Spór o wolny handel i ochronę rynku wewnętrznego

1. POLITYKA WOLNEGO HANDLU

Sugeruje ogólny brak oddziaływania rządu na
handel zagraniczny kraju. Eksport i import
towarów powinien odbywać się bez ingerencji
państwa.

Podmioty

gospodarcze

funkcjonujące na terenie kraju powinny mieć
pełną  swobodę  w  zakresie  kształtowania
rozmiarów,  struktury                i  kierunków
eksportu  i  importu.  Stosowanie  polityki
wolnego handlu zagranicznego przyczynia się
do  wzrostu  konkurencyjności,  podwyższenia
efektywności  produkcji  oraz  do  wzrostu
realnych dochodów gospodarki.

STREFA WOLNEGO HANDLU

Obszar wewnątrz którego zniesiono cła i inne
opłaty  na  wszystkie  lub  niektóre  towary.
Utworzenie strefy wolnego handlu,
          w  przeciwieństwie  do  unii  celnej,  nie
pociąga

sobą

określenia

wspólnej

zewnętrznej taryfy celnej, wymaga więc
utrzymania kontroli celnej na granicach
podmiotów

tworzących

strefę

celu

zbadania pochodzenia towaru.

PRZYKŁADY STREF WOLNEGO

HANDLU:



AFTA (

Stowarzyszenia Narodów

Azji Południowo-Wschodniej

)



NAFTA

(

Północnoamerykański

Układ

Wolnego

Handlu

lub

Północnoamerykańska

Strefa

Wolnego Handlu

)

Zdjęcie nr 1. Logo organizacji

AFTA

Źródło:

http://topnews.com.sg/catego
ry/region/doha

, 24.04.2012r

Zdjęcie nr 2. Logo organizacji

NAFTA

Źródło:
http://www.fas.usda.gov/itp/po
licy/nafta/nafta.asp,
24.04.2012r

2. POLITYKA PROTEKCJONIZMU

To  polityka  gospodarcza,  mająca  na  celu
utrudnienie  producentom  z  innych  krajów
dostępu  do  rynku  krajowego,  np.  poprzez
wprowadzenie  ceł,  kwot,  koncesji,  zakazów
lub  innych  przeszkód  dla  swobodnego
handlu.  Celem  takiej  polityki  jest  zazwyczaj
wspieranie  własnych  producentów,  poprzez
stworzenie

korzystnych

warunków

sprzedaży na krajowym rynku.

PROTEKCJONIZM HANDLOWY

Protekcjonizm może przyjąć różne postacie.
Praktyki

protekcjonistyczne

polegają

nakładaniu ograniczeń ilościowych na import (tzw.
kwot) albo ceł, czyli podatków (wartościowych
albo procentowych), aby podwyższyć ceny
importu w relacji do cen dóbr krajowych

Innym  rodzajem  protekcjonizmu  jest  sztuczne
wspieranie  własnego  eksportu,  co  umożliwia
sprzedaż  dóbr  krajowych  za  granicą  po  niższych
cenach,  a  w  skrajnych  przypadkach  poniżej
kosztów  wytwarzania.  To  ostatnie  zjawisko
nazywa się dumpingiem cenowym.

ŚWIATOWA ORGANIZACJA

HANDLU

Doświadczenia  Wielkiego  Kryzysu,  czyli
sytuacja  kiedy  handel  światowy  praktycznie
zamarł,  co  pogłębiło  skalę  ogólnoświatowej
recesji, zaowocowały powstaniem po II wojnie
światowej Ogólnego Porozumienia o Cenach i
Cłach

(GATT),

ramach

którego

negocjowano

liberalizację

handlu

międzynarodowego.
GATT przekształciło się w latach 90-tych
        w Światową Organizację Handlu (WTO),
która  obecnie  stoi  na  straży  wolnego  handlu
międzynarodowego.

POLITYKA WOLNEGO HANDLU

KONTRA PROTEKCJONIZM -

ARGUMENTY

Cechą  wyróżniającą  tradycyjne  argumenty  na
rzecz  protekcjonizmu  jest  ich  oparcie  na
klasycznych  teoriach  handlu  międzynarodowego.
Ekonomiści  wyróżniają  cztery  główne  argumenty
opowiadające  się  za  stosowaniem  polityki
protekcjonizmu:

- argument ochrony nowych gałęzi przemysłu,
- argument ochrony zatrudnienia,
- argument niedoskonałości rynku,
- argument poprawy bilansu płatniczego.

ARGUMENT OCHRONY NOWYCH

GAŁĘZI PRZEMYSŁU

Jest to jeden z najważniejszych
argumentów protekcjonistów.
Jak sama nazwa wskazuje
zapewnia

ochronę

nowo

powstającym

przemysłom,

które cechują się:
małą skalą produkcji, która nie
odzwierciedla

zdolności

produkcyjnych,

niskimi

kwalifikacjami

zasobów

wykorzystywanych

produkcji,

słabą

infrastrukturą

niedorozwojem

gałęzi

współpracujących z nowym
przemysłem.

Krytycy

protekcjonizmu

opierają się na stwierdzeniu,
że należy trzymać się zasady
przewag

komparatywnych.

(Jeśli dany kraj ma przewagę
w  produkcji  kawy,  to  niechaj
zakłada  nowe  plantacje  tej
rośliny  i  nie  przeznacza
dodatkowych  funduszy  na
rozwój gałęzi, które rozwinęły
się  już  gdzie  indziej  i  mogą
stanowić  źródło  zaopatrzenia
-

tańsze

niż

produkcja

własna).

