Metody regulacjo poczęć
-antykoncepcja
Dr n. med. Agnieszka
Brodowska
Metody regulacjo poczęć
-antykoncepcja
Dr n. med. Agnieszka
Brodowska
Metody regulacji poczęć
• naturalne metody planowania rodziny
• metody mechaniczne (wkładki domaciczne,
prezerwatywy)
• metody chemiczne (środki plemnikobójcze)
• metody farmakologiczne (tabletki, plastry,
zastrzyki, krążek dopochwowy)
• sterylizacja
Cechy antykoncepcji
• Skuteczna
• Odwracalna
• Dobrze tolerowana
Skuteczność
(Pearl index)
• IUD
0,1 (0 –1)
• OC
0,2 (0 –3)
• Progestin injection 0,1 (0 –1)
• Morning after pill
3 (2 – 5)
• Condom
4 (1 – 7)
• Periodic abstinence 10 (3 – 15)
Index Pearla
• Ilość ciąż w ciągu 13 cykli
stosowania danej metody przez
1000 kobiet (czyli index określa
zawodność danej metody); np.
index Perla =0.1 określa, że u 1000
kobiet stosujących daną metodę
antykoncepcji w ciągu 1 roku (13
cykli) jedna kobieta zaszła w ciążę.
Metody okresowej
wstrzemięźliwości płciowej-
metoda naturalna
• kalendarzyk małżeński
• metoda Billingsów
• metoda objawowa
• metoda termiczna
• metoda objawowo- termiczna
Metody naturalne
• Wyłącznie dla kobiet idealnie
regularnie miesiączkujących
• Polega na obliczaniu dni płodnych
z uwzględnieniem:
- fazy cyklu
- zmiany ciągliwości i ilości śluzu
szyjkowego
- wzrostu temperatury ciała
Fizjologiczne podstawy
obliczania okresu płodnego w
28- dniowym cyklu-przydatne dla
metod naturalnych
pierwszy dzień prawdopodobnej owulacji 14 – 2 =
12 dzień
ostatni dzień prawdopodobnej owulacji 14 + 2 =
16 dzień
przeżywalność plemników w drogach rodnych
(48 godzin) 12 – 2 = 10 dzień
zdolność do zapłodnienia komórki jajowej
(24 godziny)
16 + 1 = 17 dzień
możliwy okres płodny
10- 17 dzień
Okresowa wstrzemięźliwość
płciowa- wady i zalety
• bezpieczna
• nie wymaga dodatkowych środków
• akceptowana przez Kościół Katolicki
• nieużyteczna dla kobiet o
nieregularnych cyklach
• bardzo wysoki wskaźnik niepowodzeń
Metody mechaniczne
Stosowane przez mężczyzn:
• Stosunek przerywany
• Prezerwatywa
Stosowane przez kobiety:
Wkładka domaciczna
Zalety prezerwatywy
• ochrona przed chorobami
przenoszonymi drogą płciową
(łącznie z AIDS)
• łatwa w użyciu
• tania
• brak objawów ubocznych
Wady prezerwatywy
• ograniczenie doznań
• ingerencja w akt płciowy
• dyskomfort
• możliwość reakcji alergicznych na
lateks lub substancje dodatkowe
Środki plemnikobójcze
• kremy
• żele
• pianki
• globulki
• tabletki
Wady i zalety środków
plemnikobójczych
• Bezpieczne, łatwe w użyciu
• Łatwo dostępne
• Korzystne w sporadycznych kontaktach
płciowych
• Częściowa ochrona przed chorobami
przenoszonymi droga płciową
• Niski komfort współżycia
• Wysoki wskaźnik niepowodzeń
• Podrażnienie dróg rodnych
Wkładki domaciczne
• Wkładki (spirale) zawierające jony
miedzi
• Wkładka hormonalna zawierająca
lewonorgestrel
Wkładki zawierające miedź
• Różne rodzaje np.: Omega,
Multiload, Nova-T
• Mogą być 5-letnie lub 3-letnie
• Wyłącznie dla wieloródek, dla
kobiet o skąpych lub miernych
miesiączkach, które rzadko
chorują na zapalenia pochwy
Wkładka hormonalna-
Mirena
• 5-letnia
• Wkładka stosowana z wyboru dla
kobiet z obfitymi miesiączkami, z
mięśniakami macicy, z adenomiozą
• Doskonale zmniejsza obfitość
krwawień
Zalety każdej IUD
• nie zaburza naturalnego cyklu
• małe ryzyko ciąży
