Slajd 1

Zaburzenia psychiczne i

zaburzenia zachowania

spowodowane

przyjmowaniem substancji

psychoaktywnych.

Alkohol F10.

Karina Badura-Brzoza

Katedra i Oddział Kliniczny Psychiatrii w

Tarnowskich Górach, ŚUM w Katowicach

Po II wojnie światowej wzrosło spożywanie

zarówno legalnych jak i nielegalnych

substancji psychoaktywnych

(alkoholu, tytoniu, leków). Średnie spożycie

alkoholu w Polsce osiągnęło swój szczyt pod

koniec lat 80 ( 9,5-10,5 czystego alkoholu /

per capita /rok). Dalsze dane są rozbieżne,

jedne podają zwiększanie inne zmniejszanie

spożycia alkoholu. Obok obserwowanych

korzystnych tendencji (zmniejszenie

spożycia alkoholi wysokoprocentowych,

toksycznych, zmniejszenie zjawiska picia w

pracy) niepokoi wiele niekorzystych zmian:

coraz wcześniejszy wiek inicjacji

alkoholowej, coraz większe spożycie alkoholu

przez dziewczęta i kobiety, zastępowanie

picia towarzyskiego piciem w samotności w

celu rozwiązywanie problemów

psychologicznych

Średnie spożycie alkoholu plasuje Polskę

pośrodku innych krajów europejskich, ale

model picia polegający na wypijani dużych

ilości stężonego alkoholu staje się

przyczyną dużej ilości zaburzeń zachowania.

Liczbę wszystkich uzależnionych od

alkoholu w Polsce szacuje się na 600-800

tyś. Osób pijących w sposób szkodliwy jest

co najmniej tyle samo.

Stany kliniczne związane z używaniem
substancji psychoaktywnych

ostre zatrucie-w ICD 10 dotyczy osób nie uzależnionych,

ani nie przyjmujących w sposób szkodliwy, jednakże w
praktyce klinicznej każdej ostrej intoksykacji
- używanie szkodliwe –takie używanie, które powoduje
bądź znacznie przyczynia się do wystąpienia szkód
zdrowotnych ( psychicznych lub fizycznych) dot. osób nie
uzależnionych ( bowiem u uzależnionych szkody te są
powszechne)
- uzależnienie
- zespół abstynencyjny
- zespół abstynencyjny powikłany majaczeniem
- zaburzenia psychotyczne
- zespół amnestyczny
-rezydualne i późno ujawniające się zaburzenia
psychotyczne

Ryzykowne używanie substancji

psychoaktywnych

Jest to takie używanie substancji

psychoaktywnych, które potencjalnie naraża na

powstanie szkód zdrowotnych

( prowadzenie pojazdu pod wpływem kanabinoli,

praca na wysokościach pod wpływem alkoholu,

obsługiwanie maszyn po spożyciu leków

nasennych i uspakajających).

W odniesieniu do alkoholu jest też ilościowa

metoda oceny picia ryzykownego (opiera się na

analizie krzywych obrazujących związek między

średnim spożyciem alkoholu a ryzykiem zgonu

oraz zapadanie na choroby spowodowane

alkoholem). Ryzyko to gwałtownie wzrasta przy

spożyciu 1-2 standardowych porcji ( 10g

czystego alkoholu=25ml wodki-100ml

wina=200ml piwa) dziennie przez kobiety lub 3-

4 porcji dziennie przez mężczyzn.

Ostre zatrucia alkoholem

Alkohol działa depresyjnie na struktury

OUN. Początkowa reakcja organizmu

( podniecenie, wzmożenie aktywności,

czasami agresywność, obniżenie

krytycyzmu) wynika z działania na

najmłodsze filogenetycznie struktury.

Zwiększanie stężenia we krwi jest przyczyną

depresji coraz starszych i odpornych na jego

działanie struktur, aż po ośrodki

zawiadujące podstawowymi funkcjami

organizmu jak oddychanie i krążenie.

