Kwalifikowana pierwsza pomoc

Podstawowe czynniki

biologiczne organizmu

ludzkiego:



Oddychanie



Krążenie



Odruchy

Oddech



Oddychanie

– wymiana gazowa -

proces, w czasie którego dochodzi

do dyfuzji gazów i ich wymiany

między organizmem i jego

otoczeniem.

Oddech

Szybkość oddechu:



U noworodka: 40 oddechów na minutę



U dziecka: 20 – 25 oddechów na

minutę



U osoby dorosłej: 12 – 16 oddechów

na minutę

Oddech

W warunkach fizjologicznych na zmianę

oddechu wpływa:



wzmożony wysiłek fizyczny –

zwiększone zapotrzebowanie

organizmu w tlen



wszelkie stany emocjonalne, które

zwalniają lub przyspieszają oddech

Oddech

Przyspieszenie oddechu obserwuje się

u osób:



Gorączkujących



Z upośledzonym krążeniem



Z dusznością pochodzenia

sercowego i oddechowego



Ze zmniejszoną powierzchnią

oddechową płuc



Z bólami w klatce piersiowej

Oddech

Zwolnienie oddechu obserwuje się u

osób:



Ze zwiększonym ciśnieniem

śródczaszkowym



W zatruciach wewnątrzpochodnych

(mocznica, śpiączka cukrzycowa)



W zatruciu środkami nasennymi i

morfiną

Oddech

Przyspieszenie oddechów

powyżej 35

na minutę i

zwolnienie

poniżej 10

oddechów na minutę są

wskazaniami do podjęcia

sztucznej wentylacji!

Oddech

Charakter oddechu:



Oddech powinien być głęboki i miarowy.



W warunkach chorobowych obserwuje się:

Oddech Cheyne'a-Stokesa

(oddech

periodyczny) – stopniowe narastanie

częstości i głębokości oddechu i zwalnianie

go, aż do bezdechu. Cykle powtarzają się.

Może być spowodowany:



Niewydolnością lewokomorową serca



Zatruciem barbituranami



Przedawkowaniem narkozy eterowej

Oddech

Charakter oddechu:

Oddech Biota

(oddech

ataktyczny) – charakteryzuje się

bezdechem i bezpośrednio po nim

szybkim i głębokim oddechem.



Jest objawem uszkodzenia ośrodka

oddechowego

Oddech

Charakter oddechu:

Oddech Kussmaula

– oddech głośny,

charakteryzujący się pogłębieniem i

przyspieszeniem oddechu, tzw. oddech

„gonionego psa”.

Może być spowodowany:



Śpiączką mocznicową



cukrzycą

Oddech

Charakter oddechu:

Oddech charczący – głęboki, przez

otwarte usta i z odrzuceniem głowy

do tyłu.

Może wystąpić w:



Agonii



Apopleksji

Oddech

Charakter oddechu:

Oddech utrudniony – występuje

przy przeszkodzie mechanicznej w

drogach oddechowych oraz przy

zmniejszonej wydolności układu

oddechowego.

Oddech

Zapach oddechu:



Oddech powinien być bezwonny.



Nieprzyjemny zapach oddechu powodują:

Kwasica ketonowa – zapach acetonu

Mocznica – zapach mysi

Marskość wątroby – zapach amoniaku

Zaleganie w żołądku – zapach

siarkowodoru

Zmiany zgorzelinowe w płucach

Niektóre schorzenia żołądka

Brak higieny jamy ustnej

Tętno



Fala tętna – jest to unoszenie się

ściany tętnicy spowodowane

napełnianiem krwią w czasie

skurczu komór serca i wzrostem

ciśnienia.

Tętno

Szybkość tętna:

- jest wyrazem szybkości pracy serca i wyraża się

liczbą uderzeń na minutę.

Zależy od:

Wieku:



u płodu: 150/min



u noworodków: 130 - 140/min



u dzieci: 110 - 130/min



u młodzieży: 80 - 85/min



u dorosłych: 66 - 76/min



u ludzi starszych: ok. 60/min, ale może ulec

przyspieszeniu do 90 – 95/min

Wysiłku fizycznego

Stanów emocjonalnych

Pozycji

Tętno

Tachykardia:

inaczej

częstoskurcz

- to przyspieszenie akcji serca

powyżej 100 uderzeń na minutę. Tachykardia nie

zawsze jest objawem choroby. Najczęściej akcja serca

przyspiesza wskutek zdenerwowania lub wysiłku

fizycznego.