Zwolennicy protekcjonizmu

Zwolennicy wolnego handlu

ARGUMENT OCHRONY

ZATRUDNIENIA

Argument ten należy do

ważniejszych

uzasadnień

polityki protekcyjnej, gdyż w

kraju, którego rynek nie jest

chroniony w dziedzinach

zagrożonych

nadmierną

konkurencją

zagraniczną,

może dochodzić do szeroko

zakrojonych

bankructw,

dotyczących nawet całych

gałęzi

produkcji.

Rośnie

wtedy bezrobocie, mogące

zachwiać

wewnętrzną

równowagę

społeczno

polityczną oraz spowodować

poważny kryzys gospodarki.

Zwolennicy wolnego handlu
krytykują

jednak

ten

argument, twierdząc, że
ograniczenia

importu

zachęcają

producentów

krajowych do zwiększania
produkcji towarów, które
konkurują

importem.

Towarzyszy temu wzrost
zatrudnienia, ale jest to
jednocześnie

polityka

zubożenia sąsiada.

Zwolennicy

protekcjonizmu

Zwolennicy wolnego handlu

ARGUMENT NIEDOSKONAŁOŚCI

RYNKU

Polega na stwierdzeniu, że z

powodu

ograniczonych

zdolności

przenośności

czynników produkcji, a także

powodu

trudności

przestawianiu

aparatu

wytwórczego na inne wyroby,

mogą powstawać zakłócenia

w funkcjonowaniu rynku. W

celu zapobiegania im oraz

usuwania

ich

skutków

niezbędna jest działalność

państwa, sięgająca również w

sferę

regulacji

powiązań

gospodarki kraju z zagranicą.

Szczególną

odmianą

niedoskonałości rynku jest

zjawisko zakłócenia rynku

wywołane

nadmierną

konkurencją zagraniczną.

Krytycy

omawianego

argumentu,  powołują  się
często na liberalizm
    A.  Smitha  zapominając  o
założonych  przez  niego
warunkach,  w  jakich  teoria
liberalizmu jest prawdziwa.

Zwolennicy

protekcjonizmu

Zwolennicy wolnego handlu

ARGUMENT POPRAWY BILANSU

PŁATNICZEGO

Każde państwo musi dbać
o równowagę zewnętrzną
swojej

gospodarki.

przypadku utraty płynności
finansowej, mogą powstać
poważne

konsekwencje.

Dbałość

równowagę

bilansu płatniczego wymaga
utrzymywania odpowiednich
rezerw dewizowych. Jeżeli
jednak powstaje groźba ich
wyczerpania,

może

zaistnieć

konieczność

ograniczenia importu.

Krytyka

opiera

się

założeniu, że rzeczywistym
pragnieniem

państwa

mającego

trudności

płatnicze nie jest pokonanie
tych

trudności,

lecz

zapewnienie sobie zupełnie
innej pozycji wobec świata
zewnętrznego,

mianowicie

wierzyciela

zamiast dłużnika.

Zwolennicy protekcjonizmu

Zwolennicy wolnego handlu

OCENA PROTEKCJONIZMU

Ocena

protekcjonizmu

nie

może

być

jednoznaczna,  gdyż  wywołuje  on  zarówno
pozytywne,  jak  i  negatywne  skutki.  Ponadto
inaczej  należy  patrzeć  na  protekcjonizm  z
punktu  widzenia  całej  gospodarki  światowej
(przynosi  negatywne  skutki),  niż  z  punktu
widzenia

poszczególnych

krajów

niektórych  przypadkach  stosowanie  tej
polityki  może  przynieść  lepsze  efekty  niż
polityka  wolnego  handlu).  Również  inaczej
należy podejść do protekcjonizmu w krótkim i
długim  okresie  (może  być  pozytywna  w
krótkim okresie).

OCENA WOLNEGO HANDLU

Teoria ekonomii pokazuje, że wolny handel
zagraniczny

prowadzi

zwiększenia

bogactwa obu stron wymiany, a co za tym
idzie zwiększenia dobrobytu obu krajów.
Efektem

wolnego

handlu

jest

przede

wszystkim  wzrost  presji  konkurencyjnej  na
rynku,  a  jednocześnie  spadek  kosztów
produkcji  i  cen.  Tracą  na  nim  głównie,  np.
nieefektywne

przedsiębiorstwa,

które

produkują drożej od swoich konkurentów z
zagranicy.

OCENA OGÓLNA

Liberalizm

handlowy

towarzyszy

wzrostowi

gospodarczemu,  a  protekcjonizm  najczęściej  związany
jest  ze  stagnacją  i  trudnościami  adaptacyjnymi  do
istniejących  warunków  rozwoju  gospodarki  światowej  i
handlu międzynarodowego.
Kraje słabo rozwinięte często stosują ochronę handlową
w

celu

szybszego

przełamania

zacofania

gospodarczego.
W krajach wysoko uprzemysłowionych, w tym także w
Unii Europejskiej, istnieje protekcjonizm technologiczny,
stosowany wobec dziedzin o charakterze innowacyjnym,
które ochrania się w celu utrzymania wysokiej w
stosunku do partnerów pozycji konkurencyjnej.

BIBLIOGRAFIA



A. Budnikowski, "Międzynarodowe stosunki gospodarcze",
Wydanie II zmienione, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne,
Warszawa 2003, s.223-228



M. Guzek, "Międzynarodowe stosunki gospodarcze. Zarys
teorii i polityki handlowej", wydanie II zmienione,
Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 2004, s.
68.



http://www.nbportal.pl/pl/commonPages/EconomicsEntry
Details?entryId=142&pageId=608



Document Outline