Ostre zatrucia przebiega w sposób

typowy i atypowy.

Upojenie patologiczne-

obejmuje

atypowe dla danej osoby reakcje na

wypicie zazwyczaj małej dawki alkoholu,

przejawiające się zaburzeniami

świadomości, często z agresywnością i

brutalnością, nieraz z zaburzeniami

spostrzegania lub urojeniami. Stan ten

kończy się zazwyczaj zapadnięciem w

głęboki sen i całkowita lub częściową

niepamięcią przeżyć z okresu upojenia.

Upojenie alkoholowe może

być maską niektórych stanów

wymagających nagłej

diagnostyki i leczenia:

-krwawień

wewnątrzczaszkowych

-hipoglikemii

-zatrucia innymi

substancjami

psychoaktywnymi

-zaburzeń świadomości na

innym podłożu.

Leczenie

„domowe sposoby” ( ułożenie, nawodnienie).

Płukanie żołądka wskazane jest jedynie w

sytuacji spożycia dużej dawki alkoholu, nie

później niż godzinę po tym fakcie (szybka

absorbcja etanolu z przewodu

pokarmowego). Węgiel aktywny nie

absorbuje alkoholu. Prowokowanie

wymiotów jest przeciwskazane ze względu na

możliwość zachłyśnięcia. Brak dowodów na

szczególną skuteczność intensywnego

nawadniania parantalnego ( o ile nie ma

wyraźnych zaburzeń gospodarki wodno-

elektrolitowej) podobnie podawanie witamin,

które miałyby przyspieszyć eliminacje

alkoholu.

Szkodliwe picie alkoholu

( Nadużywanie alkoholu)

Jest to takie używanie alkoholu, które

prowadzi lub znacząco przyczynia się do

wystąpienia szkód zdrowotnych

(psychicznych lub somatycznych) ale

dotyczy to osób nie uzależnionych ( u osób

uzależnionych szkody zdrowotne są

powszechne).

Tylko w niektórych przypadkach jest ono

stadium przejściowym prowadzącym do

uzależnienia. Z nadań wynika, że znaczna

część osób u której stwierdzono

nadużywanie nie stała się uzależniona i

utrzymywała swój model picia przez wiele

lat.

1. Wpływ alkoholu na struktury OUN

- zmiana aktywności układu neuroprzekaźników- depresja, lęk
- bezpośrednie toksyczne działanie na tkanki alkoholu i jego metabolitu
aldehydu octowego.
- powstawanie produktów kondensacji aldehydu octowego z białkami o
właściwościach autoimunizujących,
- toksyczne działanie związków nie metabolizowanych przez uszkodzoną
wątrobę
2. Zaburzenia odżywiania
3. Zmniejszenie odporności
4. Wpływ na ekspesję genów o właściwościach patogennych
5. Urazy i mikrourazy
6. Zmniejszenie krzepliwości i zwiększenie kruchości naczyń
7. Niehigieniczny tryb życia
8. Pogorszenie sytuacji materialnej
9. Psychologiczne mechanizmy depresjogenne

Wpływ alkoholu na organizm

Kryteria diagnostyczne (wg ICD-10) uzależnienia
od substancji psychoaktywnej

Należy stwierdzić obecność trzech lub więcej niżej wymienionych
objawów występujących (cechujących) w zachowaniu pacjenta
łącznie, stale przez okres 1 miesiąca lub w sposób powtarzający się
przez 1 rok

I Silne pragnienie, potrzeba lub poczucie przymusu
przyjmowania substancji
II Trudności z samokontrolą w powstrzymywaniu się od
przyjmowania środka psychoaktywnego
III Występowanie zespołu abstynencyjnego w następstwie
odstawienia lub zmniejszenia dawki przyjmowanego
środka
IV Wzrost tolerancji na środek, potrzeba wzrostu dawki w
celu osiągnięcia zamierzonego efektu
V Utrata dotychczasowych zainteresowań,
koncentrowanie się na zdobywaniu środka
VI Przyjmowanie środka mimo uświadomienia sobie
szkodliwych następstw np. marskości wątroby, HIV