• wymagana regularna kontrola
Czas założenia IUD
• po porodzie
• po połogu
• po poronieniu
• po stosunku płciowym
• w trakcie miesiączki
Przeciwwskazania do IUD
• stan zapalny w miednicy mniejszej
• ciąża lub jej podejrzenie
• mięśniaki macicy
• zwężenie szyjki
• narażenie na choroby przenoszone
drogą płciową
Powikłania IUD
• krwawienie
• ból
• upławy
• wypadnięcie wkładki
• ciąża
• stan zapalny miednicy
• perforacja macicy
Fizjologiczne okresy
zmniejszonej płodności, ale
nie niepłodności
• krótko po pierwszej
miesiączce
• po porodzie i podczas laktacji
• krótko przed menopauzą
Czynniki modyfikujące
hamujący wpływ karmienia
piersią na płodność
• okres karmienia piersią
• częstotliwość
• długość ssania
• wprowadzanie uzupełniającej żywności
• czas od porodu
• stopień odżywienia matki
• geografia, czynniki socjoekonomiczne i
kulturowe
Skład tabletki
antykoncepcyjnej
Etynyloestradiol + gestagen
IVgeneracji
II generacji
III
generacji
dienogest
norgestrel
norgestymat
lewonorgestrel gestoden
norgestyrianon
dezogestrel
Dwuskładnikowe tabletki
antykoncepcyjne-przykłady
Jednofazowe (cykliczne)
• Gravistat 50μg EE + 0,25 mg lewonorgestrelu
• Cilest
35μg EE + 0,25 mg norgestymatu
• Marvelon
30μg EE + 0,15 mg dezogestrelu
• Minisiston
30μg EE + 0,125 mg
lewonorgestrelu
• Femoden, Minulet 30μg EE + 0,075 mg gestodenu
• Celimona 30μg EE + 2,0 dienogestu
• Mercilon 20μg EE + 0,150 dezogestrelu
• Harmonet
20μg EE + 0,075 mg gestodenu
Dwuskładnikowe tabletki
antykoncepcyjne- cd
Sekwencyjne
Dwufazowe
• Anteovin 50μg EE + 11 tabl. 0,05 mg lewonorgestrelu
50μg EE + 10 tabl. 0,125 mg lewonorgestrelu
Trójfazowe
• Triquilar , Tri- Regol, Trisiston
30μg EE + 6 tabl. 0,05 mg lewonorgestrelu
40μg EE + 5 tabl. 0,075 mg lewonorgestrelu
30μg EE + 10 tabl. 0,05 mg lewonorgestrelu
Mechanizm antykoncepcyjnego
działania leków hormonalnych
• blokada wydzielania gonadotropin
• hamowanie owulacji
• zaburzanie czynności skurczowej jajowodów,
utrata rzęsek przez nabłonek migawkowy, zmiana
składu płynu jajowodowego- hamowanie
transportu jaja i kapacytacji plemników
• przerost rzekomodoczesnowy endometrium- tzw
„skorupa doczesnowa” – utrudnienie
zagnieżdżenia jaja
• zmiana składu śluzu szyjkowego-
nieprzepuszczalność dla plemników
Wpływ antykoncepcji
hormonalnej na:
• czynność wątroby
• metabolizm węglowodanów
• metabolizm lipidów
• witaminy
• układ krzepnięcia
• tarczycę
• nadnercza
Leki zmniejszające skuteczność
doustnej tabletki
antykoncepcyjnej
• przeciwpadaczkowe : barbiturany,
fenytoina, karbamazepina,
prymidon
• ryfampicyna
• tetracykliny, penicyliny,
cefalosporyny
• gryzeofulwina
Bezwzględne
przeciwwskazania do
doustnej antykoncepcji
hormonalnej
• choroba niedokrwienna serca
• choroba mózgowo- naczyniowa
• rak narządu rodnego
• choroby wątroby
• ciąża lub jej podejrzenie
• porfiria
Względne przeciwwskazania
do doustnej antykoncepcji
hormonalnej
• silne bóle głowy, szczególnie naczyniowe lub migrenowe
• nadciśnienie tętnicze
• cukrzyca, obciążony wywiad rodzinny
• kamica dróg żółciowych
• zaburzenia funkcji wątroby
• palenie papierosów powyżej 30 rż (powyżej 15 dziennie)
• żylaki kończyn dolnych
• niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych
• planowany zabieg operacyjny w ciągu najbliższych 4 tyg.
