ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Franchising w zarządzaniu
przedsiębiorstwem turystycznym
Monika Szymkowicz
Anna Paździerska
Marta Krauz
Magda Damboń
Joanna Sankton
Jakub Horodecki
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
FRANCHISING = BYCIE
WOLNYM
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Definicje:
FRANCZYZA
(ang. franchising) – to system sprzedaży towarów, usług lub
technologii, oparty na ścisłej i ciągłej współpracy pomiędzy
prawnie
i
finansowo
odrębnymi
i
niezależnymi
przedsiębiorstwami
–
franczyzodawcą
(FD)
i franczyzobiorcą (FB).
Istota systemu polega na tym, że FD nadaje swoim
poszczególnym FB prawo oraz nakłada na nich obowiązek
prowadzenia
działalności
zgodnie
z jego koncepcją. W ramach umowy sporządzonej na piśmie
oraz w zamian za bezpośrednie lub pośrednie świadczenia
finansowe uprawnienie to upoważnia indywidualnego FB do
korzystania z nazwy handlowej FD, jego znaku towarowego lub
usługowego, metod prowadzenia działalności gospodarczej,
wiedzy technicznej, systemów postępowania i innych praw
własności intelektualnej lub przemysłowej, a także do
korzystania ze stałej pomocy handlowej i technicznej FD.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Definicje:
FRANCZYZODAW
CA
(ang. franchisor, fran. franchiseur) – organizator sieci, dawca
systemu franczyzy, jest stroną umowy franczyzy udzielającą
praw i nakładającą obowiązki składające się na franczyzę.
FRANCZYZOBIORC
A
(ang. franchisse, fran. franchisé) – strona umowy franczyzy,
biorca systemu franczyzy, uzyskująca prawa i przyjmująca
obowiązki składające się na franczyzę.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Definicje:
PAKIET
FRANCZYZY
to zbiór elementów (świadczeń) oferowanych franczyzobiorcy
przez franczyzodawcę, odzwierciedlający całe zgromadzone
przez niedoświadczenie w prowadzeniu przedsiębiorstwa.
KNOW - HOW
dosłownie znaczy „znać sposób, wiedzieć jak”, zwrot angielski
mówiący
o
umiejętności
praktycznego
wykorzystania
wiedzy
i
rozwiązywania problemów.
OPŁATY FRANCZYZOWE
źródło przychodów franczyzodawcy z tytułu udzielonego
pozwolenia na korzystanie z pakietu franczyzy. Składają się z
trzech rodzajów opłat: wstępnej opłaty franczyzowej (ang. an
initial
franchiso
fee);
bieżącej
opłaty franczyzowej (ang. a royalty) i opłaty marketingowej (an
advertising fee).
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Definicje:
UMOWA FRANCZYZY
(ang. franchise agreement, fran. accord de franchise) – to
umowa, na mocy której jeden przedsiębiorca (franczyzodawca –
organizator
sieci)
zezwala
drugiemu
przedsiębiorcy
(franczyzobiorcy) za bezpośrednim lub pośrednim pieniężnym
wynagrodzeniem
na
stosowanie
franczyzy
w
celu
umiejscowienia na rynku określonych towarów i/lub usług (def.
Komisji Unii Europejskiej). Zgodnie z opracowaniem OECD
umowa franczyzy zawiera co najmniej trzy warunki:
1. Franczyzodawca jest właścicielem znaku towarowego oraz
innych
znaków
i symboli.
2.
Franczyzodawca udziela licencji niezależnym przedsiębiorcom
(franczyzobiorcom) na używanie tych znaków w prowadzeniu
dystrybucji dóbr lub świadczeniu usług w zamian za określone
wynagrodzenie.
3.
Umowa
reguluje
stosunki
między
franczyzodawcą
a
franczyzobiorcą na czas określony i ustala ich zobowiązania.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Franczyza usługowa – ang. service franchising
Rodzaj
franczyzy,
w
której
franczyzodawca
udostępnia
franczyzobiorcy swoje know - how w postaci receptur i procedur
wykonywania usługi.
Rodzaje franczyzy
I. WEDŁUG RODZAJU DZIAŁALNOŚCI:
Fraczyza dystrubucyjna (handlowa) – ang. distribution (trade)
franchising.
