AFAZJA 

AKUSTYCZNO - 

GNOSTYCZNA

NATALIA KLEIN
ELWIRA MASZK
KATARZYNA TATOL

TROCHĘ 

HISTORII

Czyli:

od Broca 

do 

Carla 

Wernickego

SYNONIMICZNE NAZWY 

AFAZJI WERNICKIEGO



afazja akustyczno - gnostyczna



czysta głuchota słów 

wg D.F. Bensona i Geschwinda (1971) 



afazja skroniowa wg Szumskiej



tylnia



sensoryczna



transkorowa afazja czuciowa



dekodująca wg Pąchalskiej



percepcyjna



selekcji



asocjacji

AFAZJA AKUSTYCZNO - 

GNOSTYCZNA

Ten typ afazji wywołują ogniskowe 

uszkodzenia 

tylnego trzeciego, oraz górnego zawoju 
skroniowego 
(okolicy Wernickego)

, co prowadzi do rozpadu 

słuchu fonemowego. 

Stanowi to patomechanizm afazji akustyczno-
gnostycznej. 

Zasadniczym zaś objawem tej afazji są zaburzenia 
rozumienia mowy. 

WEDŁUG 

ŁURII:



Mowa agramatyczna, żargonowa, 

niezrozumiała, często ma postać słowotoku. 



Występują parafazje werbalne. 



Osoba chora ma również duże trudności 

z czytaniem i pisaniem. 



W lżejszej postaci może rozumieć proste 

słowa, w cięższej – nie rozumie żadnych. 



W czasie powstania i publikowania tej 

koncepcji, Łuria położył kamień milowy 

pod 

rozumienie afazji tego typu.

CECHY MOWY W AFAZJI 

WERNICKEGO:



mowa płynna



normalna melodyjność i intonacja



słowotok



używanie słów niezgodnie z ich 
znaczeniem



występowanie perseweracji 

(Uporczywe 

obstawanie przy czymś, powtarzanie tego samego słowa)



występowanie parafazji werbalnych

TERAPIA

 

AFAZJI 

AKUSTYCZNO - 
GNOSTYCZNEJ

Głównym zadaniem 

rehabilitacji jest 

odbudowanie słuchu 

fonemowego, 

a w konsekwencji 

przywrócenie zdolności 

rozumienia mowy 

i prawidłowej ekspresji 

słownej.

Terapia podzielona jest 

na cztery etapy:

I ETAP REHABILITACJI

CEL: 

ZAHAMOWANIE POTOKU 

NIEPRODUKTYWNEJ MOWY

By osiągnąć ten cel stosujemy:



metody przestawiające uwagę chorego z mowy 
na inne formy działalności,



metody organizujące reżim językowy chorego.



takie formy działania jak metoda klasyfikacji, 
operacje na cyfrach, rysowanie ze wzoru oraz 
na zadany temat, układanie serii obrazków 
tematycznych w historyjki obrazkowe, dowolne 
formy działalności konstrukcyjnej 



terapia  zajęciowa - przygotowanie pomocy 
naukowych, cięcie papieru, klejenie pudełek 
i kopert, itp.



Równolegle, na tym etapie rehabilitacji, 
prowadzimy pracę nad uświadamianiem 
znaczenia instrukcji związanych z 
bytowymi potrzebami pacjenta
(proszę podejść do stołu, proszę usiąść, 
otworzyć zeszyt itp.). 



Wykorzystujemy maksymalnie gry w szachy, 
warcaby, lotto itp.



Opisane metody prowadzą do zahamowania 
u chorych nieproduktywnego wielosłowia. 

II ETAP REHABILITACJI

CEL:

PRZYGOTOWANIE PACJENTÓW DO 

SŁUCHANIA MOWY.



Stosowane obecnie metody prowadzą początkowo 
do rozumienia ogólnego sensu i skrótu tekstu, później 
do rozumienia zdania, a w końcu oddzielnych słów. 



W końcowych stadiach tego etapu prowadzimy pracę 
nad dokładnym rozumieniem tekstu dźwiękowego 
na różnych poziomach jego organizacji.



Stosujemy metodę „wprowadzenia w kontekst"

METODA WPROWADZANIA W 
KONTEKST 

- 

SCENARIUSZ JEJ PRZEPROWADZENIA



Wyjaśniamy choremu o czym będzie mowa, 
jaki jest temat opowiadania, które przeczytamy 
(o przyrodzie, o zwierzętach i roślinach Syberii, 
o suchym klimacie).



Czytamy tekst - powoli i wyraźnie. W tym czasie 
przed chorym leżą trzy obrazki tematyczne. 
Jeden z nich odpowiada treści opowiadania, 
drugi jest mu bliski, trzeci zaś neutralny. 



Zadaniem chorego jest słuchać, zrozumieć 
przeczytane opowiadanie i znaleźć właściwą 
ilustrację.

