Badanie
umieralności
Wykład - 4
Badanie
umieralności
Wykład - 4
Badanie umieralności jest najdłużej stosowaną
metodą oceny stanu zdrowia ludności
(informacje o
pierwszych analizach tego typu pochodzą z XVIII w. z Anglii i
Szwecji)
Badanie umieralności określa
prawdopodobieństwo zgonu w pewnej populacji
w pewnym okresie
Umieralność wyraża się za pomocą
współczynnika podającego liczbę zgonów na
umowna jednostkę ludności dla określonego
miejsca i czasu
Standardowa jednostką ludności (k)
- do której
zwykle liczy się liczbę zgonów
- jest 1000/ 10 000/ 100
000 lub 1000 000 (wybór jednostki
(k)
jest
kwestią przyjętej konwencji i zależy od częstości
zgonów)
Umieralność nie jest dokładnym negatywnym
miernikiem stanu zdrowia ludności
(prawdopodobieństwo zgonu nie jest jednakowe dla różnych
jednostek chorobowych, a wiele chorób nie kończy się
śmiercią)
Współczynnik umieralności jest wartościową
miarą nasilenia choroby w populacji tylko w
odniesieniu do chorób o wysokiej
śmiertelności
(np. nowotwory złośliwe)
Analiza umieralności - w przeciwieństwie do
badania chorobowości - jest łatwiejsza do
interpretacji (zgon jest wydarzeniem
jednorazowym, występującym w ściśle
określonym czasie - nie ma więc problemu z
identyfikacją przypadków i osób)
Mierniki stosowane w badaniu
umieralności
(1)
1)
Współczynnik umieralności ogólnej
Liczba zgonów ogółem w danym czasie
-------------------------------------------------------------------------- x
1000
Liczba ludności narażona na ryzyko zgonu w danym czasie
2)
Cząstkowy współczynnik umieralności
Są to współczynniki wg wieku/ płci i przyczyn
Przykład:
Liczba zgonów w danej grupie w wieku 30-40 lat
-------------------------------------------------------------------------- x K
Liczba ludności w wieku 30-40 lat narażona na ryzyko
zgonu
Mierniki stosowane w badaniu
umieralności
(2)
3)
Wskaźniki umieralności proporcjonalnej
Przedstawia proporcję zgonów z określonej
przyczyny w stosunku do ogółu zgonów
Przykład: wskaźnik umieralności proporcjonalnej z
powodu chorób krążenia
Liczba zgonów z powodu chorób krążenia
--------------------------------------------------------------- x K
Liczba zgonów ogółem
Umieralności niemowląt
(1)
Mianownik współczynnika umieralności
niemowląt zawiera liczbę żywych urodzeń
(nie liczbę ludności)
Wg WHO przez
„urodzenie dziecka żywego”
rozumie się zupełne wydalenie lub
wydobycie z ciała matki, niezależnie od
okresu trwania ciąży, produktu ciąży, który
po wydaleniu z łona matki oddycha lub daje
jakichkolwiek oznaki życia, takie jak bicie
serca, tętnienie pępowiny, skurcze mięśni
zależnych od woli, niezależnie od tego, czy
pępowina została przecięta czy nie, i czy
łożysko zostało wydalone czy nie
Umieralności niemowląt
(2)
Zgon płodu
- następuje przed całkowitym jego
wydaleniem lub wydobyciem z łona matki -
niezależnie od czasu trwania ciąży
(po takim
oddzieleniu lub wydobyciu płód nie oddycha, nie daje
jakichkolwiek oznak życia, takich jak bicie serca, tętnienie
pępowiny, skurcze mięśni zależnych od woli)
Statystyki krajowe dotyczące okresu
okołoporodowego powinny ujmować wszystkie
płody i noworodki, które w chwili urodzenia
ważyły co najmniej 500 g lub
- przy nie znanej masie
urodzeniowej -
urodzone były po 22 tygodniach
ciąży, lub osiągające długość ciała 25 cm
(od
szczytu czaszki do pięty)
-
zarówno żywe jak i
martwe
Umieralności niemowląt
(3)
Noworodek martwo urodzony
- noworodek,
którego zgon nastąpił przed całkowitym jego
wydaleniem lub wydobyciem z łona matki i
którego masa ciała w chwili urodzenia wynosiła
najmniej 1001 g
Noworodek nie zdolny do życia z oznakami życia
-
noworodek o masie ciała najmniej 601 g, a poniżej
1001 g, który po wydaleniu lub wydobyciu z łona
matki żył krócej niż 24 godziny
Noworodek nie zdolny do życia bez oznak życia
-
noworodek o masie ciała najmniej 601 g, a poniżej
1001 g, który po wydaleniu lub wydobyciu z łona
matki nie wykazuje oznak życia
Mierniki stosowane w badaniu
umieralności niemowląt
(1)
1)
Ogólny współczynnik umieralności
niemowląt
Liczba zgonów niemowląt 0-11 miesięcy w roku „x”
-------------------------------------------------------------------------- x
1000
Liczba urodzeń żywych w danym roku
2)
Współczynnik wczesnej umieralności
niemowląt
Liczba zgonów niemowląt w wieku 0-27 dni w roku „x”
-------------------------------------------------------------------------- x
1000
Liczba urodzeń żywych w danym roku
Mierniki stosowane w badaniu
umieralności niemowląt
(2)
3)
Współczynnik późnej umieralności niemowląt
Liczba zgonów niemowląt w wieku 28 dni - 11 m-c w roku
„x”
-------------------------------------------------------------------------- x
1000
Liczba urodzeń żywych w danym roku
4)
Współczynnik umieralności okołoporodowej
Liczba urodzeń martwych + liczba zgonów niemowląt w
wieku 0-6 dni w roku „x”
-------------------------------------------------------------------------- x
1000
Liczba urodzeń żywych i martwych w roku „x”
Mierniki stosowane w badaniu
umieralności niemowląt
(3)
Umieralność okołoporodowa i umieralność wczesna
niemowląt zależą głównie od następstw
wcześniactwa, urazów porodowych lub wad
wrodzonych
Umieralność późna
spowodowana jest głównie przez
choroby układu oddechowego, pokarmowego i
choroby zakaźne
==========================================================
===================
5)
Współczynnik martwo urodzonych
Liczba urodzeń martwych
-------------------------------------------------------------------------- x
1000
Liczba urodzeń martwych + liczba urodzeń żywych
Wskaźnik śmiertelności
Wskaźnik śmiertelności
- jest to odsetek
zgonów na daną chorobę w stosunku do
ogólnej liczby chorych
(W analizie śmiertelności w chorobach
przewlekłych należy pamiętać o tym, że
w mianowniku znajdują się zwykle
chorzy, którzy zachorowali w latach
poprzednich - dla prognozowania
choroby może mieć to bardzo ważne
znaczenie)
Tablice wymieralności
Są szczególnym sposobem wyrażania
współczynnika umieralności w grupie ludności
Elementy, z których konstruuje się tablice są
to prawdopodobieństwa zgonu obliczone
oddzielnie dla poszczególnych lat życia lub
grup wiekowych
Wymieralność określa prawdopodobieństwo
zgonu w odniesieniu do liczebności populacji
na początku badanego okresu
Z tablic wymieralności można obliczyć
przeciętne dalsze trwanie życia dla danego
wieku
(jest to średnia długość życia pozostająca tym
osobom, które dożyły danego wieku)