Rodzaj
franczyzy,
w
której
franczyzodawca
udostępnia
franczyzobiorcy swoje
know – how w postaci asortymentu towarów i wiedzy jak należy je
sprzedawać.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Franczyza mieszana - polega na tym, że franczyzodawca jest
producentem,
a franczyzobiorcy zajmują się dystrybucją jego towarów oraz
świadczeniem usług związanych z ich zastosowaniem
Rodzaje franczyzy
I. WEDŁUG RODZAJU DZIAŁALNOŚCI:
Franczyza produkcyjna – ang. production (industrial) franchising
Rodzaj
franczyzy,
w
której
franczyzodawca
udostępnia
franczyzobiorcy swoje
know-how w postaci technologii produkcji i doświadczenia
technicznego.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Franczyza formuły przedsiębiorstwa – ang. business format
franchising Rodzaj franczyzy, w której franczyzodawca przekazuje
franczyzobiorcy całe swoje know-how w postaci pełnej koncepcji
prowadzenia działalności. Franczyzobiorca otrzymuje wiedzę
związaną nie tylko ze sprzedażą produktu czy wykonywaniem
usługi, ale dotyczącą prowadzenia całego przedsiębiorstwa
Rodzaje franczyzy
II. WEDŁUG RODZAJU KNOW – HOW PRZEKAZYWANEGO
FRANCZYZOBIORCY:
Franczyza dystrybucji produktu – ang. product distribution
franchising
Rodzaj franczyzy, w której franczyzodawca (dystrybutor lub
producent) udostępnia
franczyzobiorcy swoje know – how w postaci asortymentu produktów
lub usług.
Franczyzobiorca ma prawo do sprzedaży wskazanego asortymentu
towarów lub
usług.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Franczyza wielokrotna – ang. area development, multiple-unit
franchising
W ramach franchisingu wielokrotnego (franczyzobiorca wielokrotny
(area developer) uzyskuje wyłączność na tworzenie na określonym
terenie jednostek systemu franczyzowego. Ze swej strony
zobowiązuje się on zazwyczaj do utworzenia określonej liczby
jednostek
systemu
w
terminie
wyznaczonym
w umowie franchisingu wielokrotnego.
Rodzaje franczyzy
III. WEDŁUG ORGANIZACJI SYSTEMU
Franczyza bezpośrednia – ang. direct-unit franchising
Franczyza bezpośrednia to najprostszy i najczęstszy sposób rozwoju
systemu
franczyzowego. Umowa franczyzowa zawierana jest bezpośrednio
przez
franczyzodawcę z franczyzobiorcą. Franczyzodawca sam świadczy na
rzecz
biorcy licencji usługi opisane w umowie franczyzowej oraz sam
wypełnia
wszystkie
czynności
kontrolne,
umożliwiające
prawidłowe
funkcjonowanie
przedsiębiorstwa
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Przedstawicielstwo regionalne – ang. area representation
Przedstawiciel regionalny (area representative) to osoba (lub firma),
która na danym terytorium ma wyszukiwać nowych i świadczyć
pewne usługi funkcjonującym franczyzobiorcom.
Rodzaje franczyzy
IV. WEDŁUG ORGANIZACJI SYSTEMU
Master franczyza – ang. subfranchising
Na
podstawie
umowy
kreującej
stosunek
subfranchisingu
franczyzodawca udziela
franczyzobiorcy (zwanego w tym wypadku master franczyzobiorcą)
wyłączności na
korzystanie z jego pakietu franczyzowego w prowadzeniu działalności
na danym
terenie.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Pakiet franczyzowy
ZNAK TOWAROWY
KNOW HOW
PODRĘCZNIK OPERACYJNY
USŁUGI SWIADCZONE PRZEZ
FRANCZYZODAWCÓWNA
RZECZFRANCZYZOBIORCÓW
OPŁATY NA RZECZ
FRANCZYZODAWCY
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Pakiet franczyzowy
ZNAK TOWAROWY
Może nim być każde oznaczenie przedstawione w sposób: graficzny lub
takie, które da się w sposób graficzny wyrazić,
Znakiem towarowym może być: wyraz, rysunek, ornament, kompozycja
kolorystyczna, forma przestrzenna, forma towaru lub opakowania, a
także melodia lub inny sygnał dźwiękowy.