• wiek > 40 rż
Przerwać OC natychmiast w
przypadku:
• Ból łydek
• Ból w klatce piersiowej
• Bóle migrenowe
• Kamica pęcherzyka żółciowego
• Długie unieruchomienie (np. przy
złamaniach kości)
Najczęstsze objawy uboczne
doustnej antykoncepcji
hormonalnej
• krwawienia międzymiesiączkowe
• skąpe krwawienia miesiączkowe
• zatrzymanie miesiączki
• nudności, wymioty
• przyrost wagi ciała
Inne korzyści stosowania
doustnej antykoncepcji
hormonalnej
częstości występowania niezłośliwych guzów
piersi
częstości występowania niezłośliwych torbieli
jajników
niedokrwistości
RZS
ciąży pozamacicznej
chorób zapalnych miednicy mniejszej
raka jajnika
raka endometrium
OC jako czynnik leczniczy:
• Krwawienia funkcjonalne
– Nieregularne cykle, nadmiernie
obfite miesiączki
– PMS
• Hyperandrogenizm jajnikowy
– Trądzik
– Hirsutyzm
Antykoncepcja postkoitalna czyli
po niezabezpieczonym stosunku
• Do 1 godziny: Postinor- lewonorgestrel 0,75
mg p.o.
• Do 12 godzin: Lewonorgestrel 0,6 mg i.m.
• Do 48 godzin: estrogeny skoniugowane
końskie 30 mg p.o. przez 5 dni,
etynyloestradiol 5 mg p.o. przez 5 dni
• Metoda YUZPE’a- E + A do 72 godzin – LNG
1,0 mg + EE 0,1 mg p.o. 2 x /12 godzin ze
środkami przeciwwymiotnymi
• IUD
Sposoby antykoncepcji
hormonalnej długo
działającej w Polsce
• iniekcje gestagenów (co 12
tygodni zastrzyk z Provera
Depot a 150 mg
domięśniowo)
• IUD (Mirena)
Przeciwwskazania do iniekcji
gestagenów lub tabletki
jednoskładnikowej z samym
gestagenem (cerazette)
• rak piersi i niezdiagnozowane guzy piersi
• rak narządu rodnego
• niezdiagnozowane krwawienia z dróg
rodnych
• podejrzenie ciąży
• zakrzepowe zapalenie żył i inne zakrzepice
• choroby naczyń wieńcowych i mózgowych
• żółtaczka
Idealna kandydatka do
IUD
• 34 lata i więcej
• Pali papierosy
• 2 dzieci i nie planuje więcej
Idealna kandydatka do OC
• Mniej niż 30 lat
• Bez dzieci
• Jeden partner seksualny
• Planuje ciążę w przyszłości
• Funkcjonalne krwawienia z dróg
rodnych
Idealna kandydatka do
prezerwatywy i spermicydów
• Mniej niż 20 lat
• Bez dzieci
• Nieregularne kontakty sexualne
Idealna kandydatka do
progestagenów
• Karmienie piersią
• Planuje ciążę w przyszłości