Inne przyczyny tachykardii to między innymi:



gorączka



działanie kofeiny, alkoholu albo nikotyny



zażywanie narkotyków, np.: amfetaminy



nadczynność tarczycy



zawał lub inne postaci choroby niedokrwiennej serca



niewydolność oddechowa



reakcja anafilaktyczna



niewydolność serca



niedokrwistości pokrwotoczne

Tętno

Bradykardia:

stan kiedy częstość akcji serca wynosi

poniżej 60 razy na minutę. Bradykardia

może prowadzić do asystolii.

Obserwuje się:

Przy wzmożonym ciśnieniu śródczaszkowym

W zatruciu grzybami

W przedawkowaniu preparatów naparstnicy

W niektórych chorobach metabolicznych,

np. niedoczynność tarczycy

U sportowców

Tętno



miarowość

– tętno jest miarowe jeśli wszystkie

uderzenia wykazują jednakową siłę, a odstępy

między nimi są jednakowe, w przeciwnym razie

mówimy o tętnie niemiarowym



wypełnienie

– określa wysokość fali tętna i zależy

od wypełnienia tętnicy krwią, co z kolei zależy od

rzutu serca. Tętno może być wysokie małe,

nitkowate, nierówne i dziwaczne;



napięcie

– cecha tętna będąca wyrazem ciśnienia

tętniczego. Tętno może być twarde, miękkie bądź

dwubitne.



chybkość

– zależy od szybkości wypełniania się

tętnicy i zapadania jej światła w okresie jednego

cyklu serca. Zależy od prędkości przepływu krwi i

podatności ściany tętnic. Tętno może być chybkie

lub leniwe.

Ciśnienie tętnicze



(ang.

blood pressure

- BP) to ciśnienie

wywierane przez krew na ścianki

tętnic, przy czym rozumie się pod tą

nazwą ciśnienie w największych

tętnicach, np. w tętnicy w ramieniu.

Jest ono znacznie wyższe, niż ciśnienie

krwi wywierane na ścianki żył (które

nie ma istotnego klinicznie znaczenia).

Ciśnienie tętnicze

Ciśnienie

tętnicze

WIEK

17 – 40

lat

41 – 60 lat

Ponad 60

lat

Norma

< 140/90

mmHg

< 150/90

mmHg

<160/90

mmHg

Nadciśnien

>160/100

mmHg

>160/100

mmHg

>175/100

mmHg

Nadciśnien

graniczne

140/90 –

160/100

mmHg

150/100 –

160/100

mmHg

160/90 –

175/100

mmHg

Przytomność

jest to stan czuwania, w którym występują

związane z funkcjonowaniem pnia mózgu i

kory mózgu reakcje na bodźce.

Zaburzenia przytomności:

Niedotlenienie i niedokrwienie mózgu

Zaburzenia elektrolitowe i

endokrynologiczne

Zatrucia wewnątrz i zewnątrz pochodne

Wzmożone ciśnienie śródczaszkowe

Uszkodzenia rdzenia kręgowego

Ciężkie urazy czaszkowo - mózgowe

Przytomność

Ocena stanu świadomości:

Skala śpiączki Glasgow

(GCS – Glasgow

Coma Scale) – służy do oceny stanu

świadomości. Obecnie jest powszechnie

stosowana zarówno w medycynie

ratunkowej, jak i do śledzenia zmian

poziomu przytomności pacjentów w czasie

leczenia. Mierzy się ją za pomocą trzech

reakcji:



Otwierania oczu



Odpowiedzi słownej



Odpowiedzi ruchowej

Przytomność

Ocena stanu świadomości:

OTWIERANIE OCZU

PUNKTY

Spontaniczne

Na głos

Na ból

Brak

Przytomność

Ocena stanu świadomości:

ODPOWIEDŹ

SŁOWNA

PUNKTY

Logiczna

Splątana

Nieadekwatna

Dźwięki

niezrozumiałe

Brak

Przytomność

Ocena stanu świadomości:

ODPOWIEDŹ

RUCHOWA

PUNKTY

Spełnia polecenia

Ruchy celowe

Ruchy obronne

Zgięcie na ból

Wyprost na ból

Brak

Odruchy

Źrenice:



Prawidłowe źrenice są okrągłe i równe



Rozszerzenie źrenic: zatrucie atropiną, kokainą



Zwężenie źrenic; zatrucie opium, morfiną



Brak reakcji na światło: porażenie nerwu

okołoruchowego



Odruch rogówkowy: jeden z mechanizmów

obronnych chroniących oko. Ten odruch

bezwarunkowy sprawia, iż powieki

dotkniętego oka zamykają się. Brak lub

osłabienie odruchy świadczy o uszkodzeniu

nerwu trójdzielnego lub twarzowego (uraz lub

uszkodzenie mózgu).

Art. 164 kodeksu

karnego:



„

Kto człowiekowi znajdującemu się

w położeniu grożącym

bezpośrednim niebezpieczeństwem

utraty życia albo ciężkiego

uszczerbku na zdrowiu nie udziela

pomocy, mogąc jej udzielić bez

narażenia siebie lub innej osoby na

niebezpieczeństwo utraty życia

albo ciężkiego uszczerbku na

zdrowiu,

podlega karze

pozbawienia wolności do lat 3”

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

BEZPIECZEŃSTWO:



Własne



Poszkodowanego



Otoczenia

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

SPRAWDZENIE PRZYTOMNOŚCI:

Spróbuj nawiązać kontakt z

poszkodowanym:

Głośno spytaj

„

czy coś się

stało

?”

Potrząśnij delikatnie

za ramiona

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

Jeżeli poszkodowany nie reaguje:



Głośno wołaj o pomoc



Sprawdź oddech

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

UDROŻNIJ DROGI ODDECHOWE



Z jamy ustnej poszkodowanego

usuń

widoczne ciała obce



Odchyl głowę

poszkodowanego do

tyłu

lub wykonaj

manerw Esmarcha.

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

Oceń oddech:



Pochyl

się nad poszkodowanym i

zbliż swój policzek do ust

i nosa poszkodowanego



Poświęć na to

10 sekund

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

Oceń tętno



Tętno należy badać na tętnicach

promieniowych (ramiennych u niemowląt).

Sprawdzanie tętna na tętnicach szyjnych

nie jest konieczne u chorych przytomnych,

a także kiedy stwierdza się tętno na

obwodzie.



Poświęć na to

10 sekund.

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

Jeżeli poszkodowany

nie oddycha

prawidłowo i nie ma tętna

wezwij

pomoc!

Wzywanie pomocy

według algorytmu:



Telefony ratunkowe:

999, 998, 997, 112

Przy powiadamianiu służb ratowniczych bądź

przygotowany do przekazania poniższych

informacji:



podaj dokładny adres pobytu poszkodowanego

lub miejsca zdarzenia



podaj rodzaj zdarzenia i rodzaj obrażeń



podaj wiek, płeć i liczbę poszkodowanych

(również dane personalne, o ile je znasz)



podaj numer telefonu, z którego dzwonisz oraz

swoje personalia.



Dyspozytor pierwszy odkłada słuchawkę!

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

Rozpocznij RKO:



Resuscytacja zwiększa szansę przeżycia

poszkodowanego do czasu przybycia

wyspecjalizowanego personelu medycznego.



Do resuscytacji należą; udrożnienie dróg

oddechowych, oddechy ratownicze oraz

uciskanie klatki piersiowej.



W przypadku osoby dorosłej stosunek

uciśnięć klatki piersiowej do oddechów

wynosi

30:2

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

Rozpocznij uciskanie klatki

piersiowej:

-Głębokość ucisku mostka:

4-5 cm

- Częstotliwość ucisków:

100/min.

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby dorosłej:

RKO

(resuscytacja krążeniowo – oddechowa)

30x

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

Jeśli poszkodowanemu powrócą

czynności życiowe, to:



Utrzymuj udrożnione drogi oddechowe



Ułóż poszkodowanego w pozycji

bocznej.