Znak towarowy podlega ochronie prawnej.
Przedsiębiorstwo, na którego rzecz został zarejestrowany znak
towarowy, nabywa wyłączne prawo do jego używania w obrocie
gospodarczym na całym terytorium państwa dla towarów objętych
rejestracją.
Używanie znaku towarowego polega w szczególności na umieszczaniu
tego znaku na towarach objętych rejestracją lub ich opakowaniu, a
umieszczony
znaczek
®
wskazuje,
że
znak
towarowy
został
zarejestrowany i podlega ochronie prawnej.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Pakiet franczyzowy
KNOW HOW
Pojęcie to powstało w drugiej połowie XIX w. w praktyce przemysłowej
USA i Anglii.
Według definicji zaproponowanej przez Międzynarodową Izbę Handlową
w Paryżu know-how oznacza całokształt wiadomości, a więc wiedzy
fachowej oraz doświadczeń dotyczących technologii i prowadzenia
procesu
produkcyjnego
określonego
wyrobu.
W praktyce polskiej przyjęła się powszechnie opinia, że oznacza wiedzę
techniczną
o charakterze poufnym, bezpośrednio użyteczną w produkcji i dotyczy
zwłaszcza umów w zakresie własności przemysłowej.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Pakiet franczyzowy
PODRĘCZNIK
OPERACYJNY
Zawiera opis zasad, według których franchisodbioraca ma prowadzić
działalność
w ramach danego systemu franchisingowego. Powinien być bardzo
obszerny
i szczegółowo opisywać wszystkie aspekty działalności prowadzonej
przez franchisobiorcę.
Ma za zadanie umożliwić franchisodawcy należytą ochronę jego koncepcji
działalności, know – how i tajemnic handlowych
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Pakiet franczyzowy
USŁUGI SWIADCZONE PRZEZ FRANCZYZODAWCÓW
NA RZECZ FRANCZYZOBIORCÓW
Podstawową
praktyczną
różnicę
pomiędzy
tradycyjną
siecią
dystrybucyjną a w pełni rozwiniętym systemem franczyzowym jest zakres
wsparcia oferowanego franczyzobiorcom przez franczyzodawców w
postaci usług wstępnych oraz usług bieżących.
Franczyzodawcy biorą z reguły na siebie obowiązki związane z
rozwijaniem produktów i usług, działaniami reklamowymi i public
relations dla całego systemu.
Z punktu widzenia franczyzodawcy niezwykle istotne jest aby jego
system franczyzowy był zorganizowany w sposób, który spowoduje, że
franczyzobiorcy będą czuli potrzebę ciągłego korzystania z jego usług.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Pakiet franczyzowy
OPŁATY NA RZECZ FRANCZYZODAWCY
Franczyzodawca powinien dokładnie określić strukturę i wysokość opłat,
które franczyzobiorca będzie zobowiązany uiszczać na jego rzecz.
Musi mieć on także pełną świadomość nakładów inwestycyjnych, które
ponosi franczyzobiorca by stać się pełnoprawnym uczestnikiem systemu
franczyzowego.
Franczyzodawca powinien dokładnie określić wyniki finansowe, które on i
jego franczyzobiorcy będą w stanie osiągnąć.