Leczenie

Psychoterapia

Pragramy eklektyczne łączące:
elementy poznawcze ( przekazywanie wiedzy o
szkodliwości alkoholu, utracie kontroli, mechanizmach
zaprzeczenie)
elementy behawioralne ( asertywność, unikanie sytuacji
zagrażających piciu alkoholu)
elementy egzystencjalne czasem zwane duchowością
( celowość i sens życia postawy altruisyczne wobec
rodziny i innych) – terapie grupowe oparte na zasadach
społeczności terapeutycznej.
Formy środowiskowe-AA
Terapie dla osób współuzależnionych ( zespół zaburzeń
emocjonalnych i psychosomatycznych występujących u
członków rodzin osób uzależnionych , które wbrew
intencja podtrzymują mechanizmy uzależnienia)
DDA

Farmakoterapia

Akamprozat: normalizacja mechanizmów pobudzania i
hamowania zmienionych adaptacyjnie przewlekłym
piciem alkoholu, obniża głód alkoholowy

Naltrekson (nie zarejestrowany do leczenia uzależnień
od alkoholu) blokada receptora opioidowego, zmniejsza
euforię po wypiciu alkoholu i przerywa mechanizm
pozytywnych wzmocnień).

SSRI, Tianeptyna,

Disulfiram ( skuteczność nie jest udowodniona, może
napędzać mechanizm uzależnienia poprzez działanie
depresjogenne i tworzenie związków morfinopodobnych)

Leczenie

może odbywać się w warunkach
ambulatoryjnych, hospitalizację należ rozważyć
w przypadku występowania drgawek lub
majaczenia alkoholowego w przeszłości,
tendencji do nasilania się objawów, ciężkich
powikłań lub chorób somatycznych, braku
opieki.
Fermakoterapia polega na podawaniu BDZ
długodziałających (diazepam) przez okres 7-10
dni. Pacjentom pod wpływem alkoholu można
podać B-blokery, lub blokery kanału
wapniowego.
Nawadnianie.
Zwrócić uwagę na powikłania somatyczne.

Kryteria majaczenia:

Stwierdzenie związku przyczynowego i czasowego między

przerwaniem picia lub znacznym zredukowaniem dawki
a wystąpieniem zaburzeń

Stwierdzenie alkoholowych objawów abstynencyjnych a

poza tym objawów typowych dla majaczenia:

1.zaburzenia świadomości ( dezorientacja w czasie i

miejscu)

2.omamy i złudzenia wzrokowe, dotykowe, słuchowe
3.lęk
4.silne drżenia mięśniowe
5.urojenia( dziania się, prześladowcze)
6.pobudzenie psychoruchowe
7.odwrócenie rytmu snu i czuwania
8.nadaktywność układu autonomicznego ( tachykardia,

nadciśnienie tętnicze, potliwość)

Stwierdzenie, że objawy nie są spowodowane

odstawieniem innej substancji psychoaktywnej ani
choroba somatyczna ani psychiczną.

Objawy mają charakter falujący nasilają się w nocy a

czasami ustępują całkowicie w ciągu dnia.

Zespół Wernikiego-Korsakowa

Długotrwałe używanie alkoholu prowadzi do niedoborów
         pokarmowych, szczególnie wit. B ( zmiany zapalno-
krwotoczne neuronów).
Objawy: uszkodzenie nerwów czaszkowych głównie
okoruchowych, stany zaburzeń świadomości, napady
drgawkowe.  Objawy może poprzedzać lub może
występować po ich ustąpieniu zespół amnestyczny:
całkowita brak możliwości  zapamiętywania, wypełnianie
luk pamięciowych konfabulacjami

Leczenie : B1, leki nootropowe

Document Outline