Początki reformacji w 

Początki reformacji w 

Europie

Europie

Sytuacja w Kościele XV-

Sytuacja w Kościele XV-

wiecznym

wiecznym

- Rywalizacja hierarchii kościelnej po wielkiej schizmie 

- Rywalizacja hierarchii kościelnej po wielkiej schizmie 

zachodniej – światem chrześcijańskim rządzą dwa ośrodki- 

zachodniej – światem chrześcijańskim rządzą dwa ośrodki- 

Rzym i Awinion na czele z papieżem lub antypapieżem;

Rzym i Awinion na czele z papieżem lub antypapieżem;

-

Tendencja do odzyskania niezależności politycznej;

Tendencja do odzyskania niezależności politycznej;

-

Wzmacnianie autorytetu papieskiego m.in. Przez mecenat 

Wzmacnianie autorytetu papieskiego m.in. Przez mecenat 

sztuki;

sztuki;

-

Wzrost świadczeń (annatów i 

Wzrost świadczeń (annatów i 

świętopietrza

świętopietrza

) na rzecz 

) na rzecz 

Kościoła; świadczenia te zostały przekazane na odbudowe 

Kościoła; świadczenia te zostały przekazane na odbudowe 

Bazyliki św. Piotra zniszczonej w trakcie pożaru;

Bazyliki św. Piotra zniszczonej w trakcie pożaru;

-

Rozkwit 

Rozkwit 

nepotyzmu

nepotyzmu

;

;

-

Wystawne życie stanu duchownego

Wystawne życie stanu duchownego

-

Rozluźnienie obyczajów kleru;

Rozluźnienie obyczajów kleru;

Wystąpienie Marcina Lutra

Wystąpienie Marcina Lutra

-poszukiwanie środków na wystawne życie 

-poszukiwanie środków na wystawne życie 

zmusiło Kościół do poszukiwania ich w taki 

zmusiło Kościół do poszukiwania ich w taki 

sposób, który stał się rażący dla ludności  

sposób, który stał się rażący dla ludności  

żyjącej zgodnie z nakazami Kościoła;

żyjącej zgodnie z nakazami Kościoła;

-Kościół popierał opłaty za handel relikwiami, 

-Kościół popierał opłaty za handel relikwiami, 

odpusty, modlitwy…itd..

odpusty, modlitwy…itd..

-

Postępowanie takie wzbudziło opór 

Postępowanie takie wzbudziło opór 

wiernych oraz wielu duchownych, jednym z 

wiernych oraz wielu duchownych, jednym z 

nich był teolog z Wittenbergi – 

nich był teolog z Wittenbergi – 

Marcin Luter

Marcin Luter

.

.

Marcin Luter (1453 – 1546)

Marcin Luter (1453 – 1546)

Wystąpienie Lutra

Wystąpienie Lutra

Marcin Luter żyjący zgodnie z naukami 

Marcin Luter żyjący zgodnie z naukami 

Kościoła wszedł w spór z biskupem 

Kościoła wszedł w spór z biskupem 

Moguncji, gwałtownie sprzeciwiając się 

Moguncji, gwałtownie sprzeciwiając się 

kupczeniu odpustami.

kupczeniu odpustami.

31 X 1517

31 X 1517

 r. ogłosił on 

 r. ogłosił on 

95 tez

95 tez

, w których 

, w których 

wyraził poglądy dotyczące organizacji 

wyraził poglądy dotyczące organizacji 

Kościoła i moralnego stanu duchowieństwa. 

Kościoła i moralnego stanu duchowieństwa. 

Tezy te miały zostać przybite do drzwi 

Tezy te miały zostać przybite do drzwi 

kościoła zamkowego w Wittenberdze.

kościoła zamkowego w Wittenberdze.