Przychody franczyzodawcy z tytułu udzielonych licencji na korzystanie z
pakietu franczyzowego przybierają z reguły następujące trzy formy:
Wstępna opłata franczyzowa
Bieżąca opłata franczyzowa
Wpłata na wspólny fundusz marketingowy
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Zalety franczyzy dla franczyzobiorcy
ZNANA MARKA
SPRAWDZONY
POMYSŁ
WSPARCIE ZE
STRONY
FRANCZYZODAWCY
POMOC DLA
NIEDOŚWIADCZONYC
H
MNIEJSZE RYZYKO WIĘKSZA
WIARYGODNOŚĆ
KORZYŚCI Z DZIAŁAŃ REKLAMOWYCH I
PROMOCYJNYCH
LEPSZE WARUNKI UMÓW Z
KONTRACHENTAMI
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Wady franczyzy dla franczyzobiorcy
KONTROLA ZE
STRONY
FRANCZYZODAWCY
OPŁATY
TRUDNE ROZSTANIE
POMYŁKI
FRANCZYZODAWCY
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Zalety franchisingu dla franczyzodawcy
ROZBUDOWA KANAŁÓW
DYSTRYBUCJI
DODATKOWE DOCHODY
OBNIŻENIE KOSZTY REKLAMY
OBNIŻENIE
ODPOWIEDZIALNOŚCI WOBEC
OS. 3-CICH
BRAK PROBLEMÓW
KADROWYCH
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Wady franchisingu dla franczyzodawcy
FRANCZYZOBIORCA
KONKURENCJĄ DLA
FRANCZEZODAWCY
ZANIŻANIE PRAWDZIWEGO
ZYSKU
NIEUSTANNE MOTYWOWANIE DO
ŚWIADCZENIA ODPOWIEDNIEJ
JAKOŚCI USŁUG
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Franchising a inne formy organizacyjne
Franchising jest jedną z metod dostarczania produktów lub
usług klientowi końcowemu.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Podobieństwa i różnice pomiędzy
franchisingiem a innymi
sposobami dostarczania prod. i usług
Franchising a stosunek pracy (pracodawca - pracownik)
Podobieństwa:
Różnice:
Każda forma kontroli pracodawcy
nad pracownikiem może być
również zawarta w umowie
franczyzowej.
Franczyzodawca nie odpowiada za
działania i zobowiązania
franczyzobiorcy.
Franczyzodawca szkoli
franczyzobiorców.
Franczyzobiorca inwestuje własne
środki finansowe, natomiast
pracownik niczego nie inwestuje
(w formie finansowej).
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Podobieństwa i różnice pomiędzy
franchisingiem a innymi
sposobami dostarczania prod. i usług
Franchising a dystrybucja
Podobieństwa:
Różnice:
dostarczanie towarów odbiorcom
końcowym.
Istotą umowy franczyzowej nie jest
dostarczanie towarów w celu ich dalszej
odsprzedaży a uprawnienie i
jednocześnie obowiązek franczyzobiorcy
do korzystania
z całego pakietu franczyzowego
franczyzodawcy.
Franczyzobiorca, podobnie jak
dystrybutor, zna potrzeby,
uwarunkowania i specyfikę lokalnego
rynku.
Franczyzobiorca zazwyczaj współpracuje
z jedną firmą (tj. z franczyzodawcą),
a dystrybutor zazwyczaj z kilkoma.
Franczyzobiorca i dystrybutor zwykle
kupują dużą ilość produktów a sprzedają
w małych ilościach.
Franczyzodawca jest zobowiązany do
szkolenia francyzobiorcy w metodach
sprzedaży i marketingu produktu lub
usług.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Podobieństwa i różnice pomiędzy
franchisingiem a innymi
sposobami dostarczania prod. i usług
Franchising a licencja
Podobieństwa:
Różnice:
Francyzodawca i franczyzobiorca są
związani umową. Każda ze stron
gwarantuje drugiej szczególne prawa i
ma wobec niej zobowiązania np.
używanie marki produktu lub
znaku towarowego.
Obowiązki wynikające z umowy
franczyzowej są aktywne -
franczyzodawca sprawuje kontrolę nad
działaniami franczyzobiorcy.
Umowa określa zakres ochrony praw
franczyzobiorcy lub licencjobiorcy.
Obowiązki wynikające z umowy
są
pasywne – licencjodawca koncentruje się
głównie na otrzymywaniu honorarium i
sprawowaniu kontroli nad korzystaniem z
licencji.
Franczyzobiorca i licencjobiorca
zobowiązują się do płacenia za udzielane
im uprawnienia.
Franczyzodawca rozwija sieć i
koncentruje się na dobrym działaniu
każdego jej elementu.
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Bibliografia
Strony internetowe :
http://www.franchising.info.pl/ (25.10.2006r.)
http://pl.wikipedia.org/ (25.10.2006r.)
http://www.franchising.waw.pl/ (25.10.2006r.)
http://www.kupsprzedajbiznes.pl/ (25.10.2006r.)
http://www.franchise-net.pl/ (25.10.2006r.)
http://www.postawnaswoim.pl/ (25.10.2006r.)