Kontroluj czynności życiowe

co 2

minuty

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

POZYCJA BOCZNA:

w pozycji bocznej układamy osobę

poszkodowaną, nieprzytomną z

zachowanym oddechem, dzięki temu

zapewniamy jej drożność dróg

oddechowych.

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u osoby

dorosłej:

NIE REAGUJE

Zawołaj o pomoc

Udrożnij drogi oddechowe

Poszukaj oznak życia

BRAK PRAWIDŁOWEGO ODDECHU/TĘTNA

Zadzwoń na numer112/999

30 uciśnięć

klatki piersiowej

2 oddechy ratownicze

30 uciśnięć klatki piersiowej

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u dzieci:



Po 1 minucie RKO zadzwoń pod numer 112 lub 999.

NIE REAGUJE

Zawołaj o pomoc

Udrożnij drogi oddechowe

Poszukaj oznak życia

BRAK PRAWIDŁOWEGO ODDECHU

5 oddechów ratowniczych

BRAK TĘTNA

30 uciśnięć klatki piersiowej

2 oddechy ratownicze

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u dzieci:

W przypadku trudności oddechowych połóż

niemowlę na plecach na stole lub twardym

łóżeczku. Jeśli dziecko jest nieprzytomne:

UDROŻNIJ DROGI ODDECHOWE

poprzez

uniesienie dolnej szczęki i odchylenie główki

delikatnie do tyłu.



niemowlę - uniesienie brody,



dzieci powyżej jednego roku

życia - lekkie odchylenie

głowy i uniesienie brody.

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u dzieci:

Sprawdź oddech nasłuchując oddech przez nos i

usta niemowlęcia jednocześnie obserwując

klatkę piersiową. Jeśli dziecko nie oddycha:

ZRÓB SZTUCZNE ODDYCHANIE

. Delikatnie

pięciokrotnie wdmuchaj powietrze do ust i nosa

dziecka obserwując ruchy klatki piersiowej.



niemowlę - usta - usta, nos,



dzieci - usta - usta.

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u dzieci:

SPRAWDŹ TĘTNO

na tętnicy ramieniowej. Jeśli

jest tętno kontynuuj sztuczne oddychanie. Jeśli

nie ma tętna - rozpocząć masaż serca połączony

za sztucznym oddychaniem.



niemowlę - tętnica ramieniowa

i tętnica udowa,



dzieci - tętnica szyjna lub

udowa (jak u dorosłego).

Podstawowe zabiegi

resuscytacyjne u dzieci:

4. MASAŻ SERCA – 30 uciśnięć do 2 wdechów



niemowlę - na szerokość palca poniżej linii

łączącej brodawki sutkowe: uciskać dwoma

palcami,



dzieci - na szerokość jednego, dwóch palców

powyżej wyrostka mieczykowatego, uciskać

jedną ręką.



Mostek uciska się tak, by zagłębiał się on o

około jedną trzecią spoczynkowej średnicy klatki

piersiowej.



Masaż wykonuje się z częstościa 100/min.

AED

Co to jest AED ?



W wielu przypadkach nagłego zatrzymania akcji serca

(sudden cardiac arrest - SCA) możliwe jest przywrócenie

prawidłowej akcji serca poprzez wczesną defibrylację. Może ją

wykonać automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED) ważący

ok. 4-5 kg., z wyglądu przypominający laptop lub niewielką

walizkę.



Dzięki zaawansowanej technologii, po przyklejeniu do klatki

piersiowej ofiary dwóch elektrod (pod prawym obojczykiem i

na lewym boku poniżej serca) defibrylator sam wydaje

instrukcje postępowania. Wyświetlając je na ekranie oraz

wydając polecenia głosowe urządzenie przejmuje nadzór nad

akcją ratunkową. Analizuje rytm serca poszkodowanego i

decyduje o tym, czy przeprowadzenie defibrylacji jest

konieczne, czy należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-

oddechową. W przypadku wystąpienia migotania komór przez

klatkę piersiową i serce poszkodowanego przepuszczany jest

prąd o napięciu ok. 1500V w czasie ok. 0,2sek.

Łańcuch przeżycia

Wczesne powiadomienie służb

medycznych

Wczesna resuscytacja

Wczesna defibrylacja

Wczesne zabiegi ratownicze

Document Outline