Kiedy nauczymy pacjenta słuchać 

i słyszeć, przechodzimy do ćwiczeń 

nad różnicującym rozumieniem tekstu. 

Umożliwi nam to metoda „analitycznego słuchania 

tekstu". Jest to metoda skłaniającą pacjenta 

do analitycznej percepcji tekstu.

 Realizacja tej metody powinna przebiegać 

 w następujący sposób:
Czytamy pacjentowi tekst. Chory powinien powiedzieć, 

jaki jest temat opowiadania lub pokazać właściwą 

ilustrację. Powinien też policzyć zdania w tekście.

     

W TAKI SAM SPOSÓB POSTĘPUJEMY 

ZE ZDANIEM, W KOLEJNYM KROKU.

III ETAP REHABILITACJI

CEL:

 ODBUDOWANIE ŚWIADOMEGO I 

RÓŻNICUJĄCEGO WYDZIELANIA FRAZ Z 

TEKSTU I SŁÓW Z FRAZY.



Na początku etapu nadal pracujemy metodą 

„analitycznego słuchania tekstu”, tym razem na 

płaszczyźnie fraz.



Materiał do ćwiczeń powinien być specjalnie dobrany pod 

kątem doświadczenia zawodowego pacjenta, jego 

sytuacji rodzinnej. Temat musi być choremu dobrze 

znany. 

Musi też wywoływać w nim pozytywne emocje.



Tekst nie jest zbyt długi. Składa się z 3-7 zdań. Długość 

zdania nie przekracza 5 słów, W ten sposób pracujemy 

na 7-10 tekstach, które początkowo wyraźnie różnią się 

między sobą tematem i doborem leksyki. Później 

przygotowujemy 7-l0 nowych tekstów, w których 

zarówno tematyka, jak i leksyka są zbliżone. 



Dopiero wtedy, gdy wypracujemy umiejętność słuchania 

i rozumienia tekstu dźwiękowego, możemy przejść 

do odbudowywania słuchu fonemowego.

IV ETAP REHABILITACJI

CEL:

ODBUDOWANIE SŁUCHU 

FONEMOWEGO.



Jest to najważniejsze zadanie w całej terapii 
afazji akustyczno – gnostycznej.



Bezpośrednie różnicowanie dźwięków jest 
niemożliwe dla chorych z afazją akustyczno-
gnostyczną. Jednak powinniśmy uczyć 
rozpoznawania dźwięków mowy poprzez 
serię czynności i operacji, które odwołują się 
do zachowanego analizatora wzrokowego 
i kinestetycznego oraz do zachowanej 
percepcji semantycznej organizacji mowy.

PRZYKŁAD 

PRAWIDŁOWO PRZEPROWADZONYCH 

ĆWICZEŃ:



Polecamy rozdzielić obrazki na dwie grupy - 
owoce i transport. 



Dalej praca nad wydzielaniem pierwszych głosek 
w słowie (Od jakiej głoski zaczyna się to słowo?). 
Początkowo dajemy choremu podpórkę wzrokową, 
kładąc przed nim trzy duże litery, wyraźnie 
różniące się graficznie: O, M, K. 



Proponowana metoda nosi nazwę klasyfikacji 
optyczno-akustycznej.



Przechodzimy do klasyfikacji akustycznej, 
która polega na tym, że chory musi dobrać 
obrazki do głoski wypowiedzianej przez logopedę.



Utrwalenie rezultatów w ćwiczeniach



Ważne znaczenie ma wykorzystanie magnetofonu 
i innych środków audiowizualnych podczas terapii.



Na tym etapie należy skorzystać z metody 
kojarzenia dźwięku z jego artykulacją.



Do odtwarzania słuchu fonemowego przygotowane 
są specjalne programy złożone z serii następujących 
po sobie operacji. Pomocą do realizacji jednego 
z nich jest ilustracja przedmiotu. Program ten 
usprawnia proces przechodzenia od przedmiotu 
do litery, a od niej do dźwięku. Po nim realizujemy 
z chorym program o wyższym stopniu złożoności, 
ukierunkowany bezpośrednio na odbudowę 
rozumienia mowy dźwiękowej.



Celem tej metody jest odbudowanie percepcji 
mowy, odbudowanie umiejętności różnicowania 
dźwięków oraz odnoszenia dźwięków do 
przedmiotów. 
Metoda opiera się na współdziałaniu analizatorów 
- słuchowego, wzrokowego i kinestetycznego.



W metodyce zwalczania defektów słuchu 
fonemowego ważne miejsce zajmują metody: 
intonacyjne, rytmiczno-melodyczne, 
wprowadzanie w kontekst. 



Pacjenta należy cały czas przygotowywać do 
słuchania mowy, relacjonować mu co się dzieje. 
Od samego początku rehabilitacji na zajęciach 
odtwarzamy sprawność czytania i pisania.