Literatura w języku polskim :
Acheson David, Mendelsohn Martin: Franchising, Warszawa 1992;
Bagan-Kurluta Katarzyna: Umowa franchisingu, Warszawa 2001
Banachowicz Ewa, Nowak Joanna, Starkowski Mieczysław: Franchising czyli klucz do przyszłości,
Warszawa 1996;
Fuchs Bernadeta: Franchising. Wzory umów z komentarzem, Gdańsk 1997;
Fuchs Bernadeta: Umowy franchisingowe, Kraków 1998;
Jacyszyn Jerzy: Nowe formy prowadzenia działalności gospodarczej, Gdańsk 1993;
Kolarski Grzegorz: Franchising, Warszawa 1992;
Kolarski Grzegorz: Zastosowanie franchisingu w procesie prywatyzacji przedsiębiorstw, Warszawa 1991;
Mendelsohn Martin: Jak wybrać biznes dla siebie, Warszawa 2005;
Pokorska Barbara: Leksykon Franczyzy, Warszawa 2002;
Pokorska Barbara: Franchising w Polsce. Stan i kierunki rozwoju, Warszawa 2000;
Skrzek M., Wojtaszek Ewa: Reguły konkurencji a franchising, Warszawa 1995;
Stecki Leopold: Franchising, Toruń 1994;
Szczepanowska-Kozłowska Krystyna: Wyczerpanie praw własności przemysłowej - Patent i prawo
ochronne na znak towarowy, Warszawa 2003;
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Bibliografia
Szewc Andrzej, Jyż Gabryiela: Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2003;
Tokaj-Krzewska Agnieszka: Franchising. Strategia rozwoju małych firm w Polsce, Warszawa 1999;
Traple Elżbieta: Umowy franchisingowe w świetle przepisów prawa EWG dotyczących wolnej konkurencji
(w): Rozprawy
z polskiego i europejskiego prawa prywatnego, Księga pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Józefowi
Skąpskiemu, pod
red. Andrzeja Mączyńskiego, Maksymiliana Pazdana, Adama Szpunara, Kraków 1994;
Wojtaszek-Mik Ewa: Umowa franchisingu w świetle prawa konkurencji wspólnoty europejskiej i polskiego
prawa
antymonopolowego, Toruń 2001;
Literatura w języku angielskim :
Abell Mark: The Franchise Option: A Legal Guide;
Amies Michael: A Comparison of a Franchise and an Independent Start-Up;
Amies Michael: A Guide to Franchising and Master Licensing;
Birley Sue, Rosenberg Robert M., Spinelli Stephen Jr.: Franchising: Pathway to Wealth Creation;
Gent Peter: The Franchise;
Keup Erwin J.: Franchise Bible: How to Buy a Franchise or Franchise Your Own;
Koningsberg A.: International Franchising;
Mendelsohn Martin: The Guide to Franchising;
Mendelsohn Martin: How to Franchise Internationally;
Mendelsohn Martin: How to Evaluate a Franchise;
Mendelsohn Martin: How to Buy a Franchise;
Mendelsohn Martin: The Ethics of Franchising;
Mendelsohn Martin: The Franchisor’s Manual;
Mendelsohn Martin, Brennan Michael: The International Encyclopedia of Franchising;
Mendelsohn Martin, Acheson David: How To Franchise Your Business;
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński
Legenda, wyjaśnienia, opisy
Bibliografia
Mendelsohn Martin, Harrins Bryan: Franchising and the Block Exemption Regulation;
Mendelsohn Martin, Rudnick Lewis: Negotiating an International Master Franchise Agreement
(International Business
Negotiating Guides);
Seid Michael, Dave Thomas: Franchising For Dummies;
Sherman Andrew J.: Franchising & Licensing: Two Ways to Build Your Business;
Tomzack Mary E.: Tips & Traps When Buying a Franchise;
Zeidman Philip F. (editor): Survey of Foreign Laws and Regulations Affecting International Franchising;
Zeidman Philip F.: Aspects of the Market Economy, Franchising;
ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM TURYSTYCZNYM I REKREACYJNYM
dr Wojciech Cieśliński