Działalnośc Lutra

Działalnośc Lutra

Kopie 95 tez szybko rozprzestrzeniły się po 

Kopie 95 tez szybko rozprzestrzeniły się po 

kraju i przysporzyły Marcinowi Lutrowi 

kraju i przysporzyły Marcinowi Lutrowi 

wielu zwolenników.

wielu zwolenników.

Jako teolog głosił, że tylko wiara w Boga 

Jako teolog głosił, że tylko wiara w Boga 

może zapewnić człowiekowi zbawienie. 

może zapewnić człowiekowi zbawienie. 

Twierdził również, że chrzest zrównuje 

Twierdził również, że chrzest zrównuje 

wszystkich, przez co zanegował wyższość 

wszystkich, przez co zanegował wyższość 

papieża nad biskupami i biskupów nad 

papieża nad biskupami i biskupów nad 

resztą duchownych i wiernych.

resztą duchownych i wiernych.

Kościół wobec Lutra

Kościół wobec Lutra

Tezy Marcina Lutra wzburzyły 

Tezy Marcina Lutra wzburzyły 

środowisko kościelne. Początkowo on 

środowisko kościelne. Początkowo on 

sam nie miał zamiaru zrywać ze 

sam nie miał zamiaru zrywać ze 

Stolicą Apostolską, ale w 

Stolicą Apostolską, ale w 

1520

1520

 papież 

 papież 

wystosował doń 

wystosował doń 

bullę

bullę

, w której 

, w której 

wzywał do odwołania herezji. Luter 

wzywał do odwołania herezji. Luter 

spalił bullę publicznie, za co papież 

spalił bullę publicznie, za co papież 

nałożył na niego ekskomunikę.

nałożył na niego ekskomunikę.

Poglądy Lutra

Poglądy Lutra

Swoje poglądy Marcin Luter zawarł w tzw. 

Swoje poglądy Marcin Luter zawarł w tzw. 

Dużym 

Dużym 

Katechizmie

Katechizmie

 (1529):

 (1529):

-

Autorytetem w sprawach wiary jest Pismo Święte, 

Autorytetem w sprawach wiary jest Pismo Święte, 

a nie papież i sobory;

a nie papież i sobory;

-

Opowiadał się za komentowaniem zapisów Biblii 

Opowiadał się za komentowaniem zapisów Biblii 

przez każdego wiernego indywidualnie;

przez każdego wiernego indywidualnie;

-

Ograniczył liczbę sakramentów do chrztu i 

Ograniczył liczbę sakramentów do chrztu i 

eucharystii

eucharystii

-

Domagał się likwidacji klasztorów

Domagał się likwidacji klasztorów

-

Żądał zniesienia celibatu księży i odebrania 

Żądał zniesienia celibatu księży i odebrania 

majątków Kościołowi;

majątków Kościołowi;

Losy Lutra

Losy Lutra

Wyklęty przez Kościół Luter zrzucił habit i ożenił 

Wyklęty przez Kościół Luter zrzucił habit i ożenił 

się a resztę życia spędził na przetłumaczeniu 

się a resztę życia spędził na przetłumaczeniu 

Biblii na język niemiecki i pisaniu polemik 

Biblii na język niemiecki i pisaniu polemik 

doktrynalnych.

doktrynalnych.

Poglądy Lutra zyskały ogromną popularność, 

Poglądy Lutra zyskały ogromną popularność, 

zwłaszcza dzięki upadkowi autorytetu 

zwłaszcza dzięki upadkowi autorytetu 

Kościoła. Dokonująca się w Europie 

Kościoła. Dokonująca się w Europie 

reformacja 

reformacja 

popierana była przez monarchów, którzy 

popierana była przez monarchów, którzy 

wykorzystali zamieszki i zmiany w Kościele by 

wykorzystali zamieszki i zmiany w Kościele by 

wprowadzić silną centralną władzę w 

wprowadzić silną centralną władzę w 

państwie niezależnej od Kościoła, na której 

państwie niezależnej od Kościoła, na której 

czele stał jedynie monarcha.

czele stał jedynie monarcha.