Leki stosowane w profilaktyce wtórnej zawału serca

ZAWAŁ SERCA

Zawał serca

jest jedną z najbardziej

znanych i najbardziej dramatycznych

postaci choroby wieńcowej, zwanej też

chorobą niedokrwienną serca,

charakteryzującej się niedostatecznym

ukrwieniem (i co za tym idzie

niedostatecznym zaopatrzeniem w tlen)

serca, spowodowanym znaczącym

zwężeniem (a niekiedy - zamknięciem)

światła tętnic wieńcowych, odżywiających

mięsień serca.

W krajach rozwiniętych zawał serca jest

jedną z najczęstszych przyczyn zgonów.

ZAWAŁ SERCA

(zawał mięśnia sercowego)

Definicja:

Zawał mięśnia sercowego

jest to

martwica komórek mięśniowych

określonego obszaru serca, wywołana

zamknięciem światła naczynia

wieńcowego najczęściej w wyniku

pęknięcia blaszki miażdżycowej.

ZAWAŁ SERCA

Zawał serca może wystąpić w

każdym obszarze mięśnia

sercowego, najczęściej występuje w

obrębie ściany lewej komory. Zawał

może obejmować całą grubość

mięśnia (zawał pełnościenny) lub

warstwę podwsierdziową (zawał

niepełnościenny - zawał bez załamka

Q w zapisie EKG).

LECZENIE ZAWAŁU SERCA

Postępowanie w okresie przedszpitalnym

Jeżeli do chorego z zawałem serca przyjeżdża

karetka pogotowia, lekarz nie zawsze ma

możliwość wykonania EKG w domu pacjenta.

Rozpoznanie zawału serca musi oprzeć na

objawach klinicznych, które zresztą są decydujące

dla podjęcia decyzji o hospitalizacji pacjenta.

Pacjent z zawałem serca lub podejrzeniem zawału

powinien być przewieziony do szpitala karetkę "R",

która zapewnia warunki do prowadzenia

postępowania reanimacyjnego, jeśli wystąpi taka

konieczność.

LECZENIE ZAWAŁU SERCA

Lekarz pogotowia podaje pacjentowi niewielką

dawkę aspiryny, gdyż wykazano, że takie

postępowanie poprawia rokowanie (zwiększa

szansę przeżycia zawału), co wynika z jej

przeciwkrzepliwego działania, ułatwiającego

udrożnienie naczynia, które zostało zamknięte

przez skrzeplinę. W karetce możliwe jest też

podawanie nitrogliceryny, o ile chory nie ma zbyt

niskiego ciśnienia. Rutynowo podaje się też

choremu tlen do oddychania i leki przeciwbólowe.

Bardzo ważne jest unikanie domięśniowego

wstrzykiwania środków przeciwbólowych,

ponieważ może to uniemożliwić stosowanie w

szpitalu leków fibrynolitycznych.

LECZENIE ZAWAŁU SERCA

Postępowanie szpitalne

Chory ze świeżym zawałem serca powinien być

hospitalizowany na oddziale reanimacyjnym. Jeśli

wcześniej nie było badania EKG, wykonuje się je

w izbie przyjęć szpitala. W oddziale pacjent nadal

oddycha powietrzem wzbogaconym w tlen i nadal

prowadzona jest walka z bólem. Zwalczanie bólu

jest bardzo ważnym elementem terapii, bowiem

jest on czynnikiem wstrząsorodnym, tzn.

przyczynia się do wystąpienia głębokiego spadku

ciśnienia i nasilenia zaburzeń przepływu krwi

przez narządy wewnętrzne, co może

zadecydować o niepomyślnym przebiegu zawału.

LECZENIE ZAWAŁU SERCA

Stosowane są narkotyczne leki

przeciwbólowe (najczęściej morfina lub

mieszanka neuroleptoanalgetyczna),

które podaje się dożylnie. Pacjent musi

być monitorowany - śledzony jest stale

zapis EKG w celu uchwycenia zaburzeń

rytmu, mierzone jest ciśnienie tętnicze

i ciśnienie parcjalne tlenu we krwi

włośniczkowej.

LECZENIE ZAWAŁU SERCA

W trybie pilnym, po zebraniu wywiadu

od chorego i wykluczeniu

przeciwwskazań, wdrażane jest

leczenie fibrynolityczne. Najczęściej

podawanym lekiem

"rozpuszczającym" skrzeplinę, która

zatkała tętnicę wieńcową, jest

streptokinaza. Rzadziej (z powodu

kosztów) podaje się aktywator

tkankowy plazminogenu.

LECZENIE ZAWAŁU SERCA

Lek fibrynolityczny może w krótkim

czasie doprowadzić do tzw. reperfuzji,

czyli przywrócenia drożności tętnicy

wieńcowej i zapewnienia ukrwienia

odpowiedniego fragmentu mięśnia

serca. W optymalnych warunkach

bardzo wczesne udrożnienie tętnicy

może zapobiec martwicy mięśnia

serca, czyli zawałowi.

LECZENIE ZAWAŁU SERCA

Jeżeli obumieranie komórek już się

rozpoczęło, wczesne przywrócenie

ukrwienia mięśnia może zmniejszyć strefę

martwicy. Komórki, które jeszcze nie

obumarły, ale wskutek niedokrwienia były

w stanie "zamrożenia", mogą odzyskać

pełną żywotność i kurczliwość. Im

wcześniej zostanie wdrożone leczenie, tym

większa szansa na nieduży zawał, a więc

na mniejsze uszkodzenie serca.

PROFILAKTYKA

Jest to szereg działań mających na

celu zapobieganie chorobie bądź

innemu niekorzystnemu zjawisku

zdrowotnemu przed jej rozwinięciem

się, poprzez kontrolowanie przyczyn i

czynników ryzyka. Polega ona na

zapobieganiu poważniejszym

konsekwencjom choroby poprzez jej

wczesne wykrycie i leczenie.

PROFILAKTYKA

Celem profilaktyki jest podjęcie szybkich i

skutecznych działań przywracających

zdrowie, ma ona również na celu

zahamowanie postępu lub powikłań już

istniejącej choroby. Dzięki temu prowadzi

do ograniczenia niesprawności i

inwalidztwa. Istotnym elementem

profilaktyki jest także zapobieganie

powstawaniu niekorzystnych wzorów

zachowań społecznych, które przyczyniają

się do podwyższania ryzyka choroby.

PROFILAKTYKA

Wyróżniamy

trzy fazy profilaktyki

Profilaktyka wczesna - mająca na celu utrwalenie

prawidłowych wzorców zdrowego stylu życia i

zapobieganie szerzeniu się niekorzystnych

wzorców zachowań, w odniesieniu do osób

zdrowych,

Profilaktyka pierwotna (I fazy) - mająca na celu

zapobieganie chorobie poprzez kontrolowanie

czynników ryzyka, w odniesieniu do osób

narażonych na czynniki ryzyka,

PROFILAKTYKA

Profilaktyka wtórna (II faza) - zapobieganie

konsekwencjom choroby poprzez jej

wczesne wykrycie i leczenie (przesiewowe

badania skriningowe mające na celu

wykrycie osób chorych),

Profilaktyka III fazy, której działania

zmierzają w kierunku zahamowania

postępu choroby oraz ograniczeniu

powikłań.

PROFILAKTYKA WTÓRNA

FARMAKOLOGIA

I. Leki przeciwpłytkowe:

Kwas acetylosalicylowy (ASA)

jest nieodwracalnym inhibitorem

cyklooksygenazy płytkowej

Znany jako Aspiryna

PROFILAKTYKA WTÓRNA

FARMAKOLOGIA

II. Leki przeciwnadciśnieniowe

Beta-blokery

Leki te zwalniają rytm serca, a przez to pompuje ono mniej

krwi i ciśnienie obniża się. Najpopularniejsze beta-blokery

to:

acebutolol, atenolol, bisoprolol, karwedilol,

metoprolol, propranolol

. Beta-blokery zaleca się

szczególnie, gdy nadciśnieniu towarzyszy choroba

wieńcowa lub gdy pacjent przebył zawał serca. W takich

przypadkach ułatwiają kontrolę choroby wieńcowej i

zmniejszają ryzyko powtórnego zawału. Leczenia beta-

blokerami nie należy nagle przerywać. Dawkę zmniejsza się

stopniowo w ciągu kilku dni, by nie spowodować nagłego

wzrostu ciśnienia i przyspieszenia bicia serca.

PROFILAKTYKA WTÓRNA

FARMAKOLOGIA

Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE)

Jest to jeden z nowszych typów leków. Leki z tej

grupy nazywa się w skrócie ACE. Hamują one enzym

zwany konwertazą, który uczestniczy w

powstawaniu hormonu angiotensyny II.

Angiotensyna II silnie obkurcza naczynia krwionośne

i wywołuje wzrost ciśnienia. Leki te, hamując

powstawanie angiotensyny II, doprowadzają do

rozkurczu naczyń i ostatecznie - do obniżenia

ciśnienia. Oprócz obniżenia ciśnienia, stosowanie

inhibitorów ACE przynosi także inne korzyści: chroni

serce, nerki i ściany naczyń krwionośnych przed

uszkodzeniem. Do najczęściej stosowanych należy:

kaptopril

PROFILAKTYKA WTÓRNA

FARMAKOLOGIA

Alfa-blokery

Leki te hamują działanie substancji kurczących

naczynia (np. adrenaliny). Blokują receptory (tak

zwane receptory alfa) umiejscowione w ścianie

naczyń krwionośnych. Dzięki temu tętnice

rozszerzają się, a ciśnienie krwi spada. Ponadto leki

te w niewielkim stopniu obniżają poziom

cholesterolu całkowitego i triglicerydów we krwi, co

zmniejsza ryzyko zawału serca. U starszych

mężczyzn z problemami dotyczącymi gruczołu

krokowego (prostaty) alfa-blokery usprawniają

przepływ moczu. Przykłady alfa-blokerów:

krótkodziałająca

prazosyna

oraz leki

długodziałające:

doksazosyna, terazosyna

PROFILAKTYKA WTÓRNA

FARMAKOLOGIA

III. Leki hipolipemizujące (statyny)

Statyny

to grupa leków obniżających

stężenie lipidów we krwi, będących

chemicznie wybiórczymi inhibitorami

reduktazy

Leki: Simwastatyna, Atorwastatyna,

Fluwastatyna

PROFILAKTYKA WTÓRNA

FARMAKOLOGIA

Statyny hamując enzym odpowiedzialny za

syntezę cholesterolu zmniejszają jego pulę

w komórkach ustroju co w konsekwencji

prowadzi do wzrostu liczby receptorów LDL

(Low Density Cholesterol - cholesterol

niskiej gęstości.Działanie statyn oprócz

obniżania poziomu cholesterolu objawia

się także stabilizacją blaszki miażdżycowej

(im mniejsze wysycenie blaszki

miażdżycowej złogami cholesterolu tym

bardziej jest ona stabilna

REHABILITACJA POZAWAŁOWA

Faza I

Model A

- stosuje się dla chorych z

pełnościennym, niepowikłanym zawałem.

1° - ćwiczenia bierne i sadzanie po 2-3

dobach

2° - ćwiczenia czynne i pionizacja po 4-5

dobach

3° - wolne spacery oraz chodzenie po

schodach po ok. 6-10 dniach

REHABILITACJA POZAWAŁOWA

Model B

- dla chorych z powikłanym

zawałem i trwa powyżej 21 dni

W pierwszej fazie obciążenie nie

powinno przekraczać 1,5-3 MET’ów

Faza I

zazwyczaj kończy się

wypisaniem chorego ze szpitala

REHABILITACJA POZAWAŁOWA

MET

- równoważnik metaboliczny. 1

MET odpowiada zużyciu 0

spoczynku i wynosi 3,5 ml 02/kg

masy ciała na dobę.

Przykład:

–

Jedzenie - 1-1,5 MET

–

Kąpiel pod prysznicem - 3-3,5 MET

REHABILITACJA POZAWAŁOWA

W pierwszym okresie zawału bardzo

istotne jest zapewnienie lekkostrawnej

diety, tak aby chory nie miał trudności z

wypróżnianiem się. Defekacja jest dość

dużym wysiłkiem, wymagającym napięcia

tłoczni brzusznej, powodując odruchową

tachykardię w celu zwiększenia rzutu

sercowego. Skutkiem tego wysiłku może

być "śmierć na sedesie" - dość typowa u

chorych w pierwszych dwóch tygodniach

choroby, czasami nawet z pęknięciem

ściany serca.

REHABILITACJA POZAWAŁOWA

Faza II

Odbywa się w pomieszczeniach

odpowiednio przystosowanych, tzn.

zapewniających ciągły monitoring chorego,

posiadających ruchome bieżnie lub

cykloergometry. Wszystkie te zabiegi

odbywają się pod nadzorem lekarza i

rehabilitantów. Proste ćwiczenia chory

powinien wykonywać w domu.

REHABILITACJA POZAWAŁOWA

Faza III

Trwa co najmniej 6 miesięcy. Jest

realizowana w ośrodkach przyszpitalnych i

w domu. Obejmuje ćwiczenia kondycyjne,

rekreacyjne i edukację przeciwzawałową.

Celem jest osiągnięcie przez chorego

wydolności co najmniej 8 MET-ów.

REHABILITACJA POZAWAŁOWA

Faza IV

Rozpoczyna się ok. 1 rok po zawale. Polega

na ćwiczeniach grupowych i

indywidualnych w celu utrzymania chorego

w jak najlepszej kondycji fizycznej i

psychicznej oraz zapobiegania nawrotom

choroby.

Document Outline