Metody stosowane w 
diagnostyce 
mikrobiologicznej cz. I.

 

 

Metody stosowane w 
diagnostyce 
mikrobiologicznej

•

Metody mikroskopowe

•

Metody izolacji na odpowiednich 
podłożach (hodowlane)

•

Metody immunologiczne

•

Metody genetyczne

•

Metody biologiczne

 

 

Materiał pobrany od 

pacjenta

Preparat bezpośredni

Posiew na zestaw podłoży

Morfologia kolonii, typ 

wzrostu, preparat pośredni

Identyfikacja

Ocena lekowrażliwości

24 h, 37

0

C

Raport badania 

mikrobiologiczne

go

24 - 48 

h

 

 

Podłoża stosowane w 
mikrobiologii

•

Cechy

–

Odpowiednia zawartość substancji 
odżywczych

–

Odpowiednie pH

–

Klarowność i jednorodność

–

Jałowość

 

 

Podział podłóż ze względu na 
stan skupienia

•

Płynne (buliony)

–

Nie zawierają agaru

•

Półpłynne

–

Zawierają 0,5 – 1% agaru

•

Stałe

–

Zawierają 1,5-3% agaru

 

 

Podział podłóż ze względu 
skład chemiczny

•

Naturalne

–

Skład chemiczny zdefiniowany w 
przybliżeniu

•

Półsyntetyczne

–

Skład chemiczny częściowo zdefiniowany

•

Syntetyczne

–

Skład chemiczny całkowicie zdefiniowany

 

 

Podział ze względu na ilość i 
jakość substancji odżywczych

•

Proste

–

Np. woda peptonowa, agar zwykły

–

Wzrastają na nic drobnoustroje o niskich 
wymaganiach odżywczych

•

Wzbogacone

–

Agar z 5% krwią baranią, agar 
czekoladowy

–

Wzrastają na nich drobnoustroje wybredne

 

 

Podział ze względu na 
zastosowanie

•

Wybiórczo – namnażające

•

Wybiórczo – różnicujące

•

Specjalne

•

Transportowe

•

Transportowo - namnażające

 

 

Podłoża wybiórczo - 
namnażające

•

Rosną na nich określone drobnoustroje. 

Podstawą podłoży wybiórczo - 

namnażających są podłoża proste lub 

wzbogacone, do których dodano 

substancji przyspieszających wzrost 

określonych drobnoustrojów, a 

spowalniających lub 

uniemożliwiających wzrost innych. Np. 

bulion seleninowo-fosforanowy do 

hodowli Salmonella spp.

 

 

Podłoża wybiórczo-
różnicujące

•

Rosną na nich wybrane bakterie i są one 

różnicowane na drodze właściwości 

biochemicznych 

–

Podłoże Chapmana dla gronkowców :

•

czynnik wybiórczy 

–

7,5% NaCl

•

czynniki różnicujące: 

–

mannitol i czerwień fenolowa 

•

Staphylococcus aureus fermentuje mannitol 

zakwaszając środowisko – duże kolonie otoczone 

żółtą strefą; Staphylococcus epidermidis – małe 

kolonie bez żółtego zabarwienia) 

 

 

Podłoża wybiórczo-
różnicujące

–

Podłoże MacConkey’a (MCA) – dla pałeczek 

Gram – ujemnych z rodziny Enterobacteriaceae 

•

Czynniki wybiórcze: 

–

dezoksycholan sodu i fiolet krystaliczny – hamują wzrost 

bakterii Gram – dodatnich 

•

Czynnik różnicujący: 

–

laktoza 

•

bakterie rozkładające laktozę 

–

różowo zabarwione kolonie (np. Escherichia coli), 

bakterie nierozkładające laktozy – kolonie przezroczyste 

(np. Proteus vulgaris)

•

Pałeczki rozkładające dezoksycholan 

–

wokół kolonii strefa wytrąconego kwasu 

dezoksycholowego 

 

 

Podłoża wybiórczo-
różnicujące

–

Podłoże dla Enterococcus spp. z 
azydkiem sodu (DCA)

•

Czynniki wybiórcze: azydek sodu i 
dezoksycholan sodu, 4,5% NaCl – hamują 
wzrost większości drobnoustrojów

•

Czynnik różnicujący: eskulina – 
rozkładana przez Enterococcus faecalis i 
Enterococcus faecium daje czarne 
zabarwienie podłoża  

 

 

Podłoża wybiórcze

•

Podłoże z cetrymidem (PYA) – 
wybiórcze dla Pseudomonas 
aeruginosa

•

Podłoże Saburaud’a –wybiórcze dla 
grzybów

 

 

Podłoża specjalne 

•

Służą do hodowli drobnoustrojów 

wybrednych, o specjalnych 

wymaganiach wzrostowych

–

Podłoże Löfflera: zawiera ściętą 

surowicę końską dla Corynebacterium 

diphteriae

–

Podłoże Lowensteina – Jensena dla 

Mycobacterium tuberculosis 

•

Zawiera zieleń malachitową , która hamuje 

wzrost innych drobnoustrojów 

 

 

•

Podłoża transportowe – 
umożliwiają przeżycie bakterii w 
czasie transportu 

•

Podłoża transportowo - 
namnażające: ich skład chemiczny 
umożliwia namnażanie się bakterii 
w czasie transportu.

 

 

Fizjologia bakterii

•

Warunki wzrostu

–

Woda 50 – 99% podłoża

–

Sole mineralne – środowisko izotoniczne

–

pH 7,0-7,4

–

Aminokwasy, węglowodany (mono, di, 
polisacharydy, wielowęglowe alkohole), 
tłuszcze

–

Witaminy, czynniki wzrostowe

 

 

•

Gazowy skład środowiska

–

Bezwzględne beztlenowce do 0,5% 
tlenu

–

Względne beztlenowce 2-8% tlenu

–

Mikroaerofile (beztlenowce 
tolerancyjne) do 20% tlenu

–

Bezwzględne tlenowce

 

 

•

Temperatura

–

Bakterie psychrofilne: minimum 0

0

C 

maksimum 30

0

C, optimum 15

0

C

–

Bakterie mezofilne: minimum 10

0

C 

maksimum 45

0

C, optimum 30-37

0

C

–

Bakterie termofilne: minimum 40

0

C 

maksimum 70

0

C, optimum 52

0

C

 

 

0      10      20      30      40      50      60      70    h

      

1  2    3           4 

1. Faza zastoju (lag faza): przez kilka 

pierwszych godzin od chwili posiewu 
populacja bakterii nie rozwija się. W tym 
czasie następuje dostosowanie aparatu 
enzymatycznego komórki do nowych 
warunków środowiska. Komórki 
powiększają swoją objętość 

2. Faza wzrostu logarytmicznego (log faza): 

po kilku godzinach populacja zaczyna się 
dynamicznie powiększać. Podziały 
przebiegają z maksymalną możliwą 
częstością np. u E. coli co 25 minut. Liczba 
bakterii wrasta logarytmicznie 

3. Faza stacjonarna: tempo podziałów 

stopniowo spada, coraz więcej komórek 
obumiera wskutek nagromadzenia w 
podłożu szkodliwych metabolitów i 
wyczerpywania się składników 
odżywczych. Liczba bakterii ≈ const 

4. Faza starzenia się (zaniku, inwolucji): 

podłoże staje się coraz uboższe w 
składniki odżywcze i coraz bardziej 
zanieczyszczone metabolitami. Czas 
generacji wydłuża się, obumieranie 
zaczyna przeważać nad podziałami, liczba 
bakterii w podłożu wyraźnie spada. 
Komórki tracą swe charakterystyczne 
właściwości. 

 

 

Morfologia kolonii

•

Przy rzadkim posiewie materiału na 
podłożu stałym po 18-20 godzinach 
bakterie rozwijają się w postaci kolonii. 
Kolonie są to skupienia bakterii 
powstałe najczęściej z jednej komórki. 
Wygląd kolonii wyrosłej na typowym 
podłożu i w typowych warunkach jest 
ważną cechą diagnostyczną. 

 

 

–

Wielkość kolonii

–

Kształt kolonii – okrągłe, owalne, soczewkowate

–

Powierzchnia kolonii – lśniąca, matowa, szorstka, gładka, 
pomarszczona

–

Brzeg kolonii – równy, poszarpany, zatokowaty, wypustkowaty

–

Barwa kolonii

–

Konsystencja kolonii – krucha, skórzasta, ciągnąca, masłowata

–

Przejrzystość kolonii – przejrzyste, nieprzejrzyste, opalizujące, 
mętne

–

Otoczenie kolonii – zabarwione, niezabarwione, 
zhemolizowane, niezhemolizowane

–

Wzniesienie kolonii – kolonia płaska, wypukła, soczewkowata, 

–

Wrastanie w podłoże