Zakażenia narządu 

rodnego

Jarosłąw Mrozek 

Szpital Kliniczny im. Ks A. 

Mazowieckiej 

w Warszawie

 

 

Zapalenie – reakcja 

organizmu na działanie 

czynnika  zewnętrznego, 

wywołującego proces 

zapalny.

Czynniki wywołujące – 

fizyczne, chemiczne, 

mechaniczne, biologiczne

 

 

Czynniki biologiczne

- bakterie

-wirusy

-grzyby

- inne (pierwotniaki) 

 

 

Elementy procesu 

zapalnego

• Wzmożone ucieplenie (calor)
• Zaczerwienie (rubor)
• Ból (dolor)
• Guz – wzmożenie spoistości tkanek 

(tumor)

• Upośledzenie funkcji (functio 

laesa)

 

 

Klasyfikacja zapaleń

PROCES OSTRY
- reakcja ogólnoustrojowa
- na poziomie tkankowym 

nasilona reakcja 
naczyniowa

-  w surowicy krwi -białka 

ostrej fazy, leukocytoza

- obniżona odporność na 

inne czynniki 
biologiczne

PROCES PRZEWLEKŁY
- słabo wyrażona reakcja 

ogólnoustrojowa

- na poziomie tkankowym 

nasilona proliferacja, 

włóknienie, destrukcja

- w surowicy krwi 

komórki jednojądrzaste 

(monocyty, limfocyty)

- inicjowanie procesów 

autoimmunologicznych   

 

 

Klasyfikacja zakażeń

• Zależnie od kolejności zetknięcia z 

drobnoustrojem (pierwotne, wtórne)

• Zależnie od przebiegu klinicznego 

(objawowe, bezobjawowe)

• Zależnie od topografii (narządowe, 

uogólnione, miejscowe)

• Zależnie od dróg szarzenia (wstępujące, 

zstępujące)

• Zależnie czasu trwania (ostre, przewlekłe)

 

 

Mechanizmy obronne 

organizmu przed 

zakażeniami

Mechanizmy miejscowe 

- utrudnienie penetracji i wtargnięcia
- dotyczą stref kontaktowych (skóra, 

śluzówki)
- mają charakter nieswoisty

Mechanizmy uogólnione

- eliminacja patogenu, wytworzenie toksyn

    - mają charakter swoisty

 

 

Miejscowe czynniki obronne 

żeńskich narządów płciowych

- układ ściśle związany z aktywnością 

hormonalną, zależny od wieku kobiety

• Mechaniczne (przyleganie ścian 

pochwy, układ fałdów błony śluzowej)

• Biochemiczne (różnice pH śluzówek)
• Biologiczne (przeciwciała IgA, 

kompleksy białkowo – cynkowe, 
lizozym)

• Naturalna flora bakteryjna 

 

 

Specyfika zapaleń i 

zakażeń żeńskich 

narządów płciowych

• Bahawioralne (higiena osobista, 

nawyki, środowisko - partner)

• Humoralne  i anatomiczne (kolpitis 

senilis)

• Choroby ogólnoustrojowe (cukrzyca, 

niedokrwistość, mocznica, 

        ch. nowotworowa, alergie)

 

 

Zapalenia zewnętrznych 

narządów płciowych 

(vulvovaginitis)

• Czynniki pozabiologiczne 

(mechaniczne –drażnienie, ciało 
obce, chemiczne, termiczne – 
oparzenia, odmrożenia)

• Biologiczne (grzyby, bakterie, 

wirusy, rzęsistek, owsiki, wesz 
łonowa)

• Endogenne (osobnicze)

 

 

Zapalenie sromu i pochwy

• Bakteryjne (P.okrężnicy, 

gronkowce, paciorkowce B, 
Peptococcus, Peptostreptococcus, 
Bacteroides, Gardnerella vaginalis

• Grzybicze (C. albicans, Toluropsis 

glarbata, C. tropicalis)

• Rzęsistkowica 

 

 

Zapalenia sromu i pochwy

• Symptomatologia - różnicowanie na 

podstawie dolegliwości, wglądu i 
charakteru upławów

• Diagnostyka -  ocena  pH, preparatów 

bezpośrednich i barwionych Safraniną 
(rzęsistek)
      - ocena preparatu  - wytrawionego 
20 % KOH (komórki kluczowe  w BV i 
strzępki grzybni w grzybicy) 

 

 

Rozpoznawanie etiologii 

zapalenia na podstawie 

charakteru wydzieliny

• Żółtawe- ropne – rzeżączka
• Białe – serowate – grzybicze
• Szare – pieniste, obfite – 

rzęsistkowica

• Wodniste, obfite, o rybim zapachu 

– BV

 

 

Powikłania 

• Zakażenia wyższych pięter układu 

rozrodczego

• Zakażenia układu moczowego
• Zakażenia i ropnie gr. 

przedsionkowego większego

• Zapalenia gr. przycewkowych
• Zrost warg sromowych 

 

 

Zapalenie błony śluzowej kanału 

szyjki macicy

(endocervicitis)

• Zwykle, nawracający przewlekły 

przebieg

• Zakażenie wstępujące
• Czynnikiem inicjującym mogą być 

zabiegi ginekologiczne

• Nie leczony stan zapalny k. szyjki 

może być przyczyną niepłodności  

 

 

Zapalenie błony śluzowej 

macicy

(endometritis)

 - zakażenie wstępujące
 - sprzyja mu rozwarty kanał szyjki, 

spływająca krew lub wydzielina

 - skąpo objawowe ( nieregularne, acykliczne 

krwawienia)  

 - powikłania – zapalenie przydatków i ropień 

macicy

Po porodzie – zakażenie połogowe 
W wieku starczym po menopauzie – Ca ?

 

 

Zapalenie przydatków

• P. okrężnicy, gronkowce, dwoinka 

rzeżączki, paciorkowce, chlamydie

• Zakażenia wstępujące
• Zakażenia zstępujące (w błonicy, 

anginie, zapaleniu zatok przynosowych)

• Przez ciągłość (zapalenie wyrostka 

robaczkowego, uchyłka  Meckela)

 
 

 

 

Zapalenia przydatków

          OSTRE
• Nagły, początek (po 

miesiączce)  – silne 
bóle podbrzusza

• Pogorszenie stanu 

ogólnego, 
osłabienie

• Podwyższona 

temperatura ciała

       PRZEWLEKŁE
• Charakter 

nawracający

• Bóle o niestałym 

nasileniu, bez 
związku z cyklem 

• Ogólny dyskomfort
• Bez gorączki  

 

 

Powikłania zapalenia 

przydatków

• Ropień jajowodu
• Wodniak jajowodu
• Ropień jajnika
• Krwiak jajowodu
• Zrosty i niedrożność jajowodowa
• Zespół bólowy miednicy mniejszej
• Niepłodność
• Zapalenie otrzewnej miednicy mniejszej