy punkt grzebienia biodrowego (crista 

iliaca) 

•  płaszczyzna międzyguzkowa(planum 

intertuberculare) 
- płaszczyzna pozioma przechodząca obustronnie 
przez

      guzek biodrowy (tuberculum iliacum) 

• płaszczyzna międzykolcowa(planum interspinale)  

- płaszczyzna pozioma przechodząca obustronnie 
przez

      kolec biodrowy przedni górny (spina iliaca anterior 

superior)

Płaszczyzny ciała

background image

Pionowe linie określające 

okolice klatki piersiowej:

linia pośrodkowa przednia (linea mediana 
anterior) 
linia mostkowa (l. sternalis) 
linia przymostkowa (l. parasternalis) 
linia środkowoobojczykowa lub sutkowa (l. 
medioclavicularis s. mammilaris) 
linia pachowa przednia (l. axillaris anterior) 
linia pachowa środkowa (l. axillaris media) 
linia pachowa tylna (l. axillaris posterior) 
linia łopatkowa (l. scapularis) 
linii międzyłopatkowa (l.interscapularis) 
linia przykręgowa (l.paravertebralis) 
linia pośrodkowa tylna ( l.mediana posterior)

background image

Okolice ciała

• głowa (caput)
• szyja (collum)
• tułów (truncus)
• klatka piersiowa (thorax),
• grzbiet (dorsum),
• brzuch (abdomen),
• miednica (pelvis)
• dwie pary kończyn (membra), górne i 

dolne (superieriores et inferiores)

background image

Okolice ciała

Na głowie: 
• położone pośrodkowo : 

– okolica czołowa (regio frontalis) 
– okolica ciemieniowa (r. parietalis)
– okolica potyliczna (r. occipitalis)

• położone bocznie (parzyste): 

– okolica skroniowa (r. temporalis)
– okolica podskroniowa (r. infratemporalis)
– okolica uszna (r. auricularis)
– okolica sutkowa (r. mastoidea)

background image

Okolice ciała

Na twarzy: 

• nieparzyste : 

– okolica nosowa (r. nasalis)

– okolica ustna (r. oralis) 

– okolica bródkowa (r. mentalis) 

• parzyste : 

– okolica oczodołowa (r. orbitalis) 

– okolica podoczodołowa (r. infraorbitalis) 

– okolica jarzmowa (r. zygomatica)

– okolica policzkowa (r. buccalis)

– okolica przyuszniczo-żwaczowa (r. 

parotideomasseterica).

background image

Okolice ciała

Na szyi:

 

• Okolica przednia (o. szyjna właściwa – r.colli),
• Okolica tylna (o. karkowa - reg. colli post. s. nuchae )

skośnie przez całą szyję przebiega
• okolica mostkowo-obojczykowo-sutkowa (regio 

sternocleidomastoidea), dzieląc okolicę szyjną 

właściwą na: 

• okolicę przednią szyi (r. colli anterior) – nieparzysta 

(trójkąt przedni)

• okolicę boczną szyi (r. colli lateralis) – parzysta 

(trójkąt boczny)

background image

Okolice ciała

Na tułowiu:

 

Okolice klatki piersiowej (regiones 

pectoris) 

• okolica mostkowa (r. sternalis) 

• okolica obojczykowa (r. clavicularis) 

• okolica podobojczykowa (r. infraclavicularis) 

• okolica sutkowa (r. mammalis) 

• okolica pachowa (r. axillaris) 

• okolica podsutkowa (r. inframammalis) 

• okolica boczna klatki piersiowej (r. pectoris 

lateralis)

background image

Okolice ciała

Okolice brzucha

 (regiones abdominis) – 

wyznaczone przez dwie poprzeczne linie

• górną (przechodzi przez najniższe punkty X 

żeber) i

• dolną (przechodzi przez najwyższy punkt

grzebieni biodrowych) oraz

• dwie pionowe linie dzielące symetrycznie 

powierzchnię brzucha, tak iż każdy z pasów 

zawiera dwie symetryczne okolice i jedną 

nieparzysta, pośrodkową

background image

Okolice ciała

Okolice brzucha

• Nadbrzusze (epigastrium): 

– okolice podżebrowe (regiones hypochondriacae 

s. subcostales) 

– okolica nadpępcza (r. epigastrica) 

• Śródbrzusze (mesogastrium) :

 

– okolice boczne brzucha (r. abdominis lateralis) 
– okolica pępkowa (r. umbilicalis) 

• Podbrzusze (hypogastrium) : 

– okolice pachwinowe (r. inguinales) 
– okolica łonowa (r. pubica)

background image

Okolice ciała

Okolice grzbietu (regiones dorsi) : 

• okolica kręgowa (regio vertebralis s. r. dorsi 

mediana) 

– okolica krzyżowa (r. sacralis) 

• okolice boczne grzbietu (r. dorsi laterales)

 

– okolica nadłopatkowa (r. suprascapularis) 
– okolica łopatkowa (r. scapularis) 
– okolica podłopatkowa (r. infrascapularis) 
– okolica lędźwiowa (r. lumbalis). 

background image

Okolice ciała

Okolica kroczowa – regio perinealis (dno 

miednicy)

• okolica moczowo-płciowa (r. urogenitalis)

- okolica sromowa (regio pudendalis)

• okolica odbytowa (r. analis)

background image

Okolice ciała

Na kończynach : 
Kończyna górna : 

okolica barkowa (r. acromialis)

okolica naramienna (r. deltoidea)

okolice ramienia: przednia, tylna, przyśrodkowa i 

boczna (r. brachii anterior, posterior, medialis et 

lateralis),

okolice łokciowe: przednia, tylna, przyśrodkowa i boczna

(r. cubiti anterior, posterior, medialis et lateralis)

okolice przedramienia: przednią, tylną, przyrodkową i 

boczną

(r. antebrachii anterior, posterior, medialis et lateralis)

grzbiet ręki (dorsum manus)

dłoń (palma manus)

okolice dłoniowe i grzbietowe palców (r. digitorum 

palmares et dorsales

background image

Okolice ciała

Kończyna dolna : 

• okolica miedniczna (r. coxae)

okolica pośladkowa (r. glutea)

okolica podpachwinowa (r.subingualis)

okolica krętarzowa (r. trochanterica)

• okolice uda: przednia, tylna, przyśrodkowa i boczna 

(regiones femoris anterior, posterior, medialis et lateralis) 

• okolice kolana: przednia i tylna (r. genus anterior et 

posterior s. poplitea)

– okolica rzepkowa (r.patellaris)

• okolice goleni: przednia, tylna, przyśrodkowa i boczna  (r. 

cruris anterior, posterior, medialis et lateralis) 

• okolica łydkowa (r. suralis) 

• okolica piętowa (r. calcanea) 

• okolica kostkowa przyśrodkowa i boczna (r. malleolaris 

medialis et lateralis) 

• okolica zakostkowa przyśrodkowa i boczna (r. retromalleolaris 

med.et lateralis) 

• grzbiet stopy (dorsum pedis) 

• podeszwa (planta pedis) 

• okolice palców (regiones digitorum

background image

Proporcje ludzkiego ciała

Zależą od 
• Czynników dziedzicznych  

– achondroplazja, z. Marfana,  z. Turnera, z. Klinefeltera,    

• Czynników konstytucyjnych 
• Czynników zewnętrznych

– Chorób np. z. Cushinga 

• Płci 
• Wieku 

– głowa płodu 2 miesięcznego = długości tułowia z 

kończynami, noworodka = 1/3 długości tułowia z 

kończynami, dorosły = 1/8

– kończyny dolne – 2 miesięczny płód – 1/4 długości, 

noworodka – 3/8, dorosły – 1/2 długości. 

– Proporcje kończyn – u płodu dolne kończyny krótsze od 

górnych, 5 lat - równe, potem dolne dłuzsze

background image

Badanie przedmiotowe

background image

Badanie przedmiotowe

• Badanie stanu 

ogólnego

• Badanie klatki 

piersiowej

• Badanie jamy brzusznej
• Badanie neurologiczne

background image

Badanie przedmiotowe  

Badanie stanu ogólnego

• Określenie stanu świadomości
• Sprawdzenie mowy, pozycji ciała, 

chodu, stanu odżywienia, rozwoju 
tkanki podskórnej

• Mierzenie temperatury ciała, 

ciśnienia

background image

Badanie stanu ogólnego

background image

Skala Glasgow (ang. Glasgow Coma Scale - GCS) 
jest używana w medycynie w celu oceny poziomu 
przytomności. Początkowo wprowadzono ją w celu 
umożliwienia szybkiej oceny stanu pacjentów po 
urazie głowy i wstępnego ustalenia rokowania. 
Obecnie jest powszechnie stosowana zarówno w 
medycynie ratunkowej, jak i do śledzenia zmian 
poziomu przytomności pacjentów w czasie leczenia.

Na podstawie skali Glasgow zaburzenia 
przytomności najczęściej dzieli się na:
•GCS 13-15 - łagodne 
•GCS 9-12 - umiarkowane 
•GCS 3-8 - głębokie, czyli śpiączka. 

Ocena świadomości

background image

Ocena świadomości

• Skala Glasgow (ang. Glasgow Coma Scale 

- GCS) jest używana w medycynie w celu 

oceny poziomu przytomności. 

• Początkowo wprowadzono ją w celu 

umożliwienia szybkiej oceny stanu pacjentów 

po urazie głowy i wstępnego ustalenia 

rokowania.

• Obecnie jest powszechnie stosowana zarówno 

w medycynie ratunkowej, jak i do śledzenia 

zmian poziomu przytomności pacjentów w 

czasie leczenia.

• Na podstawie skali Glasgow zaburzenia 

przytomności najczęściej dzieli się na:

• GCS 13-15 - łagodne 

• GCS 9-12 - umiarkowane 

• GCS 3-8 - głębokie, czyli śpiączka

background image

Skala Glasgow - reakcja na 

bodziec:

• Odpowiedź słowna

brak reakcji (1)

- niezrozumiałe wydawanie dźwięków (2)

- nieadekwatna odpowiedź, zwykle nie na temat (3)

- zdezorientowanie, splątana odpowiedź (4)

- zorientowanie co do miejsca, czasu i własnej osoby (5)

• Otwieranie oczu

brak reakcji, chory nie otwiera oczu (1)

- otwiera oczy w odpowiedzi na bodziec bólowy (2)

- otwiera oczy na polecenie (3)

- otwiera oczy spontanicznie (4)

• Odpowiedź ruchowa

brak reakcji na bodziec (1)

- reakcja wyprostna, chory przywodzi i obraca ramiona do wewnątrz (2)

- reakcja zgięciowa, chory przywodzi ramiona i zgina je w stawach 

łokciowych (3)

- reakcja obronna w odpowiedzi na bodziec, wycofanie (4)

- reakcja na bodziec ukierunkowana, chory lokalizuje bodziec bólowy 

(5)

- reakcja w odpowiedzi na polecenie (6)

• Suma odpowiedzi może wynosić od 3 do 15 punktów

14-15 oznacza stan dobry, 11-13 oznacza stan średni,5-7 oznacza stan 

ciężki, 3-4 to stan krytyczny 

background image

Ocena świadomości

Zaburzenia świadomości

• Jakościowe sposób postrzegania otaczającej rzeczywistości 

ulega zaburzeniu – osłupienie (stupor), zespół majaczeniowy 

(delirium), snopodobny (onejroidatio), zamroczeniowy 

(obnubilatio) i splątaniowy (amentia)

• Ilościowe ilość świadomości ulega ograniczeniu 

(zmniejszenie jasności umysłu, logiczności w działaniu, 

pojmowana i rozumowania  pogorszenie pamięci, funkcji 

językowych)

– Faza początkowa- zawężenie pola świadomości: niewielka 

dezorientacja, opóźniona reakcja na bodźce, nieuwaga (np. 

u osób zmęczonych, niewyspanych lub przygnębionych

– Narastanie ograniczenia świadomości: przymglenie 

świadomości, senność patologiczna, patologiczny sen 

głęboki, śpiączka

• Ocena mowy ; splatana, bełkotliwa, zamglona. Mowa może 

ulegać dezintegracji, być opóźniona i uboga, spowolniona lub 

nierytmiczna

background image

Ocena świadomości – zab. 

ilościowe

• Przymglenie świadomości (parasomnolentia) 

przebiega z zachowanym kontaktem słownym i 

możliwością uzyskania prostych odpowiedzi, niepełną 

orientacją w czasie, niemożnością spostrzegania 

złożonych związków, lekką inkoherencja myślenia

• Senność patologiczna (somnolentia) pacjent 

odczuwa senność niezwiązana z rytmem dobowym. Po 

wybudzeniu chory spełnia proste polecenia, nawiązuje 

kontakt  słowny, pozostawiony w spokoju ponownie 

zasypia. Czynności fizjologiczne (żucie, połykanie) 

zachowane, ale spowolnione.

• Patologiczny sen głęboki (sopor) pacjenta nie udaje 

się wybudzić, reaguje natomiast na bodźce głębokie, np. 

ból, nie wykonuje ruchów żucia czy połykania.

• Śpiączka (coma) stan nieprzytomności, pacjenta nie 

udaje się wybudzić, nie reaguje na żadne bodźce 

zewnętrzne, nie udaje się u niego wywołać żadnych 

odruchów, leży całkiem bezwładnie. 

background image

Ocena położenia ciała

Ocena, czy pacjent przyjmuje:
• Ułożenie dowolne czy
• Ułożenie przymusowe (uwarunkowane 

dolegliwościami lub chorobą)

background image

Ułożenie przymusowe

• Ułożenia na wznak z pewnego stopnia bezwładnością

trudnością ze zmianą położenia ciała (zatrucie lekami, 

alkoholem, zamroczenie, wysoka gorączka, po urazach ze 

wstrząsem mózgu)

• Ułożenie na boku z podciągniętymi do brzucha nogami 

(zapalenie otrzewnej, trzustki, perforacja wrzodu żołądka)

• Ułożenie na boku w celu zmniejszenia ruchomości tej 

strony klatki piersiowej (suche zapalenie opłucnej, wysiękowe 

zapalnie opłucnej za dużą ilością płynu)

• Ułożenie na boku z odrzucona do tyłu głową

wyprostowanymi kończynami dolnymi, ciałem wygiętym w łuk 

(opistotonus) (w przebiegu tężca, mózgowym porażeniu 

dziecięcym)

• Pozycja siedząca lub półsiedząca z opuszczonymi nogami, 

utrzymywana przez chorego na stałe (niewydolność krążenia)

• Pozycja stojąca z rękami opartymi o krawędź stołu, poręcz 

krzesła, stabilizująca kl. piersiową z objawami duszności (napad 

astmy)

• Pozycja kuczna przyjmowana przez dziecko nawet po 

niewielkim wysiłku (teralogia Fallota)

  

background image

Typy budowy ciała wg 

Kretschmera

 

• Według Kretschmera istotą podziału jest to, że 

nie zakłada on ostrych granic, a pozwala 
jedynie ustalić punkty wyjściowe, co umożliwia 
ujęcie w jego ramy również typów pośrednich. 

• Należy nadmienić, że wśród kobiet jest o wiele 

mniej typów klasycznych, a dominują formy 
przejściowe.

• Odżywianie, a zwłaszcza praca, zmieniają 

zewnętrzny wygląd ciała. W przypadkach 
wątpliwych należy ustalić budową kośćca. 

background image

Typy budowy ciała

I. Typ leptosomiczny 

Ten typ cechuje wąska twarz i nos, wąskie ramiona, płaska 
klatka piersiowa i brzuch, słabo umięśnione kończyny

II Typ asteniczny

wg niektórych podziałów jest to skrajna postać typu 
leptosomicznego, charakteryzująca się znacznym 
wychodzeniem.

II. Typ atletyczny

Cechuje go silny rozwój kośćca i mięśni, szerokie ramiona i 
klatka piersiowa, wąskie biodra i brzuch, wysoka głowa oraz 
duże dłonie i stopy

III. Typ pikniczny

Ten typ cechuje szeroka sylwetka ze skłonnościami do 
otłuszczenia, przy słabo rozwiniętym kośćcu. Szeroka twarz 
na krótkiej szyi. Klatka piersiowa rozszerzająca się ku 
dołowi. Barki okrągłe, ręce krótkie, dłonie szerokie.

background image

Stan odżywienia

• Ocen masy ciała i wzrostu
• Obliczenie wskaźnika BMI
• Ocena rozwoju tkanki tłuszczowej (pomiar 

fałdu skórno-tłuszczowego)

• Ocena rozwoju tkanki mięśniowej 
• Ocena stanu gospodarki witamionowej i 

mineralnej

• Stan odżywienia

– Odżywienie niedostateczne
– Odżywienie prawidłowe
– Odżywienie nadmierne

background image

Stan odżywienia

BMI = ( waga w kg ) / (wzrost w 

m)2

• poniżej 15 w skali BMI - wyniszczenie, 
• 15—19,9 w skali BMI - wychudzenie, 
• 20—26 w skali BMI - norma. 

background image

Stan odżywienia

Odżywienie niedostateczne - wyniszczenie
• Zapadniecie policzków, wystawanie nadmierne 

kości policzkowych, głów kości długich, 

obojczyków, żeber, kości miednicy, zanik tkanki 

mięśniowej, obrzęki stóp, wklęsłości i białawe 

zabarwienie paznokci, pęknięcia w kącikach ust, 

wygładzenie języka, suchość skóry (w 

chorobach nowotworowych, chorobach 

przewlekłych np. wątroby, trzustki, 

niewydolność krążenia, POChP, ch. zakaźne, 

alkoholizmie, narkomanii, jadłowstręcie 

psychicznym

background image

Stan odżywienia

Odżywienie nadmierne  - otyłość

• Uwarunkowana dziedzicznie, nawykowa (nieprawidłowe 

żywienia), środowiskowa, psychologiczna, hormonalna,

• otyłość androidalna, otyłość typu „jabłko” typowa dla 

mężczyzn, Patologicznie nagromadzona tkanka tłuszczowa 

rozłożona równomiernie, dominuje w jamie brzusznej. 

• otyłość gynoidalna typu „gruszka” u kobiet tk. 

tłuszczowa rozmieszczona udowo-pośladkowo 

• Najczęstsza przyczyna przekarmiania

• Zespoły uwarunkowane genetycznie: z. Pradera-Willego, Z. 

Cohena, uszkodzone podwzgórze (otyłość podwzgórzowa)

• Zaburzenia endokrynologiczne (np. Zespół Cuchinga, 

niedoczynnośc tarczycy, zespół policystycznych jajników), 

• zespoły polekowe (po lekach p-depropesyjnych. 

psychotropowych, i p-lękowych, antyalergicznych, p-

padaczkowych, kortykosteroidów, insuliny,

• w depresji

background image

Badanie przedmiotowe 

Badanie klatki piersiowej

Badanie ogólne klatki piersiowej

Badanie skierowane pod katem 
układu krążenia

Badanie skierowane pod kątem 
układu oddechowego

background image

Badanie przedmiotowe 

Badanie klatki piersiowej 

(ogólne)

• Prawidłowa budowa
• Symetryczność
• Patologiczne ruchy (ruchy paradoksalne)
• Oznaki urazu tępego lub przenikającego
• Bolesność podczas oddychania, 

uciskania struktur kostnych

• Trzeszczenia żeber (TIC)
• Patologiczne skrzywienia kręgosłupa 

(lordoza, kifoza, skolioza)

background image

Badanie przedmiotowe 

Badanie klatki piersiowej 

(krążenie)

• Obmacywanie i oglądanie okolicy 

przedsercowej

• opukiwanie serca
• osłuchiwanie w typowych 

miejscach

background image

Obmacywanie i oglądanie okolicy 

przedsercowej

Należy zbadać cztery okolice:
• lewy brzeg mostka
• pole tętnicy głównej
• pole tętnicy płucnej 
• Uderzenie koniuszkowe

Badanie przedmiotowe 

Badanie klatki piersiowej 

(krążenie)

background image

Badanie przedmiotowe 

 Badanie klatki piersiowej 

(krążenie)

Obmacywanie i oglądanie okolicy 

przedsercowej:

Lewy brzeg mostka

• Tętnienia w okolicy lewego brzegu mostka, 

wyczuwalne przy obmacywaniu, wskazują na 
przerost prawej komory serca lub powiększanie 
się lewego przedsionka w czasie skurczu w 
niedomykalności zastawki dwudzielnej.

background image

Obmacywanie i oglądanie okolicy 

przedsercowej:

Pole aortalne 

• U chorego ze zwężeniem aorty, w pozycji 

siedzącej i pochyleniu do przodu, na prawo 
od mostka można wyczuć drżenie. 

Badanie przedmiotowe

Badanie klatki piersiowej 

(krążenie)

background image

Obmacywanie i oglądanie okolicy 

przedsercowej:

Pole tętnicy płucnej

• Wyczuwalna pod palcami, w drugiej 

przestrzeni międzyżebrowej lewej, składowa 
płucna drugiego tonu serca świadczy o 
obecności nadciśnienia płucnego.

Badanie przedmiotowe

Badanie klatki piersiowej 

(krążenie)

background image

Uderzenie koniuszkowe

Prawidłowo  znajduje  się  ono  w  piątej  przestrzeni  międzyżebrowej  w  linii 

środkowo obojczykowej lewej.

Przemieszczenie  uderzenia  koniuszkowego  najczęściej  na  lewo,  jest 

spowodowane  przesunięciem  śródpiersia  lub  powiększeniem  jam  serca. 

Przyczyną  przemieszczenia  uderzenia  koniuszkowego  może  być 

samoistne  poszerzenie  komór  (jak  w  kardiomiopatii)  lub  wywołane 

przeciążeniem  objętościowym  (jak  w  niedomykalności  zastawki 

dwudzielnej lub aortalnej).

Unoszące  uderzenie  koniuszkowe,  nie  przemieszczone,  wskazuje  na 

przeciążenie  ciśnieniowe  lewej  komory.  Spotykane  jest  w  nadciśnieniu 

tętniczym  lub  w  zwężeniu  zastawki  aortalnej.  W  zaawansowanym 

stadium tych schorzeń lewa komora się poszerza.

Podwójne  uderzenie  koniuszkowe  to  dodatkowe  tętnienie,  występujące  po 

uderzeniu  koniuszkowym,  wywołane  skurczem  przerosłego  przedsionka, 

wtórnie  do  przerostu  lewej  komory,  lub  uwypukleniem  ściany  tętniaka 

lewej komory.

Stukające  uderzenie  koniuszkowe.  W  zwężeniu  ujścia  mitralnego 

wzmocniony  i  głośny  pierwszy  ton  serca  może  być  czasami  wyczuwalny 

pod palcami jako tzw. stukające uderzenie koniuszkowe.

Badanie przedmiotowe 

Badanie klatki piersiowej 

(krążenie)

background image

Opukiwanie serca:

Stłumienie względne – serce przykryte 

płucami

Stłumienie bezwzględne – serce bezpośrednio 

przylega do ścian klatki piersiowej

Badanie przedmiotowe 

Badanie klatki piersiowej 

(krążenie)

background image

Badanie przedmiotowe

Badanie klatki piersiowej (krążenie)

OSŁUCHIWANIE

• Pierwszy  ton  serca  –  skurczowy  (osłuchiwany  w 

okolicach koniuszka serca)
Powstaje  w  następstwie  zamknięcia  :  stawek 

dwudzielnej i trójdzielnej. 
Zwykle  jest  pojedynczy,  ale  bywa  rozdwojony. 

Wówczas  wymaga  różnicowania  z  czwartym  tonem 

serca  lub  klikiem  wyrzutowym.  Prawidłowo  zastawki 

zaczynają się zamykać przed rozpoczęciem skurczu.

• Drugi  ton  serca  –  rozkurczowy  (osłuchiwany  

drugiej przestrz. międzyżeb. lewej)
Drugi  ton  serca  powstaje  w  wyniku  zamknięcia 

zastawek aorty i tętnicy płucnej. 

background image

Badanie przedmiotowe

Badanie klatki piersiowej 

(krążenie)

OSŁUCHIWANIE

• Trzeci ton serca

Trzeci ton serca następuje po drugim i powstaje w 

czasie napełniania niepodatnej lewej komory.
Świadczy  o  niewydolności  lewokomorowej.  Jako 

ton  fizjologiczny  występuje  u  dzieci  i  osób 

młodych.

• Czwarty ton serca

Czwarty  ton  serca  występuje  po  trzecim  i 

bezpośrednio przed pierwszym tonem.
Jest  obecny  przy  przeroście  przedsionka  i 

świadczy 

podwyższonym 

ciśnieniu 

przedsionku.

background image

Miejsca osłuchiwania:

Zastawka dwudzielna

V międzyżebrze, linia środkowo-

obojczykowa lewa

Zastawka trójdzielna 

V międzyżebrze, linia mostkowa prawa

Zastawka aortalna 

II międzyżebrze, linia mostkowa prawa

Zastawka pnia płucnego 

II międzyżebrze, linia mostkowa lewa

Badanie przedmiotowe

Badanie klatki piersiowej (krążenie)

OSŁUCHIWANIE

background image

• Tor oddechowy
• Typ oddychania
• Drżenie piersiowe
• Opukiwanie
• Osłuchiwanie

Badanie przedmiotowe

Badanie klatki piersiowej 

(oddychanie)

background image

Opukiwanie:
Należy porównać odgłos opukowy w symetrycznych
miejscach  po  obu  stronach  klatki  piersiowej 

(prawidłowy

odgłos opukowy nad polami płucnymi to odgłos jawny)
Uwzględniając anatomię płuc i opłucnej należy określić
miejsca zmian odgłosu opukowego
Patologicznie występują odgłosy:
a) Bębenkowy (rozedma)
b) Stłumiony (zapalenie, nowotwór)
c) Metaliczny (odma, płyn, naciek)

Badanie przedmiotowe

Badanie klatki piersiowej 

(oddychanie)

background image

Osłuchiwanie:

Należy zwrócić uwagę na: 

• charakter szmerów oddechowych (oskrzelowy lub
   pęcherzykowy - jawne) 

• nasilenie szmerów oddechowych (prawidłowe, 

osłabione, 
  wzmożone) 

• szmery oddechowe dodatkowe (świsty lub 

trzeszczenia)
   i ich umiejscowienie (odgłos drapania podczas cyklu
   oddechowego wskazuje na tarcie opłucnej związane 

np. z

       suchym zapaleniem opłucnej) 

 • rodzaj i nasilenie przenoszenia dźwięków 

Badanie przedmiotowe

Badanie klatki piersiowej 

(oddychanie)

background image

Patologiczne szmery oddechowe:
1.

Rzężenia wilgotne

2.

Dźwięczne

3.

Bezdźwięczne

4.

Rzężenia suche

5.

Świsty

6.

Furczenia

7.

Gwizdy

8.

Trzeszczenia

9.

Tarcie opłucnowe

10.

pluskanie

Badanie przedmiotowe 

Badanie klatki piersiowej 

(oddychanie)

background image

Badanie przedmiotowe

Badanie jamy brzusznej

• Kształt brzucha
• Wygląd pępka
• Badanie palpacyjne
- Płytkie
- Głębokie
• Opukiwanie
• Osłuchiwanie
• Sprawdzanie objawów 

brzusznych